5. İnam

Sənin şüurunun təməlində inam dayanır. Deyilmişdir: «Hər kəsə öz inamına görə». Lakin bu, din və ya Tanrı haqqında düşünərkən danışdığımız həmin inam deyil (yeri gəlmişkən, bunlar fərqli anlayışlardır). Yəni kor-koranə inamdan bəhs edərkən nəzərdə tutulan: guya biliyimiz olmadıqda nəyəsə inanmaq məcburiyyətində qalırıq, bilik əldə etdikdə isə inama artıq ehtiyac qalmır. Xeyr, biz bütövlükdə inamdan, hər cür bilikdən əvvəl gələn şüuraltı, dayanıqlı etiqad və əqidələrdən danışırıq. Reallığımızın əsas qanunlarını müəyyən edən inamdan. Və burada anlamaq vacibdir ki, bəlkə də özümüz fərqinə varmadan, hamımız nəyəsə inanırıq.

Kimsə elmə, insanın inkişaf etmiş bir heyvan olduğuna inanır; kimsə dini ehkamlara, «hər şeyi idarə edən buludlar üzərindəki qocaya» inanır; kimsə sehrli təsirin gücünə inanır... Lakin insanların çoxu, bunun fərqinə varmadan, sadəcə dünyanın necə var elə olduğuna, onu gördüyümüz, hiss etdiyimiz, ölçdüyümüz kimi mövcudluğuna və bizdən, onun haqqında nə düşündüyümüzdən, nə bildiyimizdən asılı olmayaraq var olduğuna inanır — o, sadəcə vardır. Və biz olmadıqda da o, yenə əvvəlki kimi qalacaq, sadəcə biz orada olmayacağıq. Bu, «obyektiv reallıq» adlanır. Lakin bu, həqiqətdə hər şeyin necə olduğu demək deyil, bu sadəcə bir inancdır; uşaqlıqda şüursuzca qəbul edilmiş və vərdişlə kök salmış dərin bir əqidədir; insanların çoxu sadəcə bu «obyektiv reallığa», kiminsə «buludlar üzərindəki qocaya» inandığı kimi inanır. Lakin məsələ bundadır ki,

«hər kəsə – öz inamına görə» formulu hər bir halda işləyir: nəyə inanırsansa, onu da əldə edirsən. Hər bir İnam, hər bir həqiqət kimi, xarici reallığın faktları ilə özünü təsdiq edir. İstisnasız hər biri.

Baza səviyyəsində reallığımız, fiziklərin dediyi kimi, kvant şorbasından, yəni reallığın bütün mümkün variantlarının «qarışığından» ibarətdir və yalnız qavrayışımızın qəlibi — dünyaya necə baxdığımız, onu hansı (inanc və əqidə) prizmasından qəbul etdiyimiz — yaşadığımız həmin konkret reallıq variantını müəyyənləşdirir. Bəli, bu variantların gerçəkləşmə ehtimalları müxtəlifdir. Lakin QBism (KyuBizm) kvant konsepsiyasının bizə dediyi kimi, «sənin reallığında ən yüksək ehtimalla baş verən şey — uğrunda pulunu ortaya qoymağa hazır olacaq qədər inandığın (əmin olduğun) şeydir». Sənin reallığında inandığın şey baş verir, «hər kəsə – öz inamına görə»; faktlar və onları nizama salan biliklər isə yalnız inamımızın qəlibinə uyğun olaraq maddi gerçəkliyin kvant şorbasından «üzə çıxan» nəticələrdir.

Başqa sözlə, Sən hər zaman şüursuz şəkildə məhz inandığın şeyin təsdiqini axtaracaq və tapacaqsan. Sual yenə də yalnız bundadır: inamın, əqidələrin Səni xoşbəxt edirmi? Bəlkə də başlanğıcda inanclarını şüursuzca qəbul etmisən — anandan və atandan, tərbiyəçilərindən və müəllimlərindən, bütün ətrafından; lakin indi Sən şüurlu seçim edə bilərsən. Tənqidi şəkildə bəhrələri dərk edib,

cari inanclarından və əqidələrindən əldə etdiyin bəhrələri dərk edərək – artıq şüurlu şəkildə – həqiqətən inanmaq istədiyin şeyi seçə bilərsən. İnam seçimi reallığı və onun fəaliyyət göstərdiyi qanunları seçmək deməkdir.

«Obyektiv reallığa» inanmağı seçən kəs avtomatik olaraq bu reallığın qanunlarının təsiri altına düşür: resursların məhdudluğu, onlar uğrunda mübarizə zərurəti, əxlaqdan, etikadan, sevgidən və ədalətdən hər zaman üstün olan sağ qalma qanunları, rəqabət qanunları. Ən güclü olan sağ qalır. Lakin həmişə daha güclüsü və mənəvi-etik məhdudiyyətləri daha az olanı tapılacaq. Amma o da sonda məğlub olacaq — ən güclü rəqibə — labüd ölümə. Bu reallıqda yalnız bircə təminat var — məğlubiyyət təminatı, təbii nəticə kimi ölüm təminatı. Və Sən əvvəlcədən təyin edilmiş bu sonluğa doğru amansızcasına irəlilədikcə əzab çəkməyə, qorxmağa və sevgisiz qalmağa məhkumsan. Yaxud «ağrıkəsicilər» hesabına yaşamağa, qorxuların və məyusluqların ağrısından Özünü birtəhər yayındırmağa çalışaraq — yeməklə, sekslə, əyləncələrlə, idmanla, süni oyunlarla, cürbəcür kurslarla, treninqlərlə, narkotiklərlə, alkoqolla...

Və bu «obyektivdir». Axı «obyektiv reallıqda» Səndən asılı olmayan o qədər xarici amil var ki, ağıllı bir insan, əgər «ondan asılı olmayaraq mövcud olan obyektiv maddi gerçəkliyə» inanırsa, onların hamısına nəzarət etməyin qeyri-mümkünlüyündən qorxu və daimi təşviş keçirməyə sadəcə məcburdur. Belə bir reallıqda, mahiyyət etibarilə, qorxu hökm sürür. Lakin

insan əbədi qorxu içində yaşaya bilməz, bu onun həqiqi təbiətinə ziddir. Bax buna görə də Özünü nə iləsə ovutmaq məcburiyyətində qalır...

Və bir çoxları bu qorxudan və iztirablardan «Tanrıya» qaçır, eynilə «obyektiv reallıq» kimi Səndən ayrı mövcud olan bir tanrıya — «hər şeyi idarə edən buludlar üzərindəki qocaya». Lakin bu, «pis polis» və «yaxşı polis» kimidir. «Eyni şeyin başqa cür təzahürüdür». İndi Sən ondan qorxmalı olacaqsan. Və onun Səndən nə istədiyini daim öyrənməyə çalışacaqsan. Və burada insanların inam enerjisi ilə qidalanmaq istəyən çoxsaylı dini eqreqorlar, varlıqlar meydana çıxır. Çünki İnam — həyat mənbəyidir, İnam — enerjinin Sənin inandığın şeyə ötürüldüyü kanaldır. Və tanrıya, elmə, yaxud üçüncü dünya müharibəsinə, ya da hamını xilas edəcək prezidentə inanmağının əslində heç bir fərqi yoxdur. Sən öz həyati enerjini könüllü olaraq xaricdəki nəyəsə ötürürsən.

Bu, Tanrının mövcud olmadığı anlamına gəlmir. Tanrı mövcuddur. Tanrı hər şeyin, bütün varlığın, nə vaxtsa olmuş, olan və olacaq hər şeyin Ən Uca Potensialı və eyni zamanda onun Mənbəyi kimi mövcuddur. Və bütün dövrlərdə özlərini bəşəriyyətin və bütövlükdə Həyatın bu Ən Uca Potensialına xidmət etməyə həsr edən insanlar olmuşdur; onlar bu Ən Uca Potensialı Şərtsiz Sevgi, ölüm üzərində qələbə çalmış Əbədi Həyat, Ali Şüur, Ali Hikmət, Ali Qüvvə və Ali İradə, hər şeyin Ali Səbəbi və Mənbəyi, və nəhayət, ən ümumi mənada Ali

Cazibədarlıq kimi müəyyən etmişdilər. Özlərini bu Ən Uca Potensiala xidmətə həsr etmiş belə insanları müqəddəslər adlandırırdılar. Və bu insanlar həmin Ən Uca Potensial ilə özlərinin zamandankənar və dindənkənar təmasını qurur, öz xidmətləri və inamları ilə Onun bütün keyfiyyətlərini və ya konkret birini zənginləşdirirdilər: kimsə İradəni gücləndirirdi (40 il sütun və ya daş üzərində duada dayanaraq), kimsə — inam vasitəsilə maddiyyata hökm etmək Qüvvəsini («Və əgər inamın xardal dənəsi qədər olarsa, o dağa yerindən tərpən deyərsən və o, sənin sözünlə yerindən tərpənər»), kimsə Ağılı gücləndirib onu Ruha, şüurun Ən Uca forması olan Ruha ucaldaraq Hikmət qazanırdı. Kimsə zehni intizama salırdı. Kimsə bədənin qorxularından və məhdudiyyətlərindən, cismani asılılıqlardan Azadlığı yetişdirirdi. Kimsə Bədəni kamilləşdirirdi. Kimsə Qəlbin üfüqlərini genişləndirirdi. Kimsə Enerjini yüksəldirdi. Kimsə Sevgi qazanırdı.

Bəli, bu da inamdır. Lakin Bütövə, Vahid və bölünməz Varlığa həsr olunmuş, bütün dövrlərdə Diri Zamandankənar Tanrı ilə öz Canlı Təmasını quran, öz nailiyyətlərini Ruhun Vahid Xəzinəsinə qatan bu inam, bu Canlı inam, sizinlə bizim Ən Uca Potensialımızı yaratdı; bir gün arzu edən hər kəs ona qovuşacaq — artıq öz şəxsi ləyaqətinə görə deyil, bu müqəddəs insanların fədakar Toplu Qəhrəmanlığından toxunmuş, bütün bəşər tarixi boyu Vahid Tanrının Surətinə və Onun bizə olan Sevgisinə, Bizim Vahid Ata-Anamız kimi Öz övladlarına olan Mərhəmətinə çevrilmiş Ali Lütf sayəsində.

Və bu inam, öz ümumiliyi sayəsində, Ən Uca Potensialın kollektiv reallığını, Cənnətin kollektiv reallığını yaradır.

Bu insanların hər biri öz zəifliklərini, öz məhdudiyyətlərini bir başlanğıc meydançası kimi istifadə edir və inamın gücünü, arzunun gücünü artırırdı (arzular isə çox vacibdir, növbəti fəsildə görəcəyimiz kimi); onlar başqa insanlar kimi öz zəifliklərindən və qorxularından üz döndərmir, «ağrıkəsicilərdə» unudulmağa çalışmırdılar, əksinə, onların gözlərinin içinə dik baxaraq hər gün bu hüdudlardan kənara çıxmaq igidliyini göstərirdilər; bu igidliyin bəhrələrini şəxsən özlərinə deyil, bütün Bəşəriyyətə, Onun Ən Uca Potensialına, Vahid Tanrı, Vahid Ata-Ana, Vahid Ruh adlandırdığımız Həmin Varlığa həsr edirdilər; dərk edirdilər ki, bütün bu ali keyfiyyətlər öz kritik kütləsinə indi, bu saniyə deyil, gələcəkdə («gələcək əsrdə»), bir gün Özünü hər şeyin Səbəbi kimi dərk edəcək keyfiyyətcə Yeni bir Şüurda çatacaqdır. Yaradanın Şüurunda.

Və budur, həmin gələcək gəldi. Bir gün — İndidir.

Sən soruşacaqsan: bəs nə üçün sadəcə özünə inanmaq olmaz? Olar. Lakin müqayisə et: ayrılıqda götürülmüş bir varlıq kimi özünə inamı və Öz Ən Uca Potensialını təcəssüm etdirmiş və Onu hər an bütün Öz unikal

təzahürləri ilə genişləndirməyə davam edən Vahid Tanrının, Vahid Həyatın unikal təzahürü kimi Özünə inamı; hansı ki, Tanrının hər bir övladı, öz reallığının hər bir yaradıcısı, Vahid Ruh-Ata-Anadan aldığı istedadları, bəxşişləri hər an inkişaf etdirməyə davam edir və bu Ən Uca Potensialın artmasına hər gün öz töhfəsini verir, bunun müqabilində isə Vahid Bədənin bütün övladları və zərrəcikləri tərəfindən Vahid İndinin hər bir anında yetişdirilmiş Vahid Ən Uca Potensialın Yenilənmiş Versiyasını özü üçün əldə edir.

Razılaş ki, öz təcrübəsi ilə məhdudlaşmış ayrıca bir şüur daşıyıcısı kimi özünə inamla, bütün Bəşəriyyət tərəfindən hasil edilmiş Vahid Zamandankənar Şüurun Vahid Ən Uca Potensialını Özünə hopduran Vahid Tanrının unikal təzahürü kimi Özünə İnam — tamamilə fərqli şeylərdir.

Elə isə Özünə necə inanmalı — Özünə öz reallığının yaradıcısı kimi, Bütövdən ayrılmamış biri kimi, lakin sənin bənzərsiz insan surətində təzahür edən Vahid Tanrının sevimli övladı, unikal təzahürü və bir tanrı kimi?

Axı inam arzularla çox sıx bağlıdır. Biz inanmaq istədiyimiz şeyə inanırıq. Və əksinə: arzularımız inanclarımızla müəyyən olunur. Gəl sənin arzularının həyatbəxş edən qüvvəsini anlayaq.