4. વાસ્તવિકતાને સમજવાની રીતો

ક્વોન્ટમ જગતમાં અવલોકનની ક્ષણ પહેલાં, બધું જ વાસ્તવિકતાની તમામ સંભવિત સ્થિતિઓના સુપરપોઝિશનમાં (એકસાથે સહ-અસ્તિત્વમાં) હોય છે. અવલોકનની ક્ષણે અવલોકનકારની ચેતનાની સ્થિતિ વાસ્તવિકતાના તે વિકલ્પને નિર્ધારિત કરે છે, જેને આ અવલોકનકાર તે ક્ષણે અનુભવે છે. જો તેની ચેતનાની સ્થિતિ બદલાય, તો અનુભૂતિની રીત બદલાશે, અને તેના દ્વારા અનુભવાતી વાસ્તવિકતા પણ બદલાઈ જશે.

બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, જેવી જ વ્યક્તિ ક્યાંક પોતાનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, તે જ ક્ષણે તે ક્વોન્ટમ વિવિધતાના સમગ્ર અરાજકતામાંથી તે વ્યવસ્થા, વાસ્તવિકતાનું તે ચિત્ર ગ્રહણ કરે છે, જે તે ક્ષણે વાસ્તવિકતાને ગ્રહણ કરવાની તેની રીત (ઢાંચા) સાથે મેળ ખાય છે.

એટલે કે વાસ્તવિકતાના ગ્રહણની રીત = વાસ્તવિકતાના સર્જનની રીત. આનો અર્થ એ છે કે: વાસ્તવિકતાને ગ્રહણ કરવાની આપણી રીત (આપણા ઢાંચા) જેવી હોય, તેવી જ વાસ્તવિકતા (સ્વાસ્થ્ય, સંબંધો, દરજ્જો, ધન, લોકો, ઘટનાઓ) આપણે આપણી આસપાસ નિહાળીએ છીએ. આપણે ક્વોન્ટમ સૂપમાંથી વાસ્તવિકતાનો બરાબર એવો જ વિકલ્પ, ઘટનાઓના વિકાસની એવી જ પટકથા, વિશ્વનું એવું જ ચિત્ર પ્રત્યક્ષ રીતે ખેંચી કાઢીએ છીએ.

મૂળભૂત રીતે આપણામાં એક ઉદ્દેશ્યપૂર્ણ, આપણાથી સ્વતંત્ર રીતે અસ્તિત્વ ધરાવતી વાસ્તવિકતાને જોવાનો ઢાંચો જડેલો હતો. ગ્રહણ કરવાની રીત બદલીને, આપણે આપણા જીવનનો સમગ્ર સંદર્ભ બદલી નાખીએ છીએ: ઘટનાઓની પટકથા બદલાય છે,

અણધારી ઘટનાઓ બનવા લાગે છે, લોકો જુદો વ્યવહાર કરવા લાગે છે. વાસ્તવિકતાને ગ્રહણ કરવાની અનેક રીતો છે, પરંતુ તેમાંથી ચાર સૌથી પ્રચલિત રીતોને તારવી શકાય છે.

૧. ઉદ્દેશ્ય વાસ્તવિકતા: જ્યારે આપણે માનીએ છીએ કે વાસ્તવિકતા આપણાથી અલગ, સ્વતંત્ર રીતે, એટલે કે ઉદ્દેશ્યપૂર્ણ રીતે અસ્તિત્વ ધરાવે છે, અને આપણે બાહ્ય ઘટનાઓ સાથે અનુકૂલન સાધવા, અસ્તિત્વ માટે લડવા, સ્પર્ધા કરવા વગેરે માટે મજબૂર છીએ. આ વાસ્તવિકતાને જોવાની બહુમતી માટે પરિચિત રીત છે, અને આપણે ઉપર તેની પૂરતી વિગતવાર ચર્ચા કરી છે.

૨. ધાર્મિક: જ્યારે માનવીથી અલગ, બાહ્ય એવી પરમ શક્તિ («વાદળ પર બેઠેલા દાદા») દ્વારા બધું નિયંત્રિત થાય છે, અને મૃત્યુ પછી «સ્વર્ગ» નામના કોઈ પૌરાણિક સ્થળે પહોંચવા માટે માનવીએ નિર્ધારિત નિયમો અને સિદ્ધાંતોનું પાલન કરવું પડે છે. આ એક એવી શ્રદ્ધા છે, ગ્રહણ કરવાનો એક ઢાંચો છે. પરંતુ આ ઢાંચો પોતે એ વાતની બાંહેધરી આપતો નથી કે માનવી સ્વર્ગમાં પહોંચશે જ; આ ઢાંચો મૃત્યુ પછી માનવીનું શું થશે તેને સ્પર્શતો પણ નથી, તે તો માત્ર માનવી જીવતેજીવ જે જીવે છે તે જ નિર્ધારિત કરે છે.

૩. જાદુઈ: જ્યારે માનવી જાદુઈ વસ્તુઓ અને વિધિઓ, તેમજ મિત્રવત્ પરલૌકિક શક્તિઓ અને ઊર્જાઓની મદદથી વાસ્તવિકતા પર ચોક્કસ પ્રભાવ પાડવાનો પ્રયાસ કરે છે - જેમ કે

જાદુગર કે શમન), અને ઇચ્છિત મેળવવા માટે બહારથી વિવિધ રીતે ઊર્જા મેળવવા માટે મજબૂર બને છે.

૪. સર્જકની ચેતના / પોતાનામાં જ કારણનો સ્વીકાર: જ્યારે તું તારી સાથે જે કંઈ બને છે તેની જવાબદારી કોઈના પર કે કોઈ બાબત પર, કોઈ બાહ્ય શક્તિઓ અને/અથવા ઉદ્દેશ્યપૂર્ણ સંજોગો પર ઢોળતો નથી, પરંતુ જવાબદારી પોતે સ્વીકારે છે, અને જે કંઈ બની રહ્યું છે તેનું કારણ તારામાં અને માત્ર તારામાં જ (ખાસ કરીને તારા ગ્રહણના ઢાંચામાં) શોધે છે. પોતાને સર્જક તરીકે જાણતો માનવી એ શ્રદ્ધા પસંદ કરે છે કે તેની ચેતના સ્વયં દિવ્ય છે, ચેતના જ ઈશ્વર છે, અને બાહ્ય વાસ્તવિકતા તેનું જ સર્જન અને વિસ્તરણ છે.

ઉદ્દેશ્ય વાસ્તવિકતા | ધાર્મિક | જાદુઈ | સર્જકની ચેતના

માન્યતાઓ: બાહ્ય શક્તિઓ અને ઉદ્દેશ્યપૂર્ણ સંજોગોમાં | અલગ અસ્તિત્વ ધરાવતી પરમ શક્તિ “વાદળ પર બેઠેલા દાદા” માં | જાદુની શક્તિમાં અને પ્રાકૃતિક તથા પરલૌકિક શક્તિઓ સાથેના કરારમાં | પોતાનામાં રહેલા ઈશ્વર-સર્જકમાં મૂલ્ય: સુવિધા અને બાહ્ય સફળતા | સદાચાર અને પરલોકમાં પુરસ્કાર | જાદુગરની શક્તિ | શરતવિહીન પ્રેમ અને આત્મસંયમ

વ્યૂહરચના: ઓછી પીડા અને યાતના | સ્વર્ગમાં પહોંચવું | વાસ્તવિકતા પર ચોક્કસ પ્રભાવ પાડવો | ચેતનાનું સંચાલન કરવું

રીત: અનુકૂળ થવું/ ગોઠવાઈ જવું/ સંઘર્ષ કરવો | પાપ ન કરવું/ આજ્ઞાઓ અને ધાર્મિક નિયમોનું પાલન કરવું | વિવિધ માધ્યમોમાંથી માહિતી અને ઊર્જા મેળવવી | પોતાનામાં જ કારણ શોધવું, પોતાની ચેતનાની સ્થિતિની જવાબદારી સ્વીકારીને સભાનપણે સર્જન કરવું

સાધનો: નાણાં, સત્તા, દરજ્જો, નિયંત્રણ, પરસ્પર પ્રતિબદ્ધતાઓ, સમજૂતી, અનુકૂલન, ચાલાકી, જૂઠ, ભય, રક્ષણ, આક્રમકતા | પ્રાર્થના, વિધિઓનું પાલન, દેવળની મુલાકાતો, «સારાં કાર્યો» અને «સદ્વર્તન» | વિધિઓ, સાયકોએક્ટિવ પદાર્થો, ધ્યાનો, રહસ્યવાદી પ્રથાઓ અને અનુષ્ઠાનો | પ્રેમની તકનીક, આત્મસંયમના કૌશલ્યો, ચેતનાના સંચાલનના સાધનો

વાસ્તવિકતાને ગ્રહણ કરવાની પ્રથમ બે રીતો - ઉદ્દેશ્ય વાસ્તવિકતામાં વિશ્વાસ અને ધાર્મિક રીત - વાસ્તવમાં ભોગ બનનાર/ઉપભોક્તા ચેતનાની શ્રેણીમાં એકત્રિત કરી શકાય છે. પોતાની સમસ્યાઓ અને પોતાના આશીર્વાદોના સ્ત્રોતને ધ્યાનમાં લીધા વિના, માનવી તેને પોતાનાથી બહાર જુએ છે, અને તેથી તેના પર નોંધપાત્ર પ્રભાવ પાડવા અસમર્થ રહે છે. નીચે ચેતનાના વિકાસક્રમમાં વાસ્તવિકતાને જોવાની બે વિરોધાભાસી રીતોનું તુલનાત્મક કોષ્ટક આપેલું છે - ભોગ બનનાર/ઉપભોક્તા ચેતનાથી લઈને સર્જક (દિવ્ય-માનવ) ચેતના સુધી.

*ચેતના = માન્યતાઓ, ઇચ્છાઓ, લાગણીઓ, વિચારો ભોગ બનનાર / ઉપભોક્તા | સર્જક (દિવ્ય-માનવ)

● કારણ બાહ્ય જગતમાં છે. ● કારણ મારામાં છે. ● સ્ત્રોતથી અને જગતથી અલગતા. ● સ્ત્રોત સાથે અને તું તારી ચેતનાથી જે વાસ્તવિકતા સર્જે છે તેની સાથે એકતા. ● પોતાના સર્જન માટેની જવાબદારીનો અસ્વીકાર. ● પોતાની સ્થિતિ, જીવન અને વાસ્તવિકતા માટે સંપૂર્ણ જવાબદારીનો સ્વીકાર.

મૂળભૂત તત્વો: ભયો, સંઘર્ષ અને અનુકૂલન, નિયંત્રણની અશક્યતા, દ્વૈત ચેતના - બુદ્ધિ (ખરાબ/સારું, તુચ્છતા/મહાનતા, અનિષ્ટ/કલ્યાણ), આનંદના બાહ્ય સ્ત્રોતો (ઉપભોક્તા) અને પીડાથી બાહ્ય રક્ષણ (ભોગ બનનાર), વાસ્તવિકતાથી અલગતા, ઈશ્વરથી વિભાજન. | મૂળભૂત તત્વો: શક્તિ, આંતરિક સત્ય, પ્રેમ, ચેતનાની અખંડિતતા, આત્માની ત્રિગુણાત્મક ચેતના (કોઈપણ દ્વિધામાં એક નવો ત્રીજો માર્ગ છે), સ્ત્રોત અંદર છે, ઈશ્વર અંદર છે, સ્વર્ગ અંદર છે, “ઈશ્વરનું રાજ્ય તમારા અંતરમાં છે”, તું તારી વાસ્તવિકતાનો ઈશ્વર છે, તારા રાજ્યનો રાજા છે, પીડા (યાતના)ને એક સંકેત તરીકે, તારા દ્વારા સર્જાતી વાસ્તવિકતાના પ્રતિસાદ તરીકે સ્વીકારવી, પીડાનું પ્રેમમાં રૂપાંતરણ.

લાક્ષણિક લાગણીઓ: રોષ, અપરાધભાવ, શરમ, ક્રોધ, ભય, ચીડ, ઈર્ષ્યા, લોભ, વાસના, શંકાશીલતા, નિરાશા, ઉદાસીનતા, હતાશા, ડિપ્રેશન, લાચારી, અર્થહીનતાની લાગણી, બાહ્ય મનોરંજનમાં મોજશોખ. | લાક્ષણિક લાગણીઓ: શક્તિની ભાવના, આત્મનિર્ભરતા, અખંડિતતા, શાંતિ, પ્રેમ, પરમાનંદ, કૃપા, રોમાંચ, આનંદ, ઉલ્લાસ, રસ, આત્માનો ધબકારો, રમતનો ઉત્સાહ, જીવનની અગ્નિ.

આસપાસના લોકો સાથે વ્યવહારની રીત: સમજૂતી, પરસ્પર પ્રતિબદ્ધતાઓ, ચાલાકી, નિયંત્રણ, દમન, ટીકા/ટીકાનો અસ્વીકાર, આક્રમકતા અને રક્ષણ, નિષ્ણાત બનવાની ઇચ્છા, સલાહો વહેંચવી, બીજાના ભોગે આત્મ-સ્થાપના, ખુશામત, ખુશામતખોરી, સ્વાર્થ, ન્યાય/ગુનેગારોની શોધ, અસંમત/દુશ્મનોનો વિનાશ, સંઘર્ષ, અલગતા. | આસપાસના લોકો સાથે વ્યવહારની રીત: પ્રેમ અને કૃતજ્ઞતા, દરેકમાં પોતાનું પ્રતિબિંબ / વિસ્તરણ જોવું, સ્વીકાર, સહ-સર્જન, સહ-આનંદ, બીજાના અનુભવો પ્રત્યે આદર, બીજામાં સર્જકની ઓળખ, પરમ ન્યાયની અનુભૂતિ - દરેક વ્યક્તિ પોતાની વાસ્તવિકતાનો પોતે જ સર્જક છે અને પોતાના સર્જનનાં ફળ ભોગવે છે, શત્રુ પ્રત્યે પ્રેમ અને કરુણા - શત્રુ શત્રુ રહેતો નથી, જે કંઈ બની રહ્યું છે તેની પૂર્ણતામાં શ્રદ્ધા, સર્વ અસ્તિત્વ સાથે એકતા.

આમ, તારી ચેતનાના મુખ્ય સ્તરો, જેનાથી તારી વાસ્તવિકતા રચાય છે, તે છે: શ્રદ્ધા, ઇચ્છાઓ, લાગણીઓ, વિચારો.

ચાલો ચેતનાની સ્થાપત્યકળા (આર્કિટેક્ચર) પર વધુ વિગતવાર ધ્યાન આપીએ.