7. احساس

عام شعور جي نڪته نظر کان، اسان کي ائين لڳندو آهي ته اسان جا احساس (حسيات، جذبا ۽ روحي ڪيفيتون) ٻاهرين حالتن تي منحصر آهن: خطري مان خوف پيدا ٿئي ٿو، سخت لفظ مان ڏک ۽ ناراضگي، ڪيل غلطيءَ مان ڏوهه جو احساس، محبوب سان ملاقات مان پيار، ٻارن جي «خراب رويي» مان ڪاوڙ، وغيره.

پر تخليقڪار جي شعور جي نڪته نظر کان، سڀ ڪجهه ان جي برعڪس آهي – اسان جي شعور ۾ اڳي ئي اهڙا لڪل ۽ خودڪار (غير شعوري) پروگرام موجود آهن جيڪي انهن خاص احساسن ۽ جذبن کي حرڪت ۾ آڻين ٿا. انهن کي احساسن جا سانچا چئي سگهجي ٿو. ۽ احساسن جا اهي ئي سانچا «ڪوانٽم سوپ» مان لاڳاپيل حالتون پيدا ڪن ٿا (اسان جي حقيقت ۾ ڇڪي آڻين ٿا): خوف خطرن ۽ ڌمڪين کي جنم ڏئي ٿو، ڏک ڏکوئيندڙ کي، ڏوهه جو احساس غلطين کي، شرم تنهنجي بي وسيءَ جا ثبوت ڳولي ٿو، غصي واري طبيعت ڪاوڙجڻ لاءِ ڪنهن کي ڳولي وٺندي، نفرت پنهنجي لاءِ دشمن ڳولي وٺندي، وغيره.

احساس بنيادي آهن، جڏهن ته ٻاهريون حالتون ثانوي آهن. پنهنجا احساس بدلائي ڇڏ، ۽ تون پنهنجي حقيقت کي بدلائي ڇڏيندين.

اهو سرشتو اسان جي ايمان ۽ عقيدن جي تڪميل واري عمل ۽ خواهشن جي مادي قانونن سان تمام ويجهڙائيءَ سان ڳنڍيل آهي. ڪجهه عقيدا ڪجهه خاص احساساتي سانچا پيدا ڪن ٿا، ۽ ٻيا عقيدا وري ٻيا سانچا جنم ڏين ٿا. جيئن اسان اڳ ۾ چيو آهي ته،

هڪ الڳ ۽ اسان کان بي نياز مادي حقيقت تي ويساهه رکڻ، بيشمار خوفن مان گذرڻ سان ڳنڍيل آهي: موت جو خوف، زندگيءَ جو خوف، ملامت جو خوف، غلطيءَ جو خوف، ڇڪتاڻ جو خوف، پئسن کان سواءِ رهجي وڃڻ جو خوف، بيمار ٿيڻ جو خوف، جسماني ۽ جذباتي سور جو خوف، سڀاڻي جي ڏينهن جو خوف، تبديلين جو خوف، ٻارن ۽ انهن جي مستقبل جو خوف، نئين شروعات جو خوف، پاڻ خوف جو ئي خوف...

نتيجي طور اسان جون سڀ خواهشون پاڻ کي ۽ پنهنجن پيارن کي محفوظ رکڻ، ۽ هر قسم جي خوفن ۽ خطرن کان بچائڻ جي گرد گڏ ٿي وڃن ٿيون، جيڪو «مادي حقيقت» جي شرطن هيٺ، بنيادي طور تي ناممڪن آهي. ۽ جيترو وڌيڪ اسان پنهنجو پاڻ کي بچائڻ جي ڪوشش ڪريون ٿا (وڌيڪ پئسا ڪمائڻ، ٻين انسانن تي وڌيڪ قبضو ۽ اختيار حاصل ڪرڻ وغيره)، اوترو ئي اسان وٽ پريشانين جا سبب وڌندا وڃن ٿا، ۽ خطرن جي گهير وري وڌندي وڃي ٿي. «جيترو مٿي اڏامندين – اوترو ئي ڳرو ڪرندين».

پر اهو ايمان ته اسان پاڻ، پنهنجي شعور سان، پنهنجي حقيقت تخليق ڪريون ٿا، اسان ۾ روح ڦوڪي ٿو، اسان لاءِ الهام، تخليق ۽ پنهنجي ذات ۾ دلچسپيءَ جا وسيع رستا کولي ٿو، پنهنجي اندر ئي ان جو بنيادي سبب ڳولڻ، کوجنا ڪرڻ ۽ خود شناسيءَ جو جذبو جاڳائي ٿو. اهو اسان کي انهن ئي احساسن کي روشن ڪرڻ جو هنر سِکڻ جو موقعو ڏئي ٿو جن جو اسان تجربو ڪرڻ چاهيون ٿا، جنهن سان اسان جي ذهن جو ڌيان «ٻاهرين» سوچن ۽ خارجي واقعن جي ڇنڊڇاڻ کان هٽي اندروني ڪيفيتن جي مشاهدي ۽ خود شناسيءَ ڏانهن منتقل ٿئي ٿو. اهو ايمان ته اسان هر لحاظ کان تخليقڪار آهيون، اسان کي پنهنجو پاڻ تي قابو پائڻ جي ترغيب ڏئي ٿو، جنهن سان ٻاهرين...

...اشتعالن تي ردعمل ڏيڻ وارا پروگرام آهستي آهستي ڪمزور (۽ پوءِ بلڪل بند) ٿي وڃن ٿا، ۽ ان جي برعڪس، اسان پنهنجي اندروني حالت کي سچ جي زندهه ڪلام سان، دعا، مراقبي، ذهني ضبط، ۽ پنهنجي احساسن جي باخبر مشاهدي ۽ تبديليءَ ذريعي، باوقار ۽ با شعور نموني تخليق ڪرڻ جون صلاحيتون حاصل ڪريون ٿا، ايستائين جو غير مشروط پيار ۽ ان جي سمورن رنگن جو پورو تجربو حاصل ڪريون: هڪ نازڪ روحي لرزش کان وٺي الاهي فضل ۽ هر موجود شئي سان وحدت تائين.

تخليقڪار جو شعور اسان کي تخليقي اظهار جي اهڙي آزادي بخشي ٿو ۽ پنهنجي ڪيفيت جي با شعور انتظام ذريعي اعليٰ ترين سرور جا اهڙا افق کولي ٿو، جو اسان جون خواهشون هڪ ٻئي کان گوءِ کڻندي اسان کي رڳو انهيءَ پاسي وٺي وڃن ٿيون: پنهنجين تخليقي صلاحيتن ۽ هنرن کي وڌيڪ گهرائي ۽ وسعت سان ظاهر ڪرڻ، پنهنجو پاڻ کي سڃاڻڻ، با شعور تخليق جا نوان اوزار سکڻ، ۽ شعور سان ڪم ڪرڻ جي ذريعن کي وسيع ڪرڻ، جيڪو ترقي ڪري شعور جي ٽيڪنالاجي جو هڪ پورو وڻ بڻجي وڃي ٿو، دراصل زندگيءَ جو شجرو، جنهن جو سڀ کان مٺو ميوو پيار جي ٽيڪنالاجي بڻجي ٿو. ٽيڪنالاجي ڇو؟ ڇاڪاڻ ته هاڻي اسان پنهنجي شعور تي حڪمراني ڪندي، محبت کي باشعور طور جنم ڏئي ۽ تخليق ڪري سگهون ٿا. هتي ڪجهه بنيادي قدم آهن، جن کي کڻڻ سان يقيني نتيجو ملي ٿو. جيڪڏهن هي ٽيڪنالاجي ناهي ته پوءِ ڇا آهي؟

ها، اها ٽيڪنالاجي، يعني پيار جي ٽيڪنالاجي، اسان کان گهر ڪري ٿي ته پهريان اسان پنهنجي لاءِ بنيادي طور تي ڪيتريون ئي نيون صلاحيتون، «تخليقڪار جي شعور جون نازڪ حرڪتون» سکون – پنهنجي ذهن کي پرکڻ ۽ قابو ڪرڻ، ڌيان جو مرڪز احساسن ڏانهن موڙڻ، پنهنجي توانائيءَ واري حالت کي سنڀالڻ،

توانائيءَ جي زيان کي روڪڻ ۽ حياتياتي قوت جي وهڪري کي وڌائڻ، شعور جي پاڪيزگي قائم رکڻ، هر پيش ايندڙ معاملي جي ڪمال تي باشعور نموني ايمان آڻڻ، هر حالت ۽ هر واقعي ۾ پنهنجي اندر تخليقڪار جي ذميواريءَ کي ٻيهر واپس وٺڻ، پنهنجي وجود (اعليٰ شعور، يڪتا روح، واحد جان، خدا پيءُ-ماءُ، مسيحي شعور، ابن ڏاڏن جا الاهي روح ۽ رهبر الاهي وجود، پنهنجي اعليٰ ترين آءُ) جي ابدي، زمان ۽ مڪان کان مٿانهن پهلوئن سان پختي اندروني ڳالهه ٻولهه قائم ڪرڻ، هر ڳالهه جو ڪارڻ ۽ سبب رڳو پنهنجي اندر ڳولڻ ۽ پرکڻ، فرضن ۽ مجبورين جي بدران سرور ۽ خوشيءَ جي قطب نما تي نظر رکندي روزانو پنهنجي هنرن کي ترقي ڏيڻ – مختصر طور، خوف ۽ قرض جي احساس بدران خوشي ۽ مسرت سان جيئڻ سکڻ («۽ اسان جا قرض اسان کي معاف ڪر، جيئن اسان به پنهنجن قرضدارن کي معاف ڪريون ٿا») ۽ اندروني طاقت ۽ اثرائتيءَ سان ڀرپور، پر احساس ۾ نهايت ئي هلڪيون ڦلڪيون، يعني شاندار ۽ زبردست شعوري صلاحيتون حاصل ڪرڻ – تنهن ڪري ان سڀ ڪجهه ۾ ڪجهه وقت لڳندو، ان ڪري هن واٽ تي پنهنجي پاڻ تي تمام گهڻي سختي نه ڪجو، ڇاڪاڻ ته آخرڪار هي سڀ ڪجهه اعليٰ ترين حقيقتن ۽ ان اعليٰ ترين سرور تائين رسائيءَ سان سچو ثابت ٿئي ٿو جيڪو اسان جي خدائي-انساني فطرت جو حصو آهي – يعني مطلق، غير مشروط، ابدي پيار.

۽ هن ٽيڪنالاجي، يعني پيار جي ٽيڪنالاجي ۾ سڀ کان اهم ڳالهه اها آهي ته اسان ڪنهن به جهنم جي وچ ۾ محبت، عملي طور تي هڪ زندهه جنت تخليق ڪري سگهون ٿا، ۽ ڪنهن به درد، ڏک ۽ پريشانيءَ کي انهن جي بلند ترين امڪان تائين کڻي وڃي سگهون ٿا – اسان جي هنرن جا نت نوان رُخ

۽ الاهي محبت جي لامحدود قوس قزح جا نت نوان رنگ.

اهو رڳو ديوتا ۽ خدا ئي ڪري سگهن ٿا. ۽ اسان ۽ تون گڏجي اهو سکنداسين، منهنجا پيارا دوست.

اهو تنهنجي فطرت ۾ آهي. رڳو ان جي دل سان تمنا ڪرڻ ۽ ان جو حق گهرڻ جي ضرورت آهي. پنهنجي واٽ جو حق گهر. روح جي آزادي ماڻڻ، اندروني سچائي ظاهر ڪرڻ ۽ مطلق غير مشروط ابدي پيار جي هنرن کي پنهنجو ڪرڻ لاءِ پنهنجي الاهي ارادي جو اظهار ڪر!

تنهن ڪري، احساس بنيادي آهن، ۽ ٻاهريون حالتون ثانوي آهن؛ خارجي واقعن جو تسلسل رڳو هڪ پس منظر آهي جنهن ۾ اهي احساساتي سانچا کُلندا آهن جن جا اسان عادي آهيون. احساسن جي پراڻي دائري (ڪاوڙ، ڏک، ڏوهه جو احساس، خوف، شرم وغيره) جي حوالي سان انهن احساساتي سانچن کي اڪثر جذباتي بار سڏيو ويندو آهي. هي اندروني جذباتي بار انسان ۾ تمام جلد، ٻالپڻ ۽ نوجوانيءَ واري عمر ۾ – سَٺل جذباتي زخمن جي نتيجي ۾ جڙندا آهن، ۽ ايندڙ زندگيءَ ۾ چڪر وانگر بار بار وري ظاهر ٿيندا آهن، اسان ۾ وري اهي ئي جذبا جاڳائيندا آهن، پر شايد نون انسانن سان ۽ زندگيءَ جي نئين حالتن ۾. پس منظر بدلجي وڃي ٿو، پر اندروني سور جو جوهر ساڳيو رهي ٿو – ايستائين جو انسان هر ٿيندڙ ڳالهه جو سبب پنهنجي ئي اندر ۽ رڳو پنهنجي اندر ڳولڻ ۽ مڃڻ لڳي – يعني هو پاڻ جو جائزو وٺڻ،

خود شناسي ڪرڻ لڳي، ۽ انهن «بارن» کي ڳولي بي اثر ڪري ڇڏي.

۽ جيئن ان لطيفي ۾ چيو ويو آهي ته، «نفسياتي علاج تي پنج سال لڳي ويندا». پر خدا سان، اسان جي شعور جي معمار سان، شفا جو هي رستو ڪجهه منٽ، بلڪ پلڪن ۾ طئي ٿي وڃي ٿو. اسان جي شعور جي اهڙي شفا، انقلاب ۽ تبديليءَ لاءِ ئي اسان کي خدا جي ضرورت آهي. ان لاءِ نه ته اسان لڳاتار ناڪاري نتيجن سان مهاڏو اٽڪائيندا رهون، پر ان لاءِ ته خود اصل سبب کي ختم ڪري ڇڏيون. بنيادي طور تي، اسان جي دعا جو رخ به انهيءَ پاسي هجڻ گهرجي:

«اي اسان جا مالڪ ۽ پيءُ، اسان کي هر معاملي ۾ ۽ هميشه، زندگيءَ جي سمورين حالتن ۾، سبب کي پنهنجي اندر ۽ رڳو پنهنجي ئي اندر ڳولڻ – ۽ لڀڻ کان پوءِ، ان کي درست ڪرڻ سيکار»، –

اسان کي هدايت ڪري ٿو هولي ٽرينٽي سرگيئيف لورا جو آرڪيمينڊريٽ، فادر ڪرل (پاولوف)، جيڪو جديد زماني جو بزرگ ۽ ڪرامتن وارو شخص آهي. ۽ هن «درستگيءَ» جو مطلب اهو ناهي ته پاڻ کي بدلائي ڇڏجي، پر ان جو مقصد هي آهي ته، پنهنجي اندر جي سبب کي مڃي، پنهنجي تخليقن لاءِ تخليقڪار جي ذميواري کڻي، پاڻ تي اختيار ماڻجي، پنهنجي طاقت پاڻ ڏانهن واپس موٽائجي، ۽ پنهنجي ايمان ذريعي اها طاقت ڪڏهن به ٻاهرين شين، خارجي سببن ۽ مادي پس منظرن جي حوالي نه ڪجي، چاهي اهي ماڻهو هجن يا «مادي حالتون».

سٺي خبر – ۽ هن اندروني عمل جو پرجوش پاسو – اهو آهي ته آخرڪار اسان

اهو ڏسون ٿا ته اسان جو سڄو تجربو بي عيب ۽ ڪامل آهي، ۽ اهي اوائلي «ٻالپڻ جا جذباتي زخم»، يا جيئن نفسيات جا ماهر چون ٿا «بنيادي واقعا»، جن ۾ اهي جذباتي بار پيدا ٿيا هئا، اهي سڀ به اسان جي ئي خواهش تي اتي رکيا ويا هئا، اسان جي اعليٰ روحاني پهلوئن، اسان جي الاهي جوهر پاران اڳواٽ ئي «منصوبابندي» ڪيا ويا هئا، روح جي اهڙي تجربي طور جيڪو ان جي سڌاري ۽ حڪمت حاصل ڪرڻ لاءِ ضروري هو. اها سڄي «ٻالپڻ ۾ پيار جي اڻاٺ»، جنهن بابت نفسيات جا ماهر اڪثر ڳالهائيندا آهن، وڏي ڪاريگريءَ سان ترتيب ڏني وئي هئي، ته جيئن ناڪاري تجربي جي ڪيترن ئي مرحلن مان گذرڻ کان پوءِ، جڏهن اسان کي ٻاهران ڪو به حل نه ملي، ته اسان اندر ڏانهن رخ ڪريون ۽ پاڻ پيار پيدا ڪرڻ، ان کي ازخود تخليق ڪرڻ سکون، نه ڪي هٿ ٽنگي ٻين اسان جهڙن مسڪينن – والدين، ساٿين، مڙس يا زال، دوستن کان پيار جو پِنو گهرندا وتون...

اسان جي بي وسيءَ، خوفن، ڏوهه، جدائيءَ، ڏکن ۽ جدوجهد جي احساساتي تجربي مان ئي – اسان جي روحي سڃائيءَ، پنهنجي اڻپورت تي شرمندگيءَ، ۽ هر قسم جي برائين ۽ عادتن جي غلاميءَ مان ئي – روح کي مضبوط ڪرڻ جون خواهشون جنم وٺن ٿيون: اعليٰ طاقت، اعليٰ آزادي، اعليٰ ارادو، اعليٰ حڪمت، اعليٰ بي خوفي، اعليٰ سرور، وحدت، ڪماليت، يڪجهتي ۽ محبت ماڻڻ جون خواهشون – اهي سمورا وصفون جيڪي اسان خدا سان منسوب ڪريون ٿا، جيئن ته اسان جي ارتقا جو اعليٰ ترين امڪان آهي. ۽ جيئن اسان هاڻي ڄاڻون ٿا، سڀ خواهشون اڳ ۾ ئي پوريون ٿيل آهن، رڳو ڳالهه اها هئي ته اهي خواهشون اسان جي اندر جنم وٺن ۽ سگهارو ٿين. تنهن ڪري

اسان جي ٻالپڻ جي سمورن زخمن ۽ زندگيءَ جي راهه ۾ پيش آيل سڀني ڏکين حالتن جا شڪرگذار آهيون. ۽ اسان جي تکي جذباتي تجربي، خاص ڪري ناڪاري تجربي، انهن خواهشن کي وڌيڪ طاقت بخشي آهي. تنهن ڪري اسان پنهنجن سمورن «ناڪاري» احساسن جا پڻ ٿورائتا آهيون، جن اسان کي پنهنجي اندر ڏسڻ، پنهنجي اندر اصل سبب کي ڳولڻ ۽ ماڻڻ (بلڪه پنهنجي ايمان سان تخليق ڪرڻ) تي مجبور ڪيو. پنهنجي اندر تخليقڪار کي. پنهنجي ئي اندر خدا کي.

«مبارڪ آهن اهي جيڪي روح جا سڃا آهن، ڇاڪاڻ ته آسمان جي بادشاهي انهن جي ئي آهي»، – مسيح پهاڙيءَ واري خطبي ۾ فرمايو.

روح جي اها سڃائي، جڏهن اسان ان کان باخبر ٿيون ٿا، ته اسان اندر متضاد خواهشون، «برعڪس رستي» واريون خواهشون پيدا ڪري ٿي. ٻئي پاسي، خواهشون ته اڳي ئي پوريون ٿي چڪيون آهن. رڳو نتيجي جو حق وٺڻ ۽ ان کي مڪمل طور قبول ڪرڻ باقي آهي، پنهنجي اعليٰ ترين امڪان کي ان جي نالي سان سڏي اپنائڻو آهي. ۽ هتي اسان پنهنجي شعور جي چوٽيءَ، يعني پنهنجي «ڇت» ڏانهن اچون ٿا. جيڪا، واٽ هلندي چئجي ته، پنهنجي ايمان جي با شعور چونڊ، پنهنجين خواهشن جي سڃاڻپ ۽ همراهي، ۽ احساساتي سانچن جي نئين سر جوڙجڪ جي اهڙي پختي تياريءَ کان سواءِ، مختصر طور، ان حقيقت جي اقرار کان سواءِ ته اسان مان هر هڪ (پنهنجي شعور سان) پنهنجي حقيقت پاڻ گهڙي ٿو، اڄوڪي خارجي غير يقيني حالتن ۾ آسانيءَ سان «لڏي» سگهي ٿي – جيڪڏهن اوچتو اسان جي شعور جي عمارت جو بنياد ڪمزور نڪري پوي. بنياد موجود آهي، ڀتيون اڏجي ويون آهن، هاڻي اسان ڇت ڏانهن وڌون ٿا...