Soluduğumuz oksijen nereden geliyor?

Kısa yanıt

Okyanuslar, Dünya’daki oksijenin çok büyük bir bölümünü verir. Çoğunlukla yaklaşık yarısı olarak anlatılır. Geri kalanı ormanlardan, otlaklardan ve diğer bitkilerden gelir. Bunlar yuvarlak anlatımlardır, kesin bir hesap değil; ama resim açık: soluduğumuz oksijen kendi gezegenimizin okyanuslarından, ormanlarından ve otlaklarından geliyor.

Haritada tek bir yer arıyorsanız, yok. Kaynak tüm Dünya’ya yayılmıştır ve büyük bir bölümü, çoğumuzun nadiren gördüğü okyanuslardan gelir.

Bu yazının ne olmadığını açıkça söylemek gerekir. Bilimsel bir tablo değildir. Buradaki rakamlar gündelik tahminlerdir: okyanuslar yaklaşık yarısı, geri kalanı kara bitkilerinden. Kesin sayıları isteyen, Dünya bilimcilerinin çalışmalarına bakmalı. Bizim paylaşmak istediğimiz resimdir; çünkü resmi hatırlamak da, onun için teşekkür etmek de kolaydır.

Uzaktan gelen bir hediye

Soluduğunuz oksijenin pencerenizin dışındaki ağaçlardan geldiğini düşünmek doğaldır. O ağaçlar önemlidir. Ama atmosfer rüzgârlarla sürekli karışır; bu yüzden bugün soluduğunuz hava kısa süre önce başka bir kıtanın üzerinde olmuş olabilir. İçinize çektiğiniz oksijenin bir adresi yoktur. Ortak tek bir gökyüzünden paylaştırılır.

Bu, bir an durup düşünmeye değer. Belki hiç görmeyeceğiniz bir okyanus ve hiç ziyaret etmeyeceğiniz ormanlar var bir yerlerde. Bu sabahki nefesiniz onlara bir şey borçlu olabilir. Yaklaşık 8 milyar insan aynı anda aynı kaynaklardan yararlanıyor. Kimse fatura göndermiyor ve kimsenin istemesi gerekmiyor.

Bunu paylaşılan bir ev gibi düşünün. Bir evde birçok kişi aynı odaları, aynı suyu, aynı sıcaklığı kullanır ve kimse kimin neyi ne kadar kullandığının hesabını tutmaz. Dünya biraz böyle işler. Yaklaşık 8 milyar kişilik çok büyük bir ailesi olan tek bir evdir ve hava, verdiği ilk şeyler arasındadır.

Neden nadiren fark ederiz

Eksik olanı fark ederiz, her zaman var olanı değil. Bir nefes o kadar düzenli ve o kadar sessizdir ki arka plana karışır; birçok insan bir günü onu bir kez bile düşünmeden geçirir. Oysa günün ilk hediyesi de, son hediyesi de odur ve bizden hiçbir şey istemez. Küçük bir deneme yapın. Bir dahaki sefere meşgulken, nefesinizi en son ne zaman düşündüğünüzü kendinize sorun. Yanıt “hatırlamıyorum” ise bu normaldir ve endişelenecek bir şey yoktur.

Davetin tamamı fark etmektir. Bu anda hiçbir şeyi çözmeniz gerekmez. Yalnızca gün boyu tekrar tekrar size bir şey verildiğini görmeniz yeter. Başlamak için gereken bu kadardır.

Teşekkürün size verebilecekleri

Minnettarlık üzerine çalışmalar yapıldı. Emmons ve McCullough’ın 2003’te Journal of Personality and Social Psychology dergisinde yayımlanan makalesinde, neye minnettar olduklarını düzenli olarak yazan insanlar, kontrol gruplarındakilere kıyasla kendilerini daha iyi hissettiklerini daha sık bildirdi. Çalışma nefesle ilgili değildi. Ama nefes, belki de minnettar olunacak en basit şeydir: her zaman oradadır, ücretsizdir ve özel bir vesile gerektirmez. Teşekkür büyük sözler istemez. Kısa ve sessiz olabilir: bu nefes için teşekkür ederim.

Yavaş nefes almak, araştırmacıların baktığı bir başka konu: bazı çalışmalar onu bir sakinlik duygusuyla ilişkilendiriyor. Bunu dikkatle anıyoruz ve hiçbir şey vaat etmiyoruz. Durup yavaş nefes alır, okyanusları ve ormanları düşünürseniz, birçok kişinin rahatlatıcı bulduğunu söylediği basit bir şey yapmış olursunuz. İşte denemek için küçük bir yol:

• Bir an durun ve yavaşça bir nefes alın.
• Onu var etmeye yardım eden okyanusları, ormanları ve otlakları düşünün.
• Nefesinizi verin ve kendi sözlerinizle, kendi dilinizde teşekkür edin.

Her nefes, ortak evimizden bir hediyedir. Fark etmek bir dakikanızı alır.