5. ਵਿਸ਼ਵਾਸ

ਤੇਰੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪਿਆ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ: «ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ»। ਪਰ ਇਹ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਧਰਮ ਜਾਂ ਰੱਬ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ (ਅਤੇ ਵੈਸੇ, ਇਹ ਵੱਖਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ)। ਭਾਵ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ: ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਹੋਰ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਅਜਿਹੇ ਅਵਚੇਤਨ ਪੱਕੇ ਯਕੀਨਾਂ ਵਜੋਂ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਾਰੇ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਸ਼ਾਇਦ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਜਾਨਵਰ ਹੈ; ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, «ਬੱਦਲਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਬਾਬੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ»; ਕੋਈ ਜਾਦੂਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ... ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ, ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਜਾਣੇ, ਬਸ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਹੀ ਉਹ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਮਾਪਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਤੋਂ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ — ਇਹ ਬਸ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੇ, ਇਹ ਤਦ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹੇਗੀ, ਬਸ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗੇ। ਇਸਨੂੰ «ਵਸਤੂਪਰਕ ਅਸਲੀਅਤ» ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਦਤ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹ ਫੜ ਚੁੱਕਿਆ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ; ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਬਸ ਇਸ «ਵਸਤੂਪਰਕ ਅਸਲੀਅਤ» ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ «ਬੱਦਲਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਬਾਬੇ» ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ,

ਕਿ ਇਹ ਨਿਯਮ «ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ — ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ» ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਤੂੰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਚ, ਬਾਹਰੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਤੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਖ਼ੁਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ।

ਬੁਨਿਆਦੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਾਡੀ ਅਸਲੀਅਤ, ਜਿਵੇਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਪ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਭਵ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦਾ ਇੱਕ «ਮਿਸ਼ਰਣ», ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਢਾਂਚਾ, ਜਿਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ (ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਯਕੀਨਾਂ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਰਾਹੀਂ) ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਅਤੇ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਉਸ ਖ਼ਾਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜਿਊਂਦੇ ਹਾਂ। ਹਾਂ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੇ ਸਾਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕੁਆਂਟਮ ਸਿਧਾਂਤ QBism (ਕਿਊਬਿਜ਼ਮ) ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, «ਤੇਰੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਹੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ (ਯਕੀਨ) ਇੰਨਾ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਂ»। ਤੇਰੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, «ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ — ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ», ਅਤੇ ਤੱਥ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ — ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਸਿੱਟੇ ਹਨ ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭੌਤਿਕ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਕੁਆਂਟਮ ਸੂਪ ਵਿੱਚੋਂ «ਉੱਭਰਦੇ» ਹਨ।

ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਅਚੇਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਲੱਭਦਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਰਹੇਂਗਾ ਜਿਸ 'ਤੇ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਸਵਾਲ, ਫਿਰ ਤੋਂ, ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਤੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਤੇਰੇ ਯਕੀਨ, ਤੈਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ? ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ ਹੋਵੇ — ਮਾਂ-ਬਾਪ ਤੋਂ, ਪਾਲਣਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ, ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੂੰ ਇੱਕ ਸੁਚੇਤ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ

ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਅਤੇ — ਹੁਣ ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ 'ਤੇ — ਉਹ ਚੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈਂ ਜਿਸ 'ਤੇ ਤੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਚੋਣ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਜੋ «ਵਸਤੂਪਰਕ ਅਸਲੀਅਤ» ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਸ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸੀਮਤਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ, ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਆਚਾਰ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਂਦ ਬਚਾਉਣਾ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਊਂਦਾ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ। ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਕੋਲ ਨੈਤਿਕ ਬੰਧਨ ਹੋਰ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋਣਗੇ। ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਜਾਵੇਗਾ — ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਵਿਰੋਧੀ ਅੱਗੇ — ਅਟੱਲ ਮੌਤ ਅੱਗੇ। ਇਸ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਗਾਰੰਟੀ ਹੈ — ਹਾਰ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਅੰਤ ਵਜੋਂ ਮੌਤ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤੂੰ ਇਸ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤੈਅ ਅੰਤ ਵੱਲ ਨਿਰੰਤਰ ਵਧਦਾ ਰਹੇਂਗਾ, ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣ, ਡਰਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਰਹੇਂਗਾ। ਜਾਂ ਫਿਰ «ਦਰਦ-ਨਿਵਾਰਕਾਂ» ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਜਿਊਂਦਾ ਰਹੇਂਗਾ, ਡਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਭਟਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ — ਭੋਜਨ, ਕਾਮ, ਮਨੋਰੰਜਨ, ਖੇਡਾਂ, ਬਣਾਉਟੀ ਖੇਡਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਰਸਾਂ, ਸਿਖਲਾਈਆਂ, ਨਸ਼ਿਆਂ, ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ...

ਅਤੇ ਇਹ «ਵਸਤੂਪਰਕ» ਹੈ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, «ਵਸਤੂਪਰਕ ਅਸਲੀਅਤ» ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਇੰਨੇ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਕ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੇਕਰ ਉਹ «ਵਸਤੂਪਰਕ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਮੌਜੂਦ ਭੌਤਿਕ ਹਕੀਕਤ» ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸਮਰੱਥਾ ਕਾਰਨ ਡਰ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਚਿੰਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ, ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਰ ਦਾ ਰਾਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ

ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਲਈ ਡਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਉਸਦੀ ਅਸਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਭਟਕਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ...

ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਡਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ «ਰੱਬ ਵੱਲ» ਭੱਜਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੇ ਰੱਬ ਵੱਲ ਜੋ «ਵਸਤੂਪਰਕ ਅਸਲੀਅਤ» ਵਾਂਗ ਹੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ — ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ «ਬੱਦਲਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਬਾਬਾ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ»। ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ «ਮਾੜੇ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ» ਅਤੇ «ਚੰਗੇ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ» ਵਰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ। «ਗੱਲ ਉਹੀ, ਬਸ ਰੂਪ ਵੱਖਰਾ»। ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹਿਕ ਊਰਜਾ-ਖੇਤਰ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਪਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਹ ਮਾਰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਊਰਜਾ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੇਂ, ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਵੇਗਾ, ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਊਰਜਾ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੈ। ਰੱਬ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ, ਸਾਰੀ ਹੋਂਦ ਦੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਕਦੇ ਸੀ, ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਅਤੇ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇਸ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਪਿਆਰ, ਮੌਤ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਮਰ ਜੀਵਨ, ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ, ਪਰਮ ਬੁੱਧੀ, ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਇੱਛਾ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਪਰਮ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਰੋਤ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ

ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਸੰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਅਤੇ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਗੁਣ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਇਆ: ਕਿਸੇ ਨੇ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕੀਤਾ (40 ਸਾਲ ਥੰਮ੍ਹ ਜਾਂ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ), ਕਿਸੇ ਨੇ — ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਾਹੀਂ ਪਦਾਰਥ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ («ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਹਿੱਲਣ ਲਈ ਕਹੋਗੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਹਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ»), ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਰਮ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰੂਹ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰੂਹ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਰੂਪ ਵਜੋਂ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਡਰਾਂ ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ, ਸਰੀਰਕ ਨਿਰਭਰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਬਣਾਇਆ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

ਹਾਂ, ਇਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਨ, ਇੱਕ ਅਤੇ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਰੇ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵੰਤ, ਕਾਲ-ਰਹਿਤ ਰੱਬ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਜੀਵੰਤ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ, ਜੀਵੰਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੇ, ਸਾਡੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹਰ ਚਾਹਵਾਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੋਵੇਗੀ — ਅਤੇ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਰਮ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਸੰਤ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸਮੂਹਿਕ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਉਣੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕੋ ਰੱਬ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੇ ਪਿਆਰ, ਸਾਡੇ ਇੱਕੋ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਦੀ ਕਿਰਪਾ ਵਿੱਚ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਈ ਹੈ।

ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਆਪਣੀ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਅਸਲੀਅਤ, ਸਵਰਗ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ (ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਾਂਗੇ), ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਨਾ ਮੋੜਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ «ਦਰਦ-ਨਿਵਾਰਕਾਂ» ਵਿੱਚ ਗੁਆਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਹਨਾਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਾਹਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਸਾਹਸ ਦੇ ਫਲ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ, ਇਸਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ, ਉਸ ਲਈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਰੱਬ, ਇੱਕ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ, ਇੱਕ ਆਤਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਰਵਉੱਚ ਗੁਣ ਹੁਣੇ ਨਹੀਂ, ਇਸੇ ਪਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ («ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯੁੱਗ» ਵਿੱਚ), ਕਿਸੇ ਗੁਣਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਗੇ, ਜੋ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇਗੀ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ।

ਅਤੇ ਵੇਖੋ, ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। «ਇੱਕ ਦਿਨ» — ਇਹ ਹੁਣ ਹੈ।

ਤੂੰ ਪੁੱਛੇਂਗਾ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ? ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਤੁਲਨਾ ਕਰ: ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਰੱਬ, ਇੱਕੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਪਲ ਇਸਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ,

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰੱਬ ਦਾ ਹਰੇਕ ਬੱਚਾ, ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਹਰੇਕ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਇੱਕੋ ਆਤਮਾ-ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਤਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕੋ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਨਵਿਆਇਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕੋ ਵਰਤਮਾਨ («ਹੁਣ») ਦੇ ਹਰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੰਨ ਕਿ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਧਾਰਨੀ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਰੱਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਲੀ ਗਈ ਇੱਕੋ ਕਾਲ-ਰਹਿਤ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਇੱਕੋ ਸਰਵਉੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, — ਇਹ ਵੱਖਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ।

ਤਾਂ ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ, ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ, ਪੂਰਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਾ ਹੋਏ, ਸਗੋਂ ਤੇਰੇ ਵਿਲੱਖਣ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਰੱਬ ਦੇ ਇੱਕ ਰੱਬੀ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?

ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ: ਸਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸਾਡੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਓ ਤੇਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਦਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝੀਏ।