7. Hisslər

Gündəlik şüur nöqteyi-nəzərindən bizə elə gəlir ki, duyğularımız (hisslərimiz, emosiyalarımız və qəlb yaşantılarımız) xarici şəraitdən asılıdır: təhlükədən qorxu yaranır, kobud sözdən – inciklik, buraxılmış səhvdən – təqsir, sevdiyinlə görüşdən – sevgi, uşaqların «pis davranışı»ndan – qıcıqlanma və s.

Lakin Yaradanın Şüuru nöqteyi-nəzərindən hər şey tərsinədir – şüurumuzda artıq bu və ya digər hissləri, emosiyaları işə salan şüuraltı (dərk edilməyən, avtomatik işə düşən) proqramlar mövcuddur. Onları hiss etmə şablonları adlandırmaq olar. Və məhz hiss etmə şablonları «kvant şorbası»ndan müvafiq şəraiti doğurur (reallığımıza cəlb edir): qorxu təhlükə və təhdidləri doğurur, inciklik – incidəni, təqsir – səhvləri, utanc – Sənin heçliyinin sübutlarını, qəzəblilik qəzəblənməyə kimsə tapacaq, nifrət özünə düşmən tapacaq və s.

Duyğular ilkindir, xarici şərait isə ikincidir. Hisslərini dəyiş, və Sən Öz reallığını dəyişəcəksən.

Bu mexanizm həm inanclarımızın təcəssüm mexanizmi ilə, həm də arzuların fizikası ilə çox sıx bağlıdır. Bəzi inanclar bir cür hiss şablonları doğurur, digər inanclar isə başqa cür. Artıq dediyimiz kimi,

bizdən asılı olmayaraq mövcud olan obyektiv reallığa olan İnam saysız-hesabsız qorxuların yaşanması ilə bağlıdır: ölüm qorxusu, həyat qorxusu, qınanma qorxusu, səhv etmə qorxusu, münaqişə qorxusu, pulsuz qalmaq qorxusu, xəstələnmək qorxusu, fiziki və emosional ağrı qorxusu, sabahkı günün qorxusu, dəyişiklik qorxusu, uşaqlardan ötrü, onların gələcəyindən ötrü qorxu, yeni başlanğıclar qorxusu, qorxunun qorxusu…

Nəticədə bütün arzularımız Özümüzü və yaxınlarımızı təhlükəsizlikdə saxlamaq, hər cür qorxu və təhdidlərdən qorumaq istəyi ətrafında cəmləşir ki, bu da «obyektiv reallıq» şəraitində, mahiyyət etibarilə, qeyri-mümkündür. Və biz nə qədər çox qorunmağa çalışırıqsa (daha çox pul qazanmaq, digər insanlar üzərində daha çox nəzarət və hakimiyyət əldə etmək və s.), narahatlıq üçün səbəblərimiz bir o qədər çoxalır, təhdidlərin miqyası isə əksinə, böyüyür. «Nə qədər uca uçsan – yıxılmaq bir o qədər ağrılı olar».

Öz reallığımızı özümüzün, öz şüurumuzla yaratdığımıza olan İnam isə bizi ruhlandırır, bizə ilham və yaradıcılıq, Özümüzə maraq üçün geniş imkanlar açır, Özümüzdəki Səbəbin axtarışı və tədqiqi şövqünü, özünüdərki hərəkətə gətirir, zehnimizin diqqət mərkəzini «xarici» düşüncədən, xarici hadisələrin təhlilindən daxili halların müşahidəsinə və daxili təfəkkürə yönəldərək, məhz yaşamaq istədiyimiz hissləri işə salmağı öyrənmək imkanı verir. Hər mənada yaradıcı olduğumuza olan İnam bizi özümüzə hakim olmağı öyrənməyə təşviq edir, xarici

qıcıqlandırıcılara reaksiya proqramlarını tədricən zəiflədir (sonra isə tamamilə söndürür) və əksinə, Həqiqətin canlı kəlamı ilə, duada, meditasiyada, zehnin intizamında, hisslərimizin şüurlu müşahidəsi və çevrilməsində, Şərtsiz Məhəbbəti və Onun bütün çalarlarını – incə qəlb titrəyişindən İlahi Lütfə və var olan hər şeylə Vəhdətə qədər yaşamaqla öz halımızı şüurlu şəkildə yaratmaq vərdişlərinə yiyələndirir.

Yaradanın Şüuru bizə yaradıcı özünüifadənin elə bir azadlığını bəxş edir və öz halımızın şüurlu idarə olunması vasitəsilə qarşımızda Ali Həzzin elə üfüqlərini açır ki, arzularımız «bir-biri ilə yarışırcasına» bizi yalnız bununla məşğul olmağa sövq edir: yaradıcılıq imkanlarımızı, istedadlarımızı getdikcə daha dərindən və geniş şəkildə açmağa, Özümüzü dərk etməyə, şüurlu yaradılışın yeni-yeni alətlərini mənimsəməyə və şüurla iş alətləri cəbbəxanasını genişləndirməyə, nəticədə bütöv bir Şüur Texnologiyaları ağacına, əslində Həyat Ağacına çevrilməyə sövq edir ki, onun da ən şirin bəhrəsi Məhəbbət Texnologiyası olur. Niyə Texnologiya? Çünki indi biz şüurumuzu idarə edərək Məhəbbəti şüurlu şəkildə işə sala, yarada bilərik. Atdığımız təqdirdə zəmanətli nəticə əldə etdiyimiz əsas addımlar var. Əgər bu texnologiya deyilsə, bəs nədir?

Bəli, bu texnologiya, Məhəbbət Texnologiyası, ilk növbədə bizdən bizim üçün əsaslı surətdə yeni olan bir çox bacarıqları, «Yaradan şüurunun incə motorikasını» mənimsəməyi tələb edir – diqqət mərkəzini hisslərə yönəldərək zehnimizi nizam-intizama salmağı, öz energetik

vəziyyətimizi sızmaları bağlayaraq və həyati enerji axınını artıraraq idarə etməyi, şüur gigiyenasına riayət etməyi, baş verən hər şeyin kamilliyinə olan İnamı şüurlu şəkildə seçməyi, hər cür vəziyyətdə və hər cür şəraitdə Yaradanın Məsuliyyətini dəfələrlə Özümüzə qaytarmağı, Öz «Mən»imizin Ali, zamandankənar aspektləri ilə (Fövqəlşüurla, Vahid Ruhla, Vahid Qəlblə, Ata-Ana Tanrı ilə, Məsih Şüuru ilə, əcdad-tanrılar və rəhbər-tanrılarla, Öz Ali «Mən»imizlə) sabit daxili dialoq qurmağı, baş verən hər şeyin Səbəbini yalnız Özümüzdə axtarıb tapmağı, öhdəliklər deyil, həzz kompasını rəhbər tutaraq hər gün istedadlarımızı inkişaf etdirməyi – bir sözlə, qorxudan və borc hissindən deyil («və borclularımıza bağışladığımız kimi, bizim borclarımızı da bizə bağışla»), Sevinclə yaşamağı öyrənməyi və daxili gücünə və səmərəliliyinə görə çox mühüm və qüdrətli, lakin daxili duyğusuna görə çox yüngül – bir sözlə, möhtəşəm və əla – digər bir çox şüur bacarıqlarını tələb edir, – buna görə də bütün bunlar müəyyən vaxt aparacaq, odur ki, bu yolda Özünə qarşı həddindən artıq sərt və tələbkar olma, çünki nəticədə bütün bunlar ilahi-bəşəri təbiətimizə xas olan Ali reallıqlara və Ali Həzzə – Mütləq Şərtsiz Əbədi Məhəbbətə çıxış əldə etməklə özünü doğruldur.

Bu Texnologiyada, Məhəbbət Texnologiyasında ən əsası isə odur ki, biz istənilən cəhənnəmin ortasında Məhəbbəti, əslində Canlı Cənnəti yarada bilərik və hər cür ağrını, əzabı və sarsıntıları onların ən ali potensialına – yeni-yeni

istedadlarımızın cilalarına və İlahi Məhəbbətin hüdudsuz Göyqurşağının çalarlarına ucalda bilərik.

Bunu yalnız tanrılar bacarar. Və biz Səninlə bunu öyrənəcəyik, Mənim sevimli dostum.

Bu, Sənin təbiətindədir. Sadəcə bunu çox istəmək və tələb etmək lazımdır. Öz yolunu tələb et. Ruhun azadlığına qovuşmağa, Daxili həqiqəti aşkara çıxarmağa və Mütləq Şərtsiz Əbədi Məhəbbət bacarıqlarını mənimsəməyə dair Öz İlahi iradəni bəyan et!

Beləliklə, hisslər ilkindir, xarici şərait isə ikincidir; xarici hadisələr axını – sadəcə alışdığımız hiss etmə şablonlarının açıldığı dekorasiyalardır. Əvvəlki hisslər spektri baxımından (qəzəb, inciklik, təqsir, qorxu, utanc və s.) bu hiss etmə şablonlarını tez-tez emosional yüklər adlandırırlar. Bu daxili emosional yüklər insanda çox erkən, uşaqlıq və yeniyetməlik çağında – yaşanmış emosional travmalar nəticəsində formalaşır və sonrakı həyatda dövri olaraq təkrarlanır, bizdə yenə və yenə həmin emosiyaları oyadır, lakin bəlkə də yeni insanlarla və yeni həyat şəraitində. Dekorasiyalar dəyişir, yaşantıların mahiyyəti isə eyni qalır – ta ki insan baş verən hər şeyin səbəbini Özündə və yalnız Özündə axtarmağa və etiraf etməyə başlayana qədər –

daxili təfəkkürlə, özünüdərklə məşğul olana, bu «yükləri» aşkar edib «zərərsizləşdirənə» qədər.

Və həmin lətifədə deyildiyi kimi, «psixoterapiyaya beş il vaxt gedəcək». Lakin Tanrı ilə, şüurumuzun Memarı ilə bu yol, şəfa yolu, bir neçə dəqiqə, hətta anlar çəkir. Şüurumuzun məhz bu şəfası, dəyişməsi, transformasiyası üçün bizə Tanrı lazımdır. Mənfi nəticələri davamlı olaraq ayırd etmək üçün deyil, səbəbin özünü aradan qaldırmaq üçün. Duamız da ilk növbədə buna yönəlməlidir:

«Ya Rəbb, Atamız, hər şeydə və həmişə, bütün həyat şəraitlərində səbəbi Özümüzdə və yalnız Özümüzdə axtarmağı – tapdıqda isə düzəltməyi bizə öyrət», –

deyə Müqəddəs Üçlük Sergiyev-Radonej Lavrasının arximandriti, müasir müqəddəs və möcüzəgöstərən Kirill ata (Pavlov) bizə tövsiyə edir. Və bu «düzəlişin» mənası Özünü yenidən qurmaqda deyil, Səbəbi Özündə qəbul edərək, öz yaradılışları üçün Yaradanın Məsuliyyətini qəbul edərək Özünə sahib olmaqda, hakimiyyəti Özünə qaytarmaqda və bir daha heç vaxt öz inamı ilə onu xarici obyektlərə, xarici səbəblərə, istər insanlar, istərsə də «obyektiv şəraitlər» olsun, xarici dekorasiyalara təhvil verməməkdədir.

Yaxşı xəbər – və bu daxili işin ilhamverici tərəfi – ondan ibarətdir ki, nəticədə biz

bütün təcrübəmizin kamil olduğunu və hətta bu və ya digər emosional yüklərin formalaşdığı ilkin «uşaqlıq emosional travmalarının» və ya psixoloqların dediyi kimi «kök epizodlarının» da oraya bizim arzumuzla qoyulduğunu, ruhun yetkinləşməsində və hikmət qazanmasında zəruri olan ruh təcrübəsi kimi ali aspektlərimiz, İlahi mahiyyətimiz tərəfindən əvvəlcədən «planlaşdırıldığını» aşkar edirik. Psixoloqların tez-tez bəhs etdiyi bütün bu «uşaqlıqda sevgidən məhrumluq» ustalıqla səhnələşdirilmişdi ki, mənfi təcrübənin müəyyən sayda təkrarlarından keçərək, heç bir xarici həll yolu tapmayaraq daxilə üz tutaq və Məhəbbəti kənardan əl açıb dilənmədən, bizim kimi digər yoxsullardan – valideynlərdən, tərəfdaşlardan, həyat yoldaşlarından, dostlardan sevgi dilənmədən, Onu Özümüz yaratmağı, hasil etməyi öyrənək...

Məhz acizlik, qorxular, təqsir, ayrılıq, əzab və mübarizə hisslərini yaşamaq təcrübəmizdən – mənəvi yoxsulluğumuz, şəxsi naqisliyimizdən utancımız, hər cür qüsur və asılılıqların əsarətində olmağımız təcrübəsindən – ruhun möhkəmlənməsi arzuları doğulur: Ali Qüvvəyə, Ali Azadlığa, Ali İradəyə, Ali Şüurluluğa, Ali Qorxusuzluğa, Ali Həzzə, Vəhdətə, Bütövlüyə, Həmrəyliyə və Məhəbbətə – inkişafımızın Ən Ali Potensialı kimi Tanrıya aid etdiyimiz bütün bu keyfiyyətlərə qovuşmaq arzuları doğulur. Və indi bildiyimiz kimi, bütün arzular artıq yerinə yetirilmişdir, məsələ yalnız bu arzuların içimizdə doğulması və möhkəmlənməsində idi. Buna görə də

bütün uşaqlıq travmalarımıza və həyat yolunda qarşılaşdığımız bütün çətinliklərə buna görə təşəkkür edirik. Və məhz bizim parlaq hissi təcrübəmiz, xüsusən də mənfi təcrübəmiz bu arzuların güclənməsinə xidmət etdi. Buna görə də bizi daxilimizə baxmağa, Səbəbi Özümüzdə axtarıb tapmağa (daha doğrusu, öz inamımızla yaratmağa) məcbur edən bütün «mənfi» hisslərimizə də təşəkkür edirik. Özümüzdəki Yaradanı. Özümüzdəki Tanrını.

«Ruhən yoxsul olanlar nə bəxtiyardır! Çünki Göylərin Səltənəti onlarındır», – deyir Məsih Dağüstü vəzində.

Ruhun yoxsulluğu, bizim tərəfimizdən dərk edildikdə, bizdə müvafiq arzuları, «əksinə olan» arzuları doğurur. Digər tərəfdən, arzular artıq yerinə yetirilmişdir. Geri qalan yalnız nəticəni tələb etmək və onu tamamilə qəbul etmək, Ən Ali Potensialımızı Öz adı ilə çağıraraq Onu qəbul etməkdir. Və burada biz şüurumuzun zirvəsinə, «damımıza» keçirik. Yeri gəlmişkən, öz inamımızın şüurlu seçimi, arzularımızın etirafı və uzlaşdırılması, hiss şablonlarının yenidən yazılması baxımından belə fundamental hazırlıq olmadan, bir sözlə, hər birimizin (öz şüuru ilə) öz reallığını özü yaratdığı faktını qəbul etmədən, şüur binamızın bünövrəsi qəflətən kifayət qədər möhkəm olmazsa – ətraf mühitin müasir qeyri-sabitliyi şəraitində – asanlıqla «yerindən oynaya» bilər. Bünövrə var, divarlar ucaldılıb, dama keçirik…