3. Idunu, aiji ati otito

F.M. Dostoevsky kọ̀wé pé: «Ènìyàn kò ní ayọ̀ nítorí pé kò mọ̀ pé òun ní ayọ̀. Ṣùgbọ́n gbàrà tí ó bá ti mọ̀ pé òun ní ayọ̀, lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ní ìṣẹ́jú àáyá kan náà, yóò di aláyọ̀. Nínú èyí ni ohun gbogbo wà. Ohun gbogbo…». A gbà pẹ̀lú ọ̀rọ̀ yìí. Nínú ojú ìwòye wa nípa ayé (èyí tí a fi ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti ìṣe ojoojúmọ́ tì lẹ́yìn), olúkúlùkù ènìyàn ti ní ohun tí ó ń fẹ́ ní tòótọ́ tẹ́lẹ̀ (bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó lè má mọ̀ bẹ́ẹ̀), àti pé nínú ayé rẹ̀ ohun tí ó gbàgbọ́ ní tòótọ́ ni ó ń ṣẹlẹ̀ (ó gbà á gbọ́ tó bẹ́ẹ̀ gẹ́ẹ́ tí ó fi ṣe tán láti fi ohun tí ó ṣeyebíye jùlọ fún un tọrọ: owó, ẹ̀mí, òmìnira rẹ̀).

Ní ìtumọ̀ tí ó gbòòrò jùlọ – òtítọ́ ayé rẹ, gbogbo ayé rẹ ti ara (ìlera rẹ, ìnáwó rẹ, àwọn àjọṣe rẹ, gbogbo ohun tí o ní àti èyí tí o kò ní, gbogbo àwọn ipò tí ó yí ìgbé ayé rẹ ká, gbogbo àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àti ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ènìyàn mìíràn àti pẹ̀lú ayé) – ní ṣókí, gbogbo òtítọ́ ayé rẹ ní pátápátá ni a ti pèsè láti inú ìmọ̀-inú rẹ wá. Èyí kì í sì í ṣe nípa pé «èrò jẹ́ nǹkan ti ara» tàbí pé «a gbọ́dọ̀ ronú ní rere». Èrò ṣe pàtàkì, dájúdájú. Ṣùgbọ́n ìtòlẹ́sẹẹsẹ ìmọ̀-inú rẹ tóbi púpọ̀ ju àwọn èrò lásán lọ. Jẹ́ kí a wo «ilé» ìmọ̀-inú rẹ lẹ́sẹẹsẹ díẹ̀ sí i, láìsí wíwọ inú àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ jù.

Ní àfiwé, a lè pín ìmọ̀-inú wa sí «àkàbà» mẹ́rin: Ìgbàgbọ́, àwọn ìfẹ́-ọkàn, àwọn ìmọ̀lára, àti àwọn èrò. Ohun tí ó kún inú àwọn àkàbà wọ̀nyí gan-an ni ó ń pinnu bí a ṣe ń gbé ayé, – ní tòótọ́, ó ń dá gbogbo òtítọ́ ayé wa. Ṣùgbọ́n ní ọ̀pọ̀ ìgbà

a kò tilẹ̀ mọ èyí, ó ń jọ wá lójú pé gbogbo nǹkan wà bí wọ́n ṣe wà, láìkà ìmọ̀-inú wa sí, àti pé a lè kọ́ ẹ̀kọ́ nípa ayé dídíjú yìí nìkan tí ó wà lọtọ̀ sí wa, kí a bára wa mu pẹ̀lú rẹ̀ tàbí kí a bá a jà. Ṣùgbọ́n kò rí bẹ́ẹ̀ rárá. Ní tòótọ́, èyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àṣàyàn ìgbàgbọ́ tí ó lè wà, èyí tí ó ń dá òtítọ́ tí ó bá a mu tí ó sì ń kọ́ gbogbo ìbáṣepọ̀ ènìyàn pẹ̀lú ayé. Ṣùgbọ́n àwọn mìíràn lè wà, wọ́n sì ń bí òtítọ́ ayé tí ó yàtọ̀ pátápátá.

Ní ti tòótọ́, nínú Ìtọ́sọ́nà kúkúrú sí ìgbé ayé yìí, a fẹ́ fún Ọ ní ìran tí yóò dá Ọ padà sí ipò Olùṣẹ̀dá òtítọ́ ayé Rẹ – èyí tí ó jẹ́ ti ènìyàn láti ìbẹ̀rẹ̀, ṣùgbọ́n tí a kọ̀ sílẹ̀ láìmọ̀, nípa gbígba àwọn ìdánilójú àti ìgbàgbọ́ mìíràn, ní gbígbé ojúṣe lé àwọn agbára ìta (lé àwọn ènìyàn mìíràn, àwọn alákòóso, àwọn aṣáájú, àwọn ipò ayé, Ọlọ́run...), àti ní ọ̀pọ̀ ìgbà ní òdìkejì, ní gbígbé ojúṣe fún àwọn ẹlòmíràn (tí wọ́n jẹ́ olùṣẹ̀dá bíi tiwa) lé Ara Wa, àti pé gbígbé ojúṣe yìí gan-an ni ó ń mú kí a jìyà tí a kò sì rí ayọ̀ wa, tí a kò sì rí i pé àwa fúnra wa ni a ń dá gbogbo èyí nínú ayé wa, ní dídá ẹlòmíràn lẹ́bi fún àwọn àìṣe déédéé wa, ní bíbẹ̀rù àwọn ewu àti ìhalẹ̀mọ́ni láti ìta (èyí tí àwa fúnra wa ń dá), ní bínú, ní rírorò, ní ṣe ìlara, ní bínú... tàbí ní òdìkejì, ní gbígbé ẹ̀bi wọ̀ pé a kò lè mú kí àwọn ènìyàn mìíràn di aláyọ̀.

Àti pé èyí gan-an ni ó ń mú kí a yí ọ̀rọ̀ po ní gbogbo ọ̀nà, kí a purọ́ – fún àwọn ẹlòmíràn àti fún Ara Wa, ní gbígbìyànjú láti pawó díẹ̀

siwaju sii, lati gba agbara ati ipo giga diẹ si i lori awọn eniyan miiran. Lẹhin gbogbo eyi, gbigbe ojuṣe kuro lasan ni o wa. Ati paapaa nigbati a ba gba gbogbo eyi – owo, agbara, aṣeyọri – a ko di alayọ si i, nitori pe ẹ̀rù ati ilara n le wa laini yẹra lọ si ipele ti o tẹle – ipele ti o tẹle ti owo, agbara, «aṣeyọri».

Bí o bá ti yí àwọn Ìgbàgbọ́ rẹ padà, tí o yí ojú ìwòye rẹ sí ayé padà ní gbòǹgbò, tí o gba ojúṣe lé Ara Rẹ gẹ́gẹ́ bí Olùṣẹ̀dá ayé rẹ, tí o sì dá ojúṣe padà fún àwọn olùṣẹ̀dá yòókù fún òtítọ́ ayé wọn, gbogbo nǹkan yóò yípadà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ – Ìwọ yóò rí i pé o ti ní ayọ̀ tẹ́lẹ̀, nítorí pé Ìwọ fúnra rẹ ni o ń dá ohun gbogbo nínú ayé rẹ, kò sí ẹlòmíràn tí ó ní ojúṣe fún un. Ìwọ sì ń dá a nítorí ìdí kan, Ìwọ ń fẹ́ ẹ fún ìdí kan, Ìwọ sì gbà á gbọ́. Ìdí nìyí tí gbogbo nǹkan fi rí bẹ́ẹ̀. Ó wulẹ̀ jẹ́ pé o kò mọ bí, pẹ̀lú kí, àti fún kí ni o ṣe ń dá a, àìmọ̀ yìí gan-an sì ni ó mú kí o kùnà láti ní ayọ̀. Ṣùgbọ́n àǹfààní wà láti tún gbogbo nǹkan ṣe – nípa mímú ojúṣe fún ìgbé ayé rẹ àti òtítọ́ ayé rẹ padà sí Ara Rẹ, kì í ṣe ní ipele ọ̀rọ̀ àti ìṣe, bíi: «ọkùnrin sọ – ọkùnrin ṣe» tàbí «a gbọ́dọ̀ dáhùn fún àwọn ìṣe wa», ṣùgbọ́n ní ipele ìmọ̀-inú gan-an: àwọn Ìgbàgbọ́ rẹ, àwọn ìdánilójú rẹ, àwọn ìfẹ́-ọkàn abẹ́nú rẹ, àwọn ìmọ̀lára rẹ àti àwọn èrò rẹ.

Òtítọ́ ayé rẹ gan-an ni àfihàn tààrà àti kedere ti ohun tí ó kún inú ìmọ̀-inú rẹ.

Bí o bá fẹ́ mọ ohun tí ó kún inú ìmọ̀-inú rẹ – wo inú dígí òtítọ́ ayé rẹ. Gbogbo ohun tí o bá rí níbẹ̀ – èyí tí ó dára àti èyí tí kò dára púpọ̀, èyí tí ó dùn mọ́ni àti èyí tí ń léni sẹ́yìn, èyí tí ń fúnni ní ìwúrí àti èyí tí ń dẹ́rùbàni – gbogbo rẹ̀ ni Ìwọ. Bí o kò bá sì nífẹ̀ẹ́ sí ohun kan nínú dígí yìí, Ìwọ nìkan ni o lè tún un ṣe. Báwo ni irú àyípadà yìí ṣe rí sí Ọ? Ṣé o ti ṣe tán fún irú ìrìn-àjò ìṣẹ̀lẹ̀ yìí? Nítorí bí o bá gba èyí, o kì yóò ní àǹfààní mọ́ láti gbé ojúṣe lé ẹlòmíràn. Iṣẹ́ ńlá àti aláṣerò ń bẹ níwájú láti mọ Ara Rẹ, láti ṣàwárí àwọn ibi ìjìnlẹ̀ ti ìmọ̀-inú rẹ. Ṣùgbọ́n èyí sì ni iṣẹ́ tí ó dùn jùlọ tí ó sì ní ìbùkún jùlọ ní gbogbo àgbáyé, ní gbogbo àwọn àgbáyé. Láti mọ Ara Rẹ.

Láti mọ Ara Rẹ, kì í ṣe láti tún ara rẹ ṣe. Mo rí ẹ̀dá pípé nínú Rẹ. Ẹ̀dá Ọ̀run pípé tí kì í ṣe àṣìṣe, nítorí náà kò sí ohun tí ó yẹ kí ó tún ṣe, nítorí pé ẹ̀dá yìí wulẹ̀ ń kọ́ bí a ṣe ń darí ara rẹ̀, Ara Rẹ̀ Ńlá. Ara ti òtítọ́ ayé rẹ̀. Ó ń kọ́ ẹ̀kọ́ nípa mímọ Ara Rẹ̀, agbára rẹ̀, àwọn àǹfààní àìlópin rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Olùṣẹ̀dá.

Nígbà tí ẹ bá rí ọmọ kékeré kan tí ó ń kọ́ bí a ṣe ń rìn àti, ní gbogbogbò, bí a ṣe ń darí ara rẹ̀, àwọn ọwọ́ rẹ̀, tí ó ń gbìyànjú láti nàwọ́ dé nǹkan ìṣeré tí ó fẹ́ràn tàbí oúnjẹ dídùn, tí kò sì rí i ṣe, ǹjẹ́ ẹ máa ń rí àìpé nínú rẹ̀ bí? Ǹjẹ́ ẹ máa ń dá a lẹ́bi fún èyí bí? Tàbí ǹjẹ́ ẹ máa ń gba ìwúrí ní ti pé, bí ó tilẹ̀ ń dojú kọ àwọn ìṣòro kan – tí ó pọndandan – ní ipele kíkọ́ ẹ̀kọ́, kò padà sẹ́yìn tí ó sì ń tẹ̀síwájú láti ṣe àwọn ìgbìyànjú tuntun àti tuntun láti mọ iṣẹ́ yìí. Lẹ́yìn náà ó sì ń kọ́ gbogbo

àwọn ìmọ̀ tí ó túbọ̀ nira sí i. Bí Ìwọ bá ń ka ọ̀rọ̀ yìí lọ́wọ́lọ́wọ́, ó jọ pé Ìwọ náà ṣe àṣeyọrí nínú rẹ̀ ní àkókò tirẹ̀.

A rí Ọ, Ìwọ Ènìyàn, tí ń kọ́ àwọn ìmọ̀ ti dídá òtítọ́ ayé rẹ pẹ̀lú ìmọ̀-inú, gẹ́gẹ́ bí irú ọmọ pípé bẹ́ẹ̀, tí kì í padà sẹ́yìn nígbà tí «àwọn ìkùnà» bá wáyé, ṣùgbọ́n tí ń gbìyànjú léraléra láti kọ́ ẹ̀kọ́. Nínú èyí gan-an sì ni Àwa ti ń ràn Ọ́ lọ́wọ́ ní gbogbo àkókò yìí, jálẹ̀ gbogbo ìgbé ayé rẹ, Àwa sì ṣe tán láti tẹ̀síwájú nínú ríràn Ọ́ lọ́wọ́, pẹ̀lú sùúrù ní wíwo ìtẹ̀síwájú rẹ.

Ṣùgbọ́n ǹjẹ́ Ìwọ fúnra rẹ ti ṣe tán láti bẹ̀rẹ̀ ìrìn-àjò yìí? Ṣé o ti ṣe tán? Nígbà náà Eré ti bẹ̀rẹ̀. Má ṣe béèrè ohun tí ó pọ̀ jù lọ́wọ́ Ara Rẹ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Gbìyànjú lákọ̀ọ́kọ́ láti mọ ohun tí Ìwọ gbàgbọ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ (ní wíwo inú dígí òtítọ́ ayé rẹ), ẹni tí o sábà máa ń dá lẹ́bi nínú àwọn ìkùnà, ẹni tí o ń gbé ojúṣe rẹ̀ lé èjìká rẹ, ẹni tí o jẹ lówó, àti ẹni tí ó jẹ Ọ́ lówó... Irú ètò àwọn ojúṣe àti gbèsè alájọpín wo ni o ti kó jọ sí ara rẹ ní ojú ọ̀nà ìgbé ayé rẹ? Kí ni o ń rí gbà láti inú èyí? Ǹjẹ́ èyí ń sọ Ọ́ di aláyọ̀ bí? Mọ̀ pé: gbogbo èyí kì í ṣe «òtítọ́ tí kò ṣeé yẹ̀ sílẹ̀» àti «kò sì sí ọ̀nà mìíràn». Àwọn Ìgbàgbọ́ àti ìdánilójú rẹ nìkan ni ó ń mú kí o ṣe irú àwọn ìpinnu bẹ́ẹ̀ kí o sì hùwà bẹ́ẹ̀. Èyí kò burú kò sì dára. Ìwọ wulẹ̀ gbà á gbọ́ ni.