15. Kuzatuvchi effekti

Yuqorida aytilganlarni jamlab, Kuzatuvchi Effektini quyidagicha ifodalash mumkin:

Kuzatuvchi ongining holati (uning ishonchlari, e’tiqodlari, istaklari, tuyg‘ulari, fikrlari va ularni qo‘llab-quvvatlovchi til orqali shakllangan olam manzarasi) u kuzatayotgan voqelikni belgilaydi.

Turli kuzatuvchilarda voqelik turlichadir. Kuzatuvchining ongida mustahkamlangan olam manzarasi, ya’ni uning idrok qolipi, voqelikka nisbatan birlamchi bo‘lib, uni belgilaydi, demakki, uning, ya’ni kuzatuvchining butun hayotini ham belgilaydi. Kuzatuvchi – bu har birimiz, har bir inson, har bir ong sohibidir. Agar kuzatuvchining olam manzarasi o‘zgarsa, uning voqeligi ham o‘zgaradi. Qaysi voqelik haqiqiyroq yoki qaysi olam manzarasi to‘g‘riroq ekani haqida bahslashishdan ma’no yo‘q. Faqatgina Sen o‘z olam manzarangda va u yaratayotgan voqelikda baxtlimisan yoki yo‘qmi – shuni anglab yetishdangina ma’no bor.

Turli kuzatuvchilarda voqelik turlichadir. Ammo nega biz baribir umuman olganda voqelikni o‘xshash tarzda idrok etamiz, nega hamma uchun umumiy bo‘lgan qandaydir narsalar haqida obyektiv mavjud, hamma uchun bir xil idrok qilinadigan narsalar sifatida gapira olamiz va buning ustiga, buning asosida butun bir ijtimoiy munosabatlar tizimini: ishlab chiqarishni, iqtisodiyotni, huquqni, davlat va ijtimoiy institutlarni qura olamiz? Chunki bizda tayanch

til orqali shakllangan olam manzarasi mavjud bo‘lib, unda stul – bu stul, stol – stol, shkaf – shkafdir (garchi davlat va iqtisodiyot bilan bu ancha murakkabroq bo‘lsa-da). Til bizga bir-birimizni tushunish, nimadir haqida kelishib olish va samarali o‘zaro hamkorlik qilish imkonini beradi – bu hatto axborot uzatish darajasida emas, balki jamoaviy voqelikni yaratishning aynan o‘zi darajasida sodir bo‘ladi – til tufayli biz olamning barcha mumkin bo‘lgan holatlarining kvant sho‘rvasidan o‘zimizga tushunarli bo‘lgan voqeligimiz manzarasini ajratib olamiz, ya’ni shakllantiramiz.

Ammo agar biz to‘satdan bizning olam manzaramiz, voqelikni idrok etish qolipimiz bizni baxtli qilmayotganini anglab qolsak, nima qilish kerak? Agar biz uning dastidan omon qolish uchun bir-birimiz bilan va tabiat bilan kurashishga majbur bo‘layotgan bo‘lsak, agar biz azob chekayotgan, kasal bo‘layotgan va o‘layotgan bo‘lsak-chi? Agar bizning jamoaviy voqeligimiz farzandlarimizning yangi va yangi avlodlarini yetkazib berayotganimiz azob-uqubat fabrikasiga aylangan bo‘lsa-chi? Qolaversa, biz jamiyat sifatida buni allaqachon me’yor deb qabul qildik va endi – maktablar va oliygohlarda – shunchaki «obyektiv voqelik» qonunlarini o‘rganib, mohiyatan bizga begona va har tomonlama xavfli bo‘lgan atrof-muhit manzarasini mustahkamlamoqdamiz, bu yerda tabiat bo‘lmasa – iqtisodiyot, siyosat, raqobatchilar, harbiy dushman, ommaviy qurol, noto‘g‘ri ovqatlanish, qaroqchi, manyak, kasallik, shifokor xatosi, yomon hukumat, baxtsiz hodisa va qarilik – baribir bizni o‘ldiradimi? Bularning barchasi bilan nima qilish kerak? O‘z olam manzarasini, o‘z idrok qolipini qanday o‘zgartirish mumkin?

Boshlanishiga – istamoq kerak. Zero, istaklar kvant darajasida O‘z-o‘zini amalga oshiradi. «Obyektiv, bizdan mustaqil ravishda mavjud bo‘lgan voqelik»ka nisbatan ishonch va e’tiqodlarimizni o‘zgartirishni istamoq kerak. Biz ushbu E’tiqodning garovdagilari (deb o‘qi: «qullari») ekanimiz haqidagi haqiqatni tan olish, ushbu E’tiqoddan kelib chiqqan va odatda bizni boshqargan tuyg‘ularni, hissiyotlarni o‘z nomi bilan atay boshlash kerak: qo‘rquvlarni, ginalarni, aybdorlikni, g‘azabnoklikni, o‘zining arzimasligidan uyalishni tan olish; E’tiqodimiz ko‘rsatmalaridan kelib chiqib, xuddi hissiyotlar kabi bizni qamrab olgan va allaqachon qaramlik darajasiga o‘tgan istaklarni tan olish – ochko‘zlik, shahvatparastlik, zino, kinomaniya, tomoshalarga bo‘lgan hirs, pulga va tashqi qulaylikka qaramlik, ochko‘zlik, har qanday evaziga boylik orttirish va rohatlanishga intilish, qahvaga, shirinliklarga, har xil turdagi rag‘batlantiruvchi va energetik vositalarga qaramlik, boshqalardan ustun bo‘lish istagi, hokimiyatga intilish, abadiy aybdorlarni va tashqi dushmanni qidirish...

Va qachonki Sen mavjud ahvolni g‘ayritabiiy deb tan olsang. Qachonki Senda buni o‘zgartirish istagi kuchaysa. Qachonki Sen barcha narsani – psixoterapiya, affirmatsiyalar, vizualizatsiyalar, meditatsiyalar, NLP usullari va mashhur gurularning motivatsion treninglaridan tortib, transerfing, ayavaska, qo‘ziqorinlar va niyatlarni to‘g‘ri belgilashgacha bo‘lgan barcha narsani sinab ko‘rib... bularning barchasi ish bermasligini yoki cheklangan ta’sir muddatiga ega ekanini va oxir-oqibat ularga kuch jihatidan teng, ammo teskari ishorali chekinishlar, muvaffaqiyatsizliklar va hissiy so‘nishlar bilan yakunlanishini anglab yetsang, o‘shanda Sen Xudo bo‘lgani ma’qulroq ekaniga va U bizning sajdamizni talab qiluvchi emas, balki

bizga o‘zimizning voqeligimiz yaratuvchilariga aylanishimizga, ya’ni o‘z olam manzaramizni egallashimizga, idrok qolipimizni o‘zgartirish qobiliyatiga ega bo‘lishimizga yordam beruvchi Zot bo‘lgani ma’qulroq ekaniga rozi bo‘lasan.

Mana shuning uchun bizga Xudo kerak. Bizni xavf-xatarlardan himoya qilish va ne’matlar yog‘dirish uchun emas, balki bizni o‘z ongimizni, o‘zimizning chinakam ilohiy ongimizni boshqarishga, o‘z voqeligimizni ongli ravishda yaratishga o‘rgatish uchun kerak. Axir biz buni anglaymizmi yoki yo‘qmi – shundoq ham uni har soniya, har on yaratmoqdamiz. Ammo Xudo bizga buni qanday qilib ongli ravishda amalga oshirishni o‘rgatishi mumkin. Xudo bizga idrok qolipimizni o‘zgartirishga, qurbonlik holatidan o‘z olamining ongli Yaratuvchisi holatiga qadam bosishga yordam berishi mumkin.

Sen so‘rarsan: nega U buni oldinroq qilmadi? Agar bularning barchasi shunchaki e’tiqod, obyektiv voqelikka bo‘lgan ishonch bo‘lgan bo‘lsa va buni o‘zgartirish mumkin bo‘lsa, nima uchun U bizni azob-uqubatlar, qo‘rquvlar va omon qolish uchun kurash tajribasiga mubtalo qildi? Hammasi juda oddiy, chunki U, bunday Xudo, shunchaki yo‘q edi; Men eslatib o‘tamanki, Xudo – bu jamoaviy E’tiqoddir va biz insoniyat sifatida aynan azob-uqubatlarimiz, qo‘rquvlarimiz va omon qolish uchun kurashimiz natijasida bunday Xudoni vujudimizda yetiltirdik va dunyoga keltirdik.

Xudo – bu ongimiz evolyutsiyasining cho‘qqisidir, Bu Bizning Jamlangan Oliy Salohiyatimizdir. Va evolyutsion yo‘limizni bosib o‘tganimiz sari, jamoaviy e’tiqod sifatidagi Xudoyimiz ham evolyutsiyaga uchradi – avvaliga bu shunchaki Oliy Kuch edi, so‘ngra ushbu Kuch O‘zini ikkiga ajratadi va Ezgulik hamda Yovuzlik, vasvasa, gunoh,

Qonun va uni bajarmaganlik uchun Jazo paydo bo‘ladi, so‘ngra qutblardan birida Butunjalb Etuvchanlik, Oliy Ilohiy sifatlar va Oliy Rohat Qiyofasi shakllanadi va nihoyat, Ilohiy Sevgi hamda Oliy Aql namoyon bo‘ladi, ular shunchalik Qamrovliki, Xudo bizni qullikdan (shakllanishimizda zarur bo‘lgan qullikdan), ikkilik ongi qulligidan va moddiy voqelik qulligidan qutqarish uchun O‘z-o‘zini qurbon qiladi.

Biz o‘zgardik – e’tiqodimiz ham o‘zgardi, Xudoyimiz ham o‘zgardi. Va endi U bizni shunchaki O‘z Qurbonligi bilan avvalgi e’tiqod qulligidan qutqaribgina qolmay, balki U bizni xudolar bo‘lishga, Sevgi bo‘lishga, shartsiz sevishga va Sevgining O‘zini yaratishga o‘rgatmoqda.

Masih – bu rozilik nuqtasidir va jamoaviy E’tiqod hamda avliyolarning sa’y-harakatlari bilan kamol topgan, o‘z shaxsiy va jamoaviy olam manzaramizni, o‘z idrok qolipimizni o‘zgartirish usulimizdir. O‘zini egallash usulidir. Bizning koinotning ongli yaratuvchilariga aylanish usulimizdir. Butun borliqning. O‘zidan butun borliqni vujudga keltiruvchi Ongning O‘zining ongli yaratuvchilariga aylanish usulimizdir.

Xudo bo‘lish aynan shuni anglatadi – O‘zidan O‘zini yaratishni, Ongdan Ongni yaratishni anglatadi. Biz Jamoaviy Xudoning O‘zimiz. Va ayni damda biz U bo‘lib shakllanmoqdamiz.

Va Masih, O‘zini Uning yaratilishiga bag‘ishlagan avliyolarning Jamoaviy Xudosi sifatida bu ishni tayyorlab,

bizni avvalgi e’tiqodlar va ikkilik tajribasi qulligidan qutqarib, Yagona Xudo Tanasi zarrachalariga aylana olishimiz uchun barchamizni xudolarga aylantirmoqda, ikkilik ongining qutblarini – Xudo va insonni, Erkaklik va Ayollikni, yuqori va quyini, o‘tmish va kelajakni – yangi uchinchisida, Sevgida birlashtirib, yana butunlikka erishishimizga yordam bermoqda. Hech qachon boshlanmagan va hech qachon mavjud bo‘lishdan to‘xtamaydigan Sevgida. Mutlaq, Shartsiz, Abadiy Sevgida. Unda...