3. Furaha, fahamu na ukweli

F.M. Dostoevsky aliandika: «Mwanadamu hana furaha kwa sababu tu hajui kwamba Yeye ana furaha. Na mara tu atakapojua kuwa ana furaha, papo hapo, katika sekunde hii hii, atakuwa mwenye furaha. Katika hili kuna kila kitu. Kila kitu…». Tunakubaliana na kauli hii. Katika mtazamo wetu wa ulimwengu (na unathibitishwa – kisayansi na pia kwa mazoezi ya kila siku) kila mwanadamu tayari anacho kile anachotamani Halisi (ingawa anaweza asilijue hilo), na katika ulimwengu wake hutokea kile anachokiamini kwa Dhati (anaiamini kiasi cha kuwa tayari kuweka rehani kile kilicho cha thamani zaidi kwake: fedha, uhai, uhuru).

Kwa maana pana zaidi – uhalisia wako, ulimwengu wako wote wa kimaada (afya yako, fedha zako, mahusiano yako, kila kitu ulicho nacho na usicho nacho, mazingira yote ya maisha yako, matukio yote na maingiliano na watu wengine na ulimwengu) – kwa ujumla, uhalisia wako wote mzima umeumbwa na ufahamu wako. Na hii si kuhusu kwamba «wazo lina umbo la kimaada» na «unapaswa kuwaza chanya». Wazo, bila shaka, ni muhimu. Lakini muundo wa ufahamu wako ni mkubwa zaidi kuliko mawazo tu. Hebu tuitazame «jengo» la ufahamu wako kwa undani zaidi, lakini bila kuzama katika maelezo madogo.

Kwa namna ya masharti, tunaweza kutofautisha «ghorofa» nne za ufahamu wetu: Imani, matamanio, hisia na mawazo. Ni kile hasa kinachojaza ghorofa hizi ndicho huamua jinsi tunavyoishi, – kiuhalisia huumba uhalisia wetu wote. Lakini mara nyingi,

hata hatutambui hili, inaonekana kwetu kana kwamba kila kitu kipo jinsi kilivyo, bila kutegemea ufahamu wetu, na tunaweza tu kuchunguza ulimwengu huu mgumu unaojitegemea mbali nasi, kujipatanisha nao au kupambana nao. Lakini sivyo ilivyo hata kidogo. Kwa usahihi zaidi, huu ni mojawapo tu ya mitazamo ya kiimani inayowezekana, ambayo huumba uhakika unaoendana nayo na kujenga mahusiano yote ya mwanadamu na ulimwengu. Lakini kunaweza kuwa na mingine, nayo huzaa uhalisia ulio tofauti kabisa.

Kimsingi, katika Mwongozo huu mfupi wa maisha, tunataka kukupa maono yanayokurudisha katika nafasi ya Muumba wa uhalisia wako – nafasi ambayo kiasili ni ya mwanadamu, lakini tunaiacha bila kujitambua, tukikumbatia misimamo na imani nyingine, tukihamishia uwajibikaji kwa nguvu za nje (kwa watu wengine, kwa serikali, kwa viongozi, kwa mazingira, kwa Mungu…), na mara nyingi kinyume chake, tukijitwika uwajibikaji kwa ajili ya wengine (ambao kimsingi ni waumbaji kama sisi wenyewe), na uhamisho huu wa uwajibikaji ndio hutufanya tuteseke na kutouona furaha yetu, kutooona kwamba sisi wenyewe tunaumba haya yote maishani mwetu, tukiwalaumu watu wa nje kwa kushindwa kwetu, tukiogopa hatari na vitisho vya nje (ambavyo sisi wenyewe tunaviumba), tukiwa na kinyongo, tukikasirika, tukihusudu, tukiwa na ghadhabu... au kinyume chake, tukihisi hatia kwa kushindwa kuwafanya watu wengine wawe na furaha.

Na hili ndilo hasa linalotufanya tujitahidi kwa kila njia kukwepa ukweli, kusema uongo – kwa wengine na Kwetu Sisi Wenyewe, tukijaribu kupata fedha

zaidi kidogo, kupata mamlaka zaidi na ukuu juu ya watu wengine. Nyuma ya haya yote kuna uhamisho tu wa uwajibikaji. Na hata tukipata haya yote – fedha, mamlaka, mafanikio – hatuwi wenye furaha zaidi, kwa sababu hofu na wivu bila shaka vinatusukuma kwenye kiwango kinachofuata – kiwango kinachofuata cha fedha, mamlaka, «mafanikio».

Inatosha kubadili Imani zako, kubadili kabisa mtazamo wako wa ulimwengu, kukubali uwajibikaji Wewe Mwenyewe kama Muumba wa ulimwengu wako, na kuwarudishia waumbaji wengine uwajibikaji kwa uhalisia wao, mara moja kila kitu kitabadilika – utagundua kuwa tayari Wewe una furaha, kwa sababu Wewe Mwenyewe unaumba kila kitu katika ulimwengu wako, hakuna mwingine anayewajibika kwa hilo. Na Wewe unaviumba hivi kwa sababu fulani, kwa namna fulani unavitaka na Wewe unaamini katika hili. Ndiyo maana kila kitu kiko hivi. Ni kwamba tu hukutambua jinsi gani, kwa nini na kwa ajili ya nini unakiumba, na hali hii ya kutotambua ndiyo iliyokufanya usiwe na furaha. Lakini kuna nafasi ya kurekebisha kila kitu – kwa kujirudishia uwajibikaji wa maisha yako na uhalisia wako, lakini si katika kiwango cha maneno na matendo kama vile: «mwanaume kasema – mwanaume katenda» au «lazima uwajibike kwa matendo yako», bali katika kiwango cha ufahamu wenyewe: Imani zako, misimamo yako, matamanio ya ndani kabisa, hisia na mawazo yako.

Uhalisia wako ndio dhihirisho la moja kwa moja na lililo wazi la kile kilichojaza ufahamu wako.

Unataka kujua kile kilichojaza ufahamu wako – tazama kwenye kioo cha uhalisia wako. Kila kitu utakachokiona humo – kizuri na kisicho kizuri sana, cha kupendeza na cha kuchukiza, chenye kutia moyo na chenye kutisha – yote hayo ni Wewe. Na kama kuna kitu usichokipenda katika kioo hiki, ni Wewe tu unayeweza kukirekebisha. Unaonaje mwelekeo huu mpya? Uko tayari kwa safari hii ya kusisimua? Maana ukilikubali hili, hutakuwa tena na fursa ya kuhamishia uwajibikaji kwa mtu mwingine yeyote. Kuna kazi kubwa na ya kina ya Kujitambua Wewe Mwenyewe, kuchunguza vilindi vya ufahamu wako. Lakini hii pia ndiyo kazi ya kuvutia zaidi na yenye baraka tele katika ulimwengu mzima, katika walimwengu wote. Kujitambua Wewe Mwenyewe.

Kujitambua Wewe Mwenyewe, na si kujirekebisha upya. Ninaona ndani yako kiumbe mkamilifu. Kiumbe mkamilifu wa Kimungu, ambaye hafanyi makosa, na kwa hivyo hana cha kurekebisha, kwani kiumbe huyu anajifunza tu kuongoza mwili wake, Mwili wake Mkubwa. Mwili wa uhalisia wake. Anajifunza kwa Kujitambua Wewe Mwenyewe, nguvu zake, uwezo wake usio na mipaka wa Muumba.

Unapoona mtoto mdogo akijifunza kutembea na, kwa ujumla, kuutawala mwili wake, mikono yake, akijaribu kufikia kichezeo anachokipenda au chakula kitamu, na anaposhindwa kufanya hivyo, je, unamwona kuwa na ukamilifu mdogo zaidi? Je, unamlaumu kwa hilo? Au unatiwa moyo na ukweli kwamba, akipitia changamoto fulani – zilizo za lazima – katika hatua ya kujifunza, hakati tamaa bali anaendelea kufanya majaribio mapya na mapya ili kumudu ustadi huu. Na kisha anaanza kumudu mambo yaliyo

magumu na magumu zaidi. Ikiwa sasa unasoma maandishi haya, basi inaonekana kwamba Wewe pia wakati wako ulifanikiwa kufanya hivyo.

Tunakuona Wewe, Mwanadamu unayejifunza stadi za uumbaji wa ufahamu wa uhalisia wako, kama mtoto yule yule mkamilifu, asiyekata tamaa katika "kushindwa" kunakoweza kutokea, bali tena na tena akifanya majaribio ya kujifunza. Na hapa ndipo hasa ambapo Sisi tumekuwa tukikusaidia wakati huu wote, katika kipindi chote cha maisha yako, na tuko tayari kuendelea kukusaidia katika hili, tukitazama maendeleo yako kwa uvumilivu.

Lakini je, uko tayari Wewe Mwenyewe kuanza njia hii? Uko tayari? Basi Mchezo umeanza. Usijidai mengi kupita kiasi mara moja. Jaribu kwanza kutambua kile unachokiamini sasa (ukitazama kwenye kioo cha uhalisia wako), nani unayemlaumu kwa kawaida wakati wa kushindwa, ni nani unayejitwika uwajibikaji kwa ajili yake mabegani mwako, unawiwa na nani, na nani anayekuawia Wewe... Ni mfumo gani wa wajibu na madeni ya pande zote uliokusanyika nao katika safari yako ya maisha? Unapata nini kutokana na hayo? Je, hilo linakufanya uwe na furaha? Jua hili: haya yote si "uhalisia usioepukika" na "hakuna njia nyingine". Ni Imani na misimamo yako tu inayokulazimu kufanya maamuzi kama hayo na kutenda hivyo. Hili si baya wala zuri. Wewe unaamini tu katika hilo.