5. Сенім

Сенің санаңның іргетасында Сенім жатыр. «Әркімге – сеніміне қарай» деп айтылған. Бірақ бұл біз дін немесе Құдай туралы ойлағанда айтатын сенім емес (айтпақшы, бұл екеуі екі бөлек нәрсе). Яғни, соқыр сенім туралы сөз қозғағанда: білім болмаған кезде бізге бір нәрсеге сенуге тура келеді, ал білімге қол жеткізгенде сенім бізге енді қажет болмай қалады дегендей. Жоқ, біз кез келген білімнен бұрын келетін сана астындағы тұрақты наным-сенімдер ретіндегі, дербес Сенім туралы айтып отырмыз. Біздің шынайылығымыздың негізгі заңдарын айқындайтын Сенім туралы. Мұнда біздің бәріміз де, бәлкім өзіміз аңғармай, бір нәрсеге сенетінімізді ұғыну маңызды.

Кім ғылымға, адам – дамыған хайуан дегенге сенсе, біреу діни догмаларға, «бәрін басқарып отырған бұлт үстіндегі қарияға» сенеді, тағы біреу сиқырлы әсер ету күшіне сенеді... Бірақ адамдардың көпшілігі, мұны өздері аңғармай-ақ, жай ғана әлем өзі қандай болса, солай – біз оны қалай көрсек, сезсек, өлшесек сондай деп, және ол бізге, біздің ол туралы не ойлайтынымызға, не білетінімізге тәуелсіз өмір сүреді – ол жай ғана бар деп сенеді. Және біз бұл дүниеден өткенде де ол бұрынғысынша қала береді, тек онда біз болмаймыз. Бұл «объективті шындық» деп аталады. Бірақ іс жүзінде бәрі олай емес, бұл жай ғана сондай наным, бала кезден санасыз қабылданған әрі әдетпен тамыр жайған сенімділік; адамдардың көпшілігі «бұлт үстіндегі қарияға» біреулер қалай сенсе, осы «объективті шындыққа» да дәл солай сенеді. Бірақ мәселе мынада,

«әркімге – сеніміне қарай» формуласы кез келген жағдайда жұмыс істейді: не нәрсеге сенсең, соны аласың. Кез келген Сенім, кез келген ақиқат сияқты, сыртқы шындықтың дәйектерімен өзін-өзі дәлелдейді. Кез келгені.

Негізгі деңгейде біздің шындығымыз, физиктер айтқандай, кванттық сорпа болып табылады, яғни шынайылықтың барлық мүмкін нұсқаларының «былығы», және тек біздің қабылдауымыздың үлгісі, әлемге қалай қарайтынымыз, оны қандай призма (наным-сенімдер) арқылы қабылдайтынымыз біз өмір сүріп жатқан шынайылықтың нақты нұсқасын айқындайды. Иә, бұл нұсқалардың жүзеге асуының әртүрлі ықтималдығы бар. Бірақ QBism (КьюБизм) кванттық тұжырымдамасы бізге айтқандай, «сенің шындығыңда сен ақшаңды бәске тігуге дайын болатындай дәрежеде сенетін (сенімді) нәрсе ең жоғары ықтималдықпен орын алады». Сенің шындығыңда Сен неге сенсең, сол болады, «әркімге – сеніміне қарай», ал дәйектер мен оларды реттейтін білім – біздің сеніміміздің қалыбы бойынша материалдық болмыстың кванттық сорпасынан «қалқып шығатын» салдарлар ғана.

Басқаша айтқанда, Сен әрдайым өзің сенетін нәрсенің ғана растауларын санасыз түрде іздеп, тауып отырасың. Мәселе, тағы да айтамыз, Сенің сенімің, сенімдерің Сені бақытты ете ме, сонда ғана? Бәлкім, Сен басында өз нанымдарыңды санасыз түрде – анаң мен әкеңнен, тәрбиешілер мен ұстаздардан, бүкіл ортаңнан қабылдаған шығарсың, бірақ енді Сен саналы таңдау жасай аласың. Өзіңнің қазіргі нанымдарың мен сенімдеріңнен

алып жатқан жемістеріңді сыни тұрғыдан саралап, енді саналы түрде Өзіңнің шынымен сенгің келетін нәрсені таңдай аласың. Сенімді таңдау – шындықты және оның жұмыс істеу заңдарын таңдау дегенді білдіреді.

«Объективті шындыққа» сенуді таңдаған адам автоматты түрде осы шындықтың заңдарына бағынады: ресурстардың шектеулілігі, олар үшін күресу қажеттілігі, моральдан, этикадан, сүйіспеншілік пен әділдіктен әрдайым аман қалу жоғары тұратын бәсекелестік заңдары. Ең күштісі аман қалады. Бірақ әрқашан одан да күштірек әрі моральдық-этикалық шектеулері азырақ біреу табылады. Алайда ол да соңында – ең мықты қарсыласқа – бұлтартпас өлімге жеңіледі. Бұл шындықта жалғыз ғана кепілдік бар – ол жеңіліс кепілдігі, табиғи қорытынды ретіндегі өлім кепілдігі. Ал Сен осы алдын ала жазылған соңғы нүктеге қарай табанды түрде бара жатқанда, Сен қасірет шегуге, қорқуға және сүймеуге сотталғансың. Немесе қорқыныш пен көңіл қалудың дертінен Өзіңді тым болмаса бір нәрсемен – тамақпен, жыныстық қатынаспен, көңіл көтерумен, спортпен, жасанды ойындармен, түрлі курстармен, тренингтермен, есірткімен, алкогольмен алаңдатуға тырысып, «ауырсынуды басатын дәрілермен» өмір сүруге мәжбүрсің...

Және бұл «объективті». Өйткені «объективті шындықта» Саған тәуелсіз сыртқы факторлардың көптігі соншалық, ақылды адам егер «өзіне тәуелсіз өмір сүретін объективті материалдық болмысқа» сенетін болса, олардың бәрін бақылау мүмкін еместігінен қорқыныш пен үздіксіз үрей сезінуге жай ғана міндетті. Мұндай шындықта, анықтамасы бойынша, қорқыныш үстемдік етеді. Бірақ

адам мәңгілік қорқынышта өмір сүре алмайды, бұл оның шынайы табиғатына қайшы келеді. Міне, сондықтан да Өзін бір нәрсемен алаңдатуға тура келеді...

Және көптеген адамдар осы қорқыныш пен азаптан «Құдайға» қашады, «объективті шындық» сияқты Сенен бөлек өмір сүретін құдайға – «бәрін билеп-төстеп отырған бұлт үстіндегі қарияға». Бірақ бұл «жаман полицей» мен «жақсы полицей» сияқты. «Баяғы жартас – сол жартас». Енді Сен одан қорқуға тиіссің. Және ол Сенен не қалайтынын үнемі біліп отыруға мәжбүрсің. Осы тұста адамдардың сенім энергиясымен қоректенгісі келетін көптеген діни эгрегорлар, болмыстар пайда болады. Өйткені Сенім – өмір қайнары, Сенім – Сен сенетін нәрсеге энергия берілетін арна. Сен құдайға сенесің бе, ғылымға ма, әлде үшінші дүниежүзілік соғысқа ма, немесе бәрін құтқаратын президентке ме – мәні жағынан маңызды емес. Сен өзіңнің өмірлік энергияңды сырттағы бір нәрсеге өз еркіңмен беріп жатырсың.

Бұл Құдай жоқ дегенді білдірмейді. Құдай бар. Құдай бұрын болған, қазір бар және болашақта болатын барлық бар болмыстың Ең Жоғарғы Әлеуеті ретінде және сонымен бірге оның Қайнар Көзі ретінде өмір сүреді. Және барлық уақытта осы адамзаттың және тұтас Өмірдің Ең Жоғарғы Әлеуетіне қызмет етуге өзін арнаған адамдар болды, олар бұл Ең Жоғарғы Әлеуетті Шартсыз Махаббат, өлімді жеңген Мәңгілік Өмір, Жоғарғы Ақыл, Жоғарғы Даналық, Жоғарғы Күш және Жоғарғы Ерік, барлығының Жоғарғы Себебі мен Қайнар Көзі және ақырында, ең жалпы мағынадағы Жоғарғы

Тартымдылық деп анықтады. Өздерін осы Ең Жоғарғы Әлеуетке қызмет етуге арнаған мұндай адамдарды әулиелер деп атады. Және бұл адамдар осы Ең Жоғарғы Әлеуетпен өздерінің уақыттан тыс әрі діннен тыс жеке байланысын орнатып, өз қызметі мен сенімі арқылы Оның барлық немесе белгілі бір қасиетін байытты: біреу Ерікті шыңдады (40 жыл бойы діңгекте немесе таста дұғада тұрып), біреу сенім арқылы материяны игеру Күшін дамытты («Егер сенімің қыша дәніндей болса, мына тауға көш десең, ол сөзің бойынша көшеді»), біреу Ақылды нығайтып, оны Рухқа, сананың Жоғарғы формасы ретіндегі Рухқа көтере отырып, Даналықты тапты. Біреу ақыл-ойды тәртіпке келтірді. Біреу қорқыныштар мен тән шектеулерінен, тәнге тәуелділіктен Бостандықты қалыптастырды. Біреу Тәнді кемелдендірді. Біреу Жанның өрісін кеңейтті. Біреу Энергияны шыңдады. Біреу Махаббатқа қол жеткізді.

Иә, бұл да сенім. Бірақ бұл сенім – Тұтасқа, Біртұтас және бөлінбейтін Болмысқа арналған, барлық дәуірлерде Тірі Уақыттан тыс Құдаймен өзінің Тірі Байланысын орнатқан, өз жетістіктерін Рухтың Біртұтас Қазынасына қосқан сенім. Бұл сенім, Тірі Сенім, біздің Ең Жоғарғы Әлеуетімізді жаратты. Оған бір күні әрбір қалаған адам қол жеткізеді – енді өз еңбегімен емес, адамзат тарихы бойы Біртұтас Құдайдың және Оның бізге деген Махаббатының, Біздің Біртұтас Әке-Анамыздың Өз балаларына деген Мейірімінің Бейнесіне айналған осы әулие адамдардың жанқиярлық Тұтас Ерлігінен өрілген Жоғарғы Мейірім бойынша жетеді.

Және бұл Сенім өзінің жалпыға ортақтығы арқасында Ең Жоғарғы Әлеуеттің ұжымдық шындығын, Жұмақтың ұжымдық шындығын жасайды.

Осы адамдардың әрқайсысы өз әлсіздіктерін, өз шектеуліліктерін бастапқы алаң ретінде пайдаланып, өзінің әлсіздігі мен қорқыныштарынан теріс айналмай және басқа адамдар сияқты «ауырсынуды басатын нәрселермен» ұмытылуға тырыспай, олардың көзіне тіке қарап, күн сайын осы шектерден шығу ерлігін жасай отырып, осы ерліктің нәтижелерін жеке өзіне емес, бүкіл Адамзатқа, Оның Ең Жоғарғы Әлеуетіне, біз Біртұтас Құдай, Біртұтас Әке-Ана, Біртұтас Рух деп атайтын Тұлғаға арнап, сенім күші мен қалау күшін (ал қалаулар – өте маңызды, мұны біз келесі тараудан көреміз) арттырды; осы жоғарғы қасиеттердің барлығы өздерінің шекті салмағына қазір, дәл осы сәтте емес, болашақта («келер заманда»), бір күні Өзін барлығының Себебі ретінде сезінетін сапалық жағынан Жаңа Санада жететінін ұғынды. Жаратушының Санасында.

Міне, сол болашақ та келді. Бір күні деген – Қазір.

Сен сұрарсың, неге жай ғана өзіңе сенуге болмайды деп? Болады. Бірақ салыстырып көр: жеке-дара алынған жаратылыс ретінде өзіңе сену мен Өзінің Ең Жоғарғы Әлеуетін іске асырған және Оны әр сәт сайын Өзінің барлық қайталанбас

көріністерімен кеңейтуді жалғастырып жатқан Біртұтас Құдайдың, Біртұтас Өмірдің қайталанбас көрінісі ретінде Өзіңе сенуді салыстыр; мұнда Құдайдың әрбір перзенті, өз шындығының әрбір жаратушысы Біртұтас Рух-Әке-Анадан алған дарындарын, қасиеттерін әр сәтте дамытуды жалғастыра отырып, осы Ең Жоғарғы Әлеуеттің артуына өзінің күнделікті үлесін қосады және соған жауап ретінде Біртұтас Қазірдің әр сәтінде Біртұтас Тәннің барлық перзенттері мен бөлшектері жетілдірген Біртұтас Ең Жоғарғы Әлеуеттің Жаңартылған Нұсқасын өзіне алады.

Келісші, өзінің тәжірибесімен шектелген сананың жеке тасымалдаушысы ретінде өзіңе сену мен бүкіл Адамзат жетілдірген Біртұтас Уақыттан тыс Сананың Біртұтас Ең Жоғарғы Әлеуетін Өзіне сіңіретін Біртұтас Құдайдың қайталанбас көрінісі ретінде Өзіңе сену – бұл мүлде бөлек нәрселер.

Сонымен, Өзіңе, өз шындығыңның жаратушысы ретіндегі Өзіңе, Тұтастан бөлінбеген, бірақ сенің бірегей адамдық бейнеңдегі Біртұтас Құдайдың құдайы және сүйікті перзенті, қайталанбас көрінісі ретіндегі Өзіңе қалай сенуге болады?

Өйткені Сенім қалаулармен өте тығыз байланысты. Біз неге сенгіміз келсе, соған сенеміз. Және керісінше: біздің қалауларымыз біздің сенімдерімізбен айқындалады. Ендеше, Сенің қалауларыңның жан бітіруші күшін бірге қарастырайық.