Από πού προέρχεται το οξυγόνο που αναπνέουμε;

Η σύντομη απάντηση

Οι ωκεανοί δίνουν ένα πολύ μεγάλο μερίδιο του οξυγόνου στη Γη. Συχνά περιγράφεται ως περίπου το μισό. Το υπόλοιπο προέρχεται από τα δάση, τα χορτάρια και άλλα φυτά. Πρόκειται για στρογγυλεμένες περιγραφές και όχι για ακριβή λογιστική, αλλά η εικόνα είναι καθαρή: το οξυγόνο που αναπνέουμε προέρχεται από τους ωκεανούς, τα δάση και τα χορτάρια του ίδιου μας του πλανήτη.

Αν ελπίζατε σε ένα μοναδικό σημείο στον χάρτη, δεν υπάρχει. Η προσφορά είναι απλωμένη σε ολόκληρη τη Γη, και ένα μεγάλο μέρος της προέρχεται από τους ωκεανούς, που οι περισσότεροι από εμάς σπάνια βλέπουμε.

Αξίζει να πούμε καθαρά τι δεν είναι αυτό το κείμενο. Δεν είναι επιστημονικός πίνακας. Οι αριθμοί εδώ είναι καθημερινές εκτιμήσεις: οι ωκεανοί περίπου το μισό, το υπόλοιπο από τα φυτά της ξηράς. Όποιος θέλει ακριβή στοιχεία πρέπει να ανατρέξει στο έργο των επιστημόνων της Γης. Εμείς θέλουμε να μοιραστούμε την εικόνα, γιατί την εικόνα τη θυμόμαστε εύκολα και εύκολα νιώθουμε ευγνωμοσύνη για αυτήν.

Ένα δώρο που έρχεται από μακριά

Είναι φυσικό να φαντάζεστε ότι το οξυγόνο που αναπνέετε προέρχεται από τα δέντρα έξω από το παράθυρό σας. Αυτά τα δέντρα έχουν σημασία. Η ατμόσφαιρα όμως ανακατεύεται διαρκώς από τους ανέμους, οπότε ο αέρας που αναπνέετε σήμερα μπορεί πριν από λίγο να βρισκόταν πάνω από άλλη ήπειρο. Το οξυγόνο που παίρνετε δεν έχει διεύθυνση. Μοιράζεται από έναν κοινό ουρανό.

Αυτό αξίζει μια παύση. Κάπου υπάρχει ένας ωκεανός που ίσως δεν δείτε ποτέ και υπάρχουν δάση που ίσως δεν επισκεφθείτε ποτέ. Η ανάσα σας σήμερα το πρωί μπορεί να τους οφείλει κάτι. Περίπου 8 δισεκατομμύρια άνθρωποι αντλούν από τις ίδιες πηγές την ίδια στιγμή. Κανείς δεν στέλνει λογαριασμό και κανείς δεν χρειάζεται να ζητήσει.

Σκεφτείτε το σαν ένα κοινό νοικοκυριό. Σε ένα σπίτι πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν τα ίδια δωμάτια, το ίδιο νερό, την ίδια ζεστασιά, και κανείς δεν κρατά λογαριασμό ποιος χρησιμοποίησε τι. Η Γη λειτουργεί κάπως έτσι. Είναι ένα σπίτι με μια πολύ μεγάλη οικογένεια περίπου 8 δισεκατομμυρίων ανθρώπων, και ο αέρας είναι από τα πρώτα πράγματα που δίνει.

Γιατί σπάνια το προσέχουμε

Προσέχουμε ό,τι λείπει, όχι ό,τι υπάρχει πάντα. Η ανάσα είναι τόσο σταθερή και τόσο ήσυχη που χάνεται στο βάθος, και πολλοί άνθρωποι περνούν μια ολόκληρη μέρα χωρίς να τη σκεφτούν ούτε μία φορά. Κι όμως είναι το πρώτο δώρο της ημέρας και το τελευταίο, και δεν ζητά τίποτα από εμάς. Δοκιμάστε ένα μικρό τεστ. Την επόμενη φορά που θα είστε απασχολημένοι, ρωτήστε τον εαυτό σας πότε σκεφτήκατε τελευταία φορά την ανάσα σας. Αν η απάντηση είναι ότι δεν θυμάστε, αυτό είναι φυσιολογικό και δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Το να προσέξετε είναι ολόκληρη η πρόσκληση. Δεν χρειάζεται να λύσετε τίποτα αυτή τη στιγμή. Χρειάζεται μόνο να δείτε ότι σας δίνεται κάτι, ξανά και ξανά, όλη μέρα. Αυτό αρκεί για να ξεκινήσετε.

Τι μπορεί να κάνει για εσάς το ευχαριστώ

Η ευγνωμοσύνη έχει μελετηθεί. Σε μια εργασία των Emmons και McCullough το 2003, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality and Social Psychology, άνθρωποι που κατέγραφαν τακτικά για τι ήταν ευγνώμονες ανέφεραν πιο συχνά ότι νιώθουν καλύτερα από ό,τι οι άνθρωποι στις ομάδες ελέγχου. Η μελέτη δεν αφορούσε την ανάσα. Η ανάσα όμως είναι ίσως το πιο απλό πράγμα για το οποίο μπορεί κανείς να είναι ευγνώμων: υπάρχει πάντα, είναι δωρεάν και δεν χρειάζεται ειδική περίσταση. Το ευχαριστώ δεν χρειάζεται μεγάλα λόγια. Μπορεί να είναι σύντομο και ήσυχο: ευχαριστώ για αυτή την ανάσα.

Η αργή αναπνοή είναι κάτι άλλο που έχουν εξετάσει οι ερευνητές: κάποιες μελέτες τη συνδέουν με ένα αίσθημα ηρεμίας. Το αναφέρουμε με προσοχή και δεν υποσχόμαστε τίποτα. Αν σταματήσετε για λίγο, αναπνεύσετε αργά και σκεφτείτε τους ωκεανούς και τα δάση, κάνετε κάτι απλό που πολλοί άνθρωποι περιγράφουν ως κάτι που τους ηρεμεί. Να ένας μικρός τρόπος να το δοκιμάσετε:

• Σταματήστε για μια στιγμή και πάρτε μία αργή εισπνοή.
• Σκεφτείτε τους ωκεανούς, τα δάση και τα χορτάρια που βοήθησαν να δημιουργηθεί.
• Εκπνεύστε και πείτε ευχαριστώ, με δικά σας λόγια και στη δική σας γλώσσα.

Κάθε ανάσα είναι δώρο από το κοινό μας σπίτι. Για να το προσέξουμε χρειάζεται ένα λεπτό.