Cách xây dựng lòng tin với bản thân và với người khác

Lòng tin bắt đầu gần hơn ta nghĩ

Ta thường nói về lòng tin như điều xảy ra giữa người với người. Bạn tin bạn bè một bí mật, tin hàng xóm chiếc chìa khóa, tin đồng nghiệp một công việc. Nhưng có một loại lòng tin lặng lẽ hơn và có trước: tin vào tiếng nói của chính mình.

Khi bạn biết mình cảm thấy gì và cần gì, nói ra điều đó một cách thẳng thắn sẽ dễ hơn. Khi chưa biết, bạn do dự, đoán xem người khác mong đợi gì và chuẩn bị cho điều tệ nhất. Nhiều người biết điều này từ những ngày bình thường: bạn đồng ý với điều gì đó trong cuộc trò chuyện, rồi mãi sau mới nhận ra mình không muốn.

Lòng tin vào người khác phần lớn được làm từ cùng chất liệu với lòng tin vào bản thân. Cả hai đều lớn lên khi bạn lắng nghe, khi bạn trung thực và khi bạn giữ lời.

Lắng nghe chính mình cần một khoảng dừng

Phần lớn thời gian trong ngày chúng ta phản ứng. Tin nhắn đến, hạn chót đến gần, đường phố ồn ào. Suy nghĩ chạy nhanh hơn khả năng sắp xếp của ta, nên ta hành động theo suy nghĩ ồn ào nhất. Việc sắp xếp bắt đầu bằng một khoảng dừng.

Hơi thở là khoảng dừng đơn giản nhất có thể có. Nó không tốn gì và không cần dụng cụ hay chuẩn bị. Một số nghiên cứu gắn việc thở chậm với cảm giác thư thái, và nhiều người cũng mô tả như vậy. Chúng tôi không hứa hẹn kết quả nào. Chúng tôi chỉ muốn nói rằng một hơi thở chậm là một chỗ nhỏ để dừng lại và hỏi: thật ra mình đang thế nào?

Một khoảng dừng cũng giúp bạn nhận ra những dấu hiệu nhỏ: đôi vai căng, nhịp thở của mình, một ý nghĩ cứ bị bạn đẩy đi. Khi ta vội, tất cả những điều ấy nằm khuất tầm nhìn.

Trong một phút yên tĩnh, bạn có thể:

• nhận ra mình đang cảm thấy gì, mà không vội sửa nó
• gọi tên một điều bạn biết ơn
• đưa ra một quyết định nhỏ thật sự thuộc về bạn
• quay lại ngày của mình với đầu óc sáng rõ hơn một chút, như nhiều người mô tả

Lòng biết ơn giúp bạn tựa vào những gì mình có

Trong một nghiên cứu nổi tiếng năm 2003, hai nhà nghiên cứu Emmons và McCullough xem xét những người thường xuyên ghi lại điều mình biết ơn. Những người này thường cho biết mình cảm thấy tốt hơn so với các nhóm đối chứng. Công trình được đăng trên Journal of Personality and Social Psychology.

Lòng biết ơn hướng sự chú ý của bạn đến những điều vốn đã vững vàng trong đời, và tựa vào điều vững vàng thì dễ hơn. Đây là một cách để lòng tin vào bản thân lớn lên: bạn nhận ra mình đã được trao nhiều hơn mình tưởng.

Từ tin chính mình đến tin người khác

Khi bạn thấy vững vàng hơn, những người khác trông cũng khác đi. Bạn lắng nghe nhiều hơn và phòng thủ ít hơn. Điều này quan trọng, vì lòng tin giữa người với người thường mỏng manh và nhiều người cảm thấy cô đơn. Theo Ủy ban Kết nối Xã hội của WHO (WHO Commission on Social Connection, 2025), cứ sáu người trên thế giới thì có một người cảm thấy cô đơn.

Cũng có một nền tảng vững chắc để xây dựng. Hai người bất kỳ có chung khoảng 99,9% DNA, điều mà các viện nghiên cứu bộ gen thường nhắc lại. Trái Đất có khoảng 8 tỷ người, và chúng ta giống nhau nhiều hơn rất nhiều so với vẻ ta tưởng khi bất đồng.

Hành động cùng nhịp với người khác dường như cũng có ích. Trong nghiên cứu của Wiltermuth và Heath (Psychological Science, 2009), những người hành động nhịp nhàng cùng nhau, chẳng hạn cùng đi bộ hay hát, sau đó sẵn lòng hợp tác hơn, kể cả với người lạ. Phút lúc 11:11 không phải là một thí nghiệm, nhưng nó mang cùng một ý tưởng giản dị: nhiều người cùng làm một việc lặng lẽ vào cùng một lúc.