Како да изградите доверба во себе и во другите

Довербата почнува поблиску отколку што мислиме

Обично зборуваме за довербата како за нешто што се случува меѓу луѓето. На пријател му ја доверувате тајната, на сосед клучот, на колега задачата. А сепак има потивка доверба што доаѓа прва: довербата во сопствениот глас.

Кога знаете што чувствувате и што ви треба, полесно е да го кажете јасно. Кога не знаете, се двоумите, погодувате што очекуваат другите и се подготвувате за најлошото. Многумина го знаат тоа од обични денови: во разговор се согласувате на нешто, а дури подоцна сфаќате дека не сте го сакале.

Довербата во другите во голема мера е направена од истиот материјал како довербата во себе. И двете растат кога слушате, кога сте искрени и кога го држите зборот.

За да се чуете себеси, потребна е пауза

Поголемиот дел од денот реагираме. Пристигнуваат пораки, роковите се приближуваат, улицата е бучна. Мислите трчаат побрзо отколку што можеме да ги средиме, па постапуваме според најгласната. Средувањето почнува со пауза.

Здивот е наједноставната пауза што постои. Не чини ништо и не бара опрема ни подготовка. Некои студии го поврзуваат бавното дишење со чувство на смиреност, а многу луѓе така го опишуваат. Не ветуваме никаков резултат. Само посочуваме дека бавниот здив е мало место за запирање и за прашање: како сум, навистина?

Паузата овозможува и да забележите ситни знаци: напнатост во рамениците, темпото на здивот, мисла што постојано ја туркате настрана. Додека брзаме, сето тоа останува скриено.

За една мирна минута можете:

• да забележите што чувствувате, без да брзате да го поправите
• да именувате една работа за која сте благодарни
• да донесете една мала одлука што навистина е ваша
• да се вратите на својот ден малку појасно, како што многумина го опишуваат

Благодарноста помага да се потпрете на она што го имате

Во една позната студија од 2003 година, истражувачите Emmons и McCullough набљудувале луѓе што редовно запишувале за што се благодарни. Тие луѓе почесто велеле дека се чувствуваат подобро од контролните групи. Трудот е објавен во Journal of Personality and Social Psychology.

Благодарноста го свртува вниманието кон она што во вашиот живот е веќе стабилно, а на стабилното полесно се потпираме. Ова е еден начин на кој може да расте довербата во себе: забележувате дека ви е дадено повеќе отколку што сте пребројале.

Од довербата во себе до довербата во другите

Кога се чувствувате постабилно, другите луѓе изгледаат поинаку. Повеќе слушате, помалку се браните. Тоа е важно, бидејќи довербата меѓу луѓето често е тенка, а многумина се чувствуваат сами. Според Комисијата на СЗО за социјална поврзаност (WHO Commission on Social Connection, 2025), околу секој шести човек на светот чувствува осаменост.

Има и цврста почва врз која може да се гради. Секои двајца луѓе имаат околу 99,9% заедничка ДНК, тврдење што нашироко го повторуваат институтите за геномот. На Земјата има околу 8 милијарди луѓе и многу повеќе личиме отколку што изгледа кога се расправаме.

Изгледа дека помага и дејствувањето во чекор со другите. Во истражувањето на Wiltermuth и Heath (Psychological Science, 2009), луѓето што дејствувале во такт заедно, на пример одејќи или пеејќи, подоцна биле поспремни да соработуваат, вклучително и со непознати. Минутата во 11:11 не е експеримент, но ја содржи истата едноставна идеја: многу луѓе прават една тивка работа во исто време.