Özünüzə və başqalarına etibarı necə qurmaq olar

Etibar düşündüyümüzdən daha yaxından başlayır

Etibar haqqında adətən insanlar arasında baş verən bir şey kimi danışırıq. Dostunuza sirr, qonşuya açar, iş yoldaşına tapşırıq etibar edirsiniz. Lakin ondan əvvəl gələn daha sakit bir etibar növü var: öz səsinizə etibar.

Nə hiss etdiyinizi və nəyə ehtiyacınız olduğunu bildikdə, bunu sadə şəkildə demək asan olur. Bilmədikdə isə tərəddüd edir, başqalarının sizdən nə gözlədiyini təxmin edir və ən pisinə hazırlaşırsınız. Bunu çoxları adi günlərdən tanıyır: söhbət zamanı nəyəsə razılaşırsınız və yalnız sonra başa düşürsünüz ki, istəmirmişsiniz.

Başqalarına etibar böyük ölçüdə özünə etibarla eyni materialdan yaranır. Hər ikisi dinlədikdə, dürüst olduqda və verdiyiniz sözü tutduqda güclənir.

Özünü eşitmək üçün fasilə lazımdır

Günün çox hissəsində reaksiya veririk. Mesajlar gəlir, son tarixlər yaxınlaşır, küçə səs-küylüdür. Fikirlər onları ayırmağa imkan verməyəcək qədər sürətlə axır, ona görə də ən ucadan olana əməl edirik. Ayırmaq fasilə ilə başlayır.

Nəfəs ən sadə fasilədir. O, heç nəyə başa gəlmir, avadanlıq və hazırlıq tələb etmir. Bəzi tədqiqatlar yavaş nəfəs almağı sakitlik hissi ilə əlaqələndirir və çox insan bunu belə təsvir edir. Biz heç bir nəticə vəd etmirik. Yalnız qeyd edirik ki, yavaş nəfəs dayanıb soruşmaq üçün kiçik bir yerdir: mən əslində necəyəm?

Fasilə həm də kiçik əlamətləri fərq etməyə imkan verir: çiyinlərdəki gərginlik, nəfəsinizin tempi, daim kənara itələdiyiniz fikir. Tələsdiyimiz müddətdə bunların hamısı gözdən kənarda qalır.

Bir sakit dəqiqədə siz bunları edə bilərsiniz:

• nə hiss etdiyinizi düzəltməyə tələsmədən fərq etmək
• minnətdar olduğunuz bir şeyi adlandırmaq
• həqiqətən sizin olan bir kiçik qərar vermək
• gününüzə bir az daha aydın qayıtmaq, necə ki, çoxları təsvir edir

Minnətdarlıq əlinizdə olana arxalanmağa kömək edir

2003-cü ildə aparılmış tanınmış araşdırmada tədqiqatçılar Emmons və McCullough nəyə minnətdar olduqlarını müntəzəm yazan insanlara baxdılar. Bu insanlar nəzarət qruplarına nisbətən özlərini daha yaxşı hiss etdiklərini daha tez-tez bildirdilər. İş Journal of Personality and Social Psychology jurnalında dərc olunub.

Minnətdarlıq diqqətinizi həyatınızda artıq sabit olana yönəldir, sabit olana isə söykənmək daha asandır. Özünə etibarın artmasının bir yolu budur: görürsünüz ki, sizə saydığınızdan çox şey verilib.

Özünə etibardan başqalarına etibara

Özünüzü daha dayanıqlı hiss etdikdə başqa insanlar fərqli görünür. Daha çox dinləyir, daha az müdafiə olunursunuz. Bu önəmlidir, çünki insanlar arasında etibar çox vaxt zəif olur və çoxları özünü tənha hiss edir. ÜST-ün Sosial Əlaqə üzrə Komissiyasına (WHO Commission on Social Connection, 2025) görə, dünyada hər altı nəfərdən biri tənhalıq yaşayır.

Üzərində qurmaq üçün möhkəm zəmin də var. İstənilən iki insan DNT-sinin təxminən 99,9 faizini paylaşır, bu, genom institutları tərəfindən geniş şəkildə təkrarlanan müddəadır. Yer üzündə təxminən 8 milyard insan var və fikir ayrılığında olduğumuz zaman göründüyümüzdən qat-qat çox oxşarıq.

Başqaları ilə eyni ritmdə hərəkət etmək də kömək edir. Wiltermuth və Heath tərəfindən aparılmış tədqiqatda (Psychological Science, 2009) birlikdə eyni ritmdə hərəkət edən, məsələn, gəzən və ya mahnı oxuyan insanlar sonradan, tanımadıqları insanlar da daxil olmaqla, daha həvəslə əməkdaşlıq etdilər. 11:11-dəki dəqiqə eksperiment deyil, amma eyni sadə fikri daşıyır: çoxlu insan eyni vaxtda bir sakit şey edir.