3. Бакыт, аң-сезим жана реалдуулук

Ф.М. Достоевский мындай деп жазган: «Адам бактылуу экенин билбегендиктен гана бактысыз. Ал эми өзүнүн бактылуу экенин билери менен, ошол эле заматта, ошол эле көз ирмемде бактылуу болуп калат. Бардык нерсе ушунда. Баары…». Биз бул ырастоого кошулабыз. Биздин аалам таанымыбызда (жана ал илимий жактан да, күндөлүк тажрыйба менен да бекемделген) ар бир адам өзү Чыныгы каалаган нерсесине ээ болуп турат (бирок муну билбеши мүмкүн), жана анын дүйнөсүндө ал Чыныгы Ишенген нерсе гана орун алат (ошончолук ишенет дейсиң, ал үчүн өзүнүн эң баалуу нерсесин: акчасын, өмүрүн, эркиндигин сайганга даяр).

Эң кеңири мааниде – сенин чындыгың, сенин бүткүл заттык дүйнөң (сенин ден соолугуң, сенин каржың, сенин мамилелериң, сенде бар жана жок бардык нерселер, сенин жашооңдун бүткүл жагдайлары, башка адамдар жана дүйнө менен болгон бардык окуялар менен карым-катнаштар) – кыскасы, сенин бүткүл чындыгың толугу менен сенин аң-сезимиң тарабынан жаратылган. Жана бул «ой заттык» же «позитивдүү ойлонуу керек» деген эле кеп эмес. Ой, албетте, маанилүү. Бирок сенин аң-сезимиңдин түзүлүшү жөн гана ойлордон алда канча чоңураак. Кел, майда-чүйдөсүнө тереңдеп кетпестен, сенин аң-сезимиңдин «имаратын» бир аз кененирээк карап көрөлү.

Шарттуу түрдө аң-сезимибиздин төрт «кабатын» бөлүп көрсөтүүгө болот: Ишеним, каалоолор, сезимдер жана ойлор. Бул кабаттар эмне менен толтурулганы биздин кандай жашаарыбызды аныктайт, – түзмө-түз бүткүл чындыгыбызды жаратат. Бирок көбүнчө

биз муну аңдап да билбейбиз, бизге баары биздин аң-сезимибизден көз карандысыз өзүнчө бар сыяктуу сезилет, жана биз болгону бизден бөлөк жашаган бул татаал дүйнөнү изилдеп, ага ыңгайлашып же аны менен күрөшө алабыз деп ойлойбуз. Бирок бул такыр андай эмес. Тагыраагы, бул тек гана мүмкүн болгон ишенимдердин бир варианты, ал өзүнө ылайыктуу чындыкты жаратып, адамдын дүйнө менен болгон бардык мамилесин курат. Бирок башка да варианттар болушу мүмкүн, жана алар таптакыр башка чындыкты жаратат.

Негизи, бул кыска Жашоо Жолдомосунда биз Сага Сени өз чындыгыңдын Жаратуучусунун ордуна кайтарып берүүчү көз карашты сунуштоону каалайбыз – бул башынан эле адамга таандык болгон, бирок биз башка түшүнүктөр менен ишенимдерди кабыл алып, жоопкерчиликти тышкы күчтөргө (башка адамдарга, бийликке, жетекчилерге, жагдайларга, Кудайга…) оодарып, жана көбүнчө тескерисинче, башкалардын (чындыгында дал ошондой эле жаратуучулардын) жоопкерчилигин Өзүбүзгө тартып алып, андан аң-сезимсиз түрдө баш тартабыз, дал ушул жоопкерчиликти оодаруу бизди азапка салып, өз бактыбызды көрбөөгө, өзүбүздүн жашообузда мунун баарын өзүбүз жаратып жатканыбызды көрбөөгө, ийгиликсиздиктерибиз үчүн тышкы бирөөнү күнөөлөөгө, (өзүбүз эле жараткан) тышкы коркунучтар менен коркутуулардан чочулоого, таарынууга, кыжырданууга, көрө албастык кылууга, каарданууга... же тескерисинче, башка адамдарды бактылуу кыла албаганыбыз үчүн күнөө сезимин тартууга мажбур кылат.

Жана дал ушул нерсе бизди ар кандай айла-амалдарды табууга, башкаларга жана Өзүбүзгө калп айтууга, бир аз

көбүрөөк акча табууга, башка адамдардын үстүнөн бир аз көбүрөөк бийлик менен артыкчылыкка жетүүгө умтулууга түртөт. Мунун баарынын артында жөн гана жоопкерчиликти оодаруу турат. Жана булардын баарын – акчаны, бийликти, ийгиликти – алганда да, биз бактылуураак болуп калбайбыз, анткени коркуу менен көрө албастык бизди сөзсүз кийинки баскычка – акчанын, бийликтин, «ийгиликтин» кийинки деңгээлине кууп жеткирет.

Өз ишенимдериңди өзгөртүп, дүйнөгө болгон көз карашыңды түп-тамырынан бери жаңыртып, өз дүйнөңдүн Жаратуучусу катары жоопкерчиликти Өзүңө алуу жана калган жаратуучуларга алардын чындыгы үчүн жоопкерчиликти кайтарып берүү гана жетиштүү, ошондо баары дароо өзгөрөт – сен буга чейин эле бактылуу экениңди байкайсың, анткени өз дүйнөңдөгү бардык нерсени Сен өзүң жаратуудасың, буга жооптуу башка эч ким жок. Жана сен муну кандайдыр бир себептен улам жаратуудасың, сен эмнегедир муну каалайсың жана сен буга Ишенесиң. Дал ошондуктан баары ушундай. Жөн гана сен муну кантип, эмне менен жана эмне үчүн жаратып жатканыңды аңдап билген эмессиң, дал ушул аңдалбагандык сени бактысыз кылып келген. Бирок баарын оңдоого мүмкүнчүлүк бар – өз жашооң жана өз чындыгың үчүн жоопкерчиликти Өзүңө кайтаруу аркылуу, бирок: «эркек айтты – эркек кылды» же «өз кылганыңа жооп бериш керек» деген сыяктуу сөздөр менен аракеттердин деңгээлинде эмес, аң-сезимдин өзүнүн деңгээлинде: сенин ишенимдериңдин, көз караштарыңдын, аң-сезим түпкүрүндөгү каалоолоруңдун, сезимдериңдин жана ойлоруңдун деңгээлинде.

Сенин чындыгың – сенин аң-сезимиң эмне менен толтурулганынын түз жана ачык чагылышы.

Аң-сезимиң эмне менен толтурулганын билгиң келеби – өз чындыгыңдын күзгүсүнө кара. Ал жерден эмнени көрсөң да – жакшыбы же анча эмеспи, жагымдуубу же жийиркеничтүүбү, шыктандыруучубу же коркунучтуубу – мунун баары Сенсиң. Эгерде бул күзгүдөгү бир нерсе сага жакпаса, аны Сен гана оңдой аласың. Сага мындай бурулуш кандай? Мындай сапарга даярсыңбы? Анткени эгер сен муну кабыл алсаң, сенин жоопкерчиликти башка бирөөгө оодарууга эч кандай мүмкүнчүлүгүң калбайт. Өзүңдү таанып-билүү, аң-сезимиңдин түпкүрүн изилдөө боюнча чоң жана күжүрмөн эмгек күтүп турат. Бирок бул бүткүл ааламдагы, бардык ааламдардагы эң кызыктуу жана эң берекелүү эмгек. Өзүңдү таанып-билүү.

Өзүңдү кайра куруу эмес, Өзүңдү таанып-билүү. Мен сенден кемелине келген жанды көрүп турам. Ката кетирбеген, андыктан эч нерсесин кайра куруунун кажети жок болгон Кемелине келген Кудайы жанды, анткени бул жан жөн гана өз денесин, өзүнүн Чоң Денесин башкарууну үйрөнүп жатат. Өз чындыгынын Денесин. Өзүн, өз күчүн, Жаратуучунун чексиз мүмкүнчүлүктөрүн таанып-билүү менен үйрөнүүдө.

Кичинекей баланын басканды жана жалпысынан өз денесин, өз колдорун башкарууну үйрөнүп жатканын, жаккан оюнчугуна же даамдуу тамагына колун сунууга аракет кылып жатканын жана бул колунан келбей калганын көргөнүңүздө, андан кемчиликти көрөсүзбү? Бул үчүн аны күнөөлөйсүзбү? Же үйрөнүү баскычында белгилүү бир – зарыл – кыйынчылыктарды баштан кечирип жатып, ал артка чегинбей, бул көндүмдү өздөштүрүү үчүн улам жаңы аракеттерди жасай беришинен шыктанасызбы? Андан кийин ал барган сайын

татаалыраак көндүмдөрдү өздөштүрөт. Эгерде сен азыр бул текстти окуп жаткан болсоң, анда өз убагында бул сенин да колуңдан келген окшойт.

Биз сени, өз чындыгын аң-сезимдүү жаратуу көндүмдөрүн өздөштүрүп жаткан Адамды, ыктымалдуу «мүчүлүштүктөрдө» артка чегинбеген, бирок үйрөнүү үчүн кайра-кайра аракет кылган дал ошондой кемелине келген бала катары көрөбүз. Жана дал ушул нерседе Биз сага ушул убакка чейин, сенин бүткүл өмүрүң бою жардам берип келебиз, жана сенин өсүшүңдү чыдамдуулук менен байкап, мындан ары да сага жардам берүүгө даярбыз.

Бирок сен өзүң бул жолду баштоого даярсыңбы? Даярсыңбы? Анда Оюн башталды. Бир заматта Өзүңдөн өтө көптү талап кылба. Азырынча сен эмнеге Ишенериңди (өз чындыгыңдын күзгүсүнө карап), ийгиликсиздиктерде адатта кимди күнөөлөөрүңдү, жоопкерчиликти ким үчүн мойнуңа жүктөп алганыңды, сен кимге карыздарсың жана сага ким карыздар экенин аңдап-түшүнүүгө аракет кыл... Өмүр жолуңда кандай өз ара милдеттенмелердин жана карыздардын түйүнүнө чырмалып калууга жетиштиң? Сен мындан эмне аласың? Бул сени бактылуу кылабы? Билип кой: мунун баары «объективдүү» жана «башкача болушу мүмкүн эмес» нерсе эмес. Жөн гана сенин ишенимдериң менен көз караштарың сени ушундай чечимдерди кабыл алууга жана ушундай иш кылууга мажбурлап жатат. Бул жаман да, жакшы да эмес. Сен жөн гана буга Ишенесиң.