16. Moko Sikawa

Meka kokanisa Bonene nyonso oyo ekoki kokanisama te ya Nzambe.

Ya solo, ekoki kosalema te! Yango wana ekoki kokanisama te. (Kosɛka.) Kasi ekoki komonana ndenge nini mpe uta na nini esalemaka. Tala.

Na eteni nyonso ya koyeba mpe kofanda na bozangi bwa biso moko: bobangi bwa biso, kozanga nguya bwa biso, bolɛmbu, bamaladi ma biso, bobola bwa molimo – na ngambo mosusu ya Makanisi ya Moko ezalaki kobotama – Bonene bwa Banzambe bwa biso moko bwa elongo: Nguya ya Likolo, Mposa ya Likolo, Bwanya ya Likolo (Mayele mpenza), Bolingo bwa Likolo, Lokumu ya Likolo mpe Nkembo ya Likolo mpe bozwi nyonso bwa Molimo.

Mbala nyonso oyo biso, na makambo nyonso, na bantango nyonso, ata oyo ezali mabe koleka (mingi mpenza oyo ezali mabe), toponaki koluka Ntina kati na biso moko, kozanga kotia mokumba likolo ya moto mosusu, biso na boluki bwa biso tozalaki kokela bansinga oyo ya ntina mpe mbuma ya makanisi ma biso na mokili mwa biso, kobotaka boye Bokonzi bwa Likolo, bokonzi oyo ebimaka na komikonza mpe kokonza mokili lokola ekeli ya biso moko, Bokonzi bwa Mokeli.

Na Emoniseli (Emoniseli ya Yoane Moteyi ya Nzambe) ezali na lisolo moko wana bayengebene basambelaka Klisto oyo asekwi mpe amati na likolo lokola Nzambe mpe balobi: tokoyika mpiko kino ntango nini mpo Yo oya na Nguya na Yo nyonso? Mpe Nzambe ayanoli bango: boyika mpiko mpamba te Kotonda ya Nzambe esengeli kokokisama na motango mwa bayengebene nkoto nkama moko na ntuku minei na minei.

Balobi mpo na Koya ya Mibale ya Klisto. Mpo na ntango wana oyo Bato nyonso na nzela ya basantu ba bango bakobota Kotonda oyo ya Nguya ya Banzambe, ya Bonene bwa Banzambe.

Kasi Nzambe azali libanda ya ntango, kati na Sikawa ya Moko, mpe mpo na Ye, ata ezali na mikolo mikoya, ntango oyo, ntango ya Kotonda ya Banzambe esili kokoma. Yango wana Alobaka na biso – lelo oyo, ntango nyonso – kati na Lisolo ya Kati, na Liloba ya Bomoi ya Makomi Masantu, na Bimoniseli ya basantu, koteyaka biso komikonza, koteyaka biso kolinga, kopesaka kowuta kuna, na mikolo mikoya, bizaleli mpe makabo ya Banzambe, kokomisaka biso banzambe.

Mpe sikawa kanisa, ntango oyo ya Kotonda ekokoma, mpe Nzambe akomimonisa Ye moko na Bonene mpe Nguya na Ye nyonso, kati na Nzoto na Ye ya Moko ya Elongo ya banzambe ya mibali mpe ya basi, Ye akotika Kokela na Ye? Kotonda na Ye ya Banzambe ekotika kokoba kokoma monene?

Te mpenza! Kasi sikawa ekokelama lisusu te na bolɛmbu mpe minyoko, kasi na nzela ya boyebi

bwa kokela ya elongo – kowuta na Bolingo kino na Bolingo, kowuta na Esengo kino na Esengo, kowuta na Kotonda kino na Kotonda. Sikawa Nzambe, azingami na Libota lya banzambe, kokoma Nzambe ya Moko, kosangisaka kati na Ye moto mpe Nzambe, nse mpe likolo, ya kala mpe ya mikolo mikoya, ya Mobali mpe ya Mwasi, Tata mpe Mama, kobongolaka bitumba ya molili mpe pole na Monama mwa Bolingo bwa Banzambe, – sikawa Nzambe ya Moko elongo na banzambe nyonso, elongo na bana-bandeko na Ye nyonso ya mibali mpe ya basi akokela mikili ya sika, kobotaka lisusu moto moko moko te kasi na mabota nyonso, bizaleli ya sika mpe ya sika ya Makanisi ma Banzambe – kokelaka Kotonda ya sika mpe ya sika ya Kozala ya Banzambe.

Mpe bizaleli oyo nyonso ya sika ya Nzambe, bandambo nyonso ya sika ya Bolingo bwa Banzambe mpe Kotonda ya komonana na Yango ekobi kokangama kati na Ebombelo ya Bozwi ya Molimo oyo ezangi ntango kati na Sikawa ya Banzambe ya Moko. Na ntango ya kolandana mosala mokobi. Kati na Sikawa ya Moko, Kotonda nyonso ya Banzambe esili kokokisama mpe ezali seko – kowuta kala mpenza mpe mpo na bampanza nyonso – «sik'awa mpe mikolo nyonso mpe seko na seko».

Yango wana na bileko nyonso, bato nyonso oyo babelelaki Nzambe, bazwaka eyano oyo ezangi ntango kowuta na Sikawa ya Moko uta na Nzambe ya Moko kati na Bonene na Ye nyonso ya Banzambe, kasi – na monoko oyo bakoki koyeba, na kolanda ndenge makanisi ma bango mabongamaki na ntango wana.

Mpe Nzambe, oyo abongwanaka seko mpe Abongwanaka Seko Te, akobi kokela Ye Moko, kokela Ye Moko na ntango nyonso

ya Sikawa ya Moko. Mpo na Nzambe ezali na ya kala te to ya mikolo mikoya te oyo ezali na bokonzi likolo na Ye mpe kokanga Ye na bisakweli, Ye akelaka lisusu ya kala mpe ya mikolo mikoya na ntango ya sikawa, na ntango nyonso ya Sikawa ya Moko.

«Ndenge nakanisi, ezalaki bongo,» – elobi Nzambe. – «Ndenge tokopona, ekozala bongo.» To, ndenge ekomami na Kuran:

«Ngai napesaka bilembo, mpe Ngai moko nalimisaka yango na makanisi, kopesaka bilembo ya sika na esika na yango».

Ezali lokola makomi oyo Yo ozali kotanga sikawa mpenza. Ngai nakoki ntango nyonso kozonga na “ya kala na yango” mpe kobongisa yango soki nalingi. Mpe Yo, soki otangi yango lisusu, okomona eloko ya sika mpo na Yo moko. Mpe sikawa mpenza – na ntango oyo – nazali kobongisa “mikolo mikoya na yango”.

Bongo, kowuta na nsima, makomi ya Makomi Masantu oyo “ebongwanaka te” ebongwanaka mpe ebakisaka: Biblia, Kuran, Tora. Yango wana Makomi Masantu – ezali ntango nyonso Liloba ya Bomoi. Tanga mbala na mbala – mpe mbala na mbala Yo okomona biloko ya sika kati na yango. Ezali kaka Yo te nde ozali kobongwana, kasi Liloba Moko kati na yango ezali ya Bomoi.

Mpe ya solo, yango etali kaka makomi te, kasi etali mpe molongo ya makambo nyonso. Sikawa mpenza bafungoleli Yo lisusu ya kala na Yo ya elongo. Emonani ete, biloko nyonso kati na yango, ata mpe bampasi nyonso, bobangi, bozangi, minyoko mpe mitungisi, bolɛmbu nyonso – nyonso ezalaki ya kokoka, mpamba te kowuta na

yango nde ezalaki kokelama Nguya mpe Bonene ya Bokoki bwa Yo bwa Likolo Koleka, Yo Moto. Kati na yango Klisto ya Elongo azalaki kobotama, Logos ya Mokili Mobimba, Mwana ya Moto – Mwana, oyo abotamaki na Bato Nyonso, mpo mokolo moko na mikolo mikoya, abima mpe apesa biso Bokoki nyonso bwa Likolo Koleka oyo esangisamaki lokola likabo, na likabo – na Ngolu, kasi te mpo na misala mya biso moko moko. Mpo na kokomisa biso banzambe. Mpe kobanda elongo na biso kokela Kotonda ya Sika ya Elongo, ya Lingomba mobimba – na Lingomba mobimba – ya basantu nyonso.

Yango wana, yeba, Moninga mwa Ngai ya bolingo! Nzambe na ngai, ndeko mobali, ndeko mwasi! Mwana na Ngai ya bolingo! Mikolo mikoya miye misili kokoma. Kowuta na ntango ya Bosangani bwa Yo na Bolingo, kowuta na ntango ya kobotama na Yo lokola nzambe ya mobali-nzambe ya mwasi na lolenge na Yo moko ya kokamwa ya moto. Sikawa Biso tokeli elongo. Mpe ata soki, mbala mosusu, Yo oyebi Ngai, Biso, naino te na miso, kasi Biso tokomonana mpenza. Tozali sikawa na Seko Nyonso mpo na yango. Seko Nyonso ezali na maboko ma Biso. Seko ya Sikawa ya Moko.

Kasi sikawa naino – lisolo ya kati. Bongisa Lisolo na Yo lya Kati elongo na Nzambe, Klisto, Tata-Mama, Molimo ya Moko, elongo na Nzambe ya Moko oyo Azangi Ntango mpe Azali mpo na Mangomba Nyonso.

«Botuna Ngai te epai wapi mpe ntango nini Bokonzi bwa Nzambe bokoya, mpamba te Bokoya na elembo oyo emonani na miso te, mpe bakoloba te: ezali kuna to na ntango wana. Yango wana bokende te mpe boluka te. Mpamba te tala: Bokonzi bwa Nzambe bozali kati na bino... Mpe baoyo bazali kosala milende, bazali kobotola Yango» (kati na bango moko).