Ndenge ya kotia motema na yo moko mpe na basusu

Kotia motema ebandaka pene koleka oyo tokanisi

Mbala mingi tolobaka ete kotia motema ezali likambo oyo esalemaka kati na bato. Otiaka motema na moninga mpo na sekele, na moto oyo afandi pembeni na yo mpo na kle, na moninga ya mosala mpo na mosala. Nzokande ezali na mosusu ya kimia oyo eyaka liboso: kotia motema na mongongo na yo moko.

Soki oyebi oyo omiyoki mpe oyo osengi, ezali mpasi te koloba yango polele. Soki oyebi te, ozali kobanga, kokanisa oyo basusu balikyaka mpe kozela likambo ya mabe. Bato mingi bayebi yango na mikɔlɔ ya mokɔlɔ na mokɔlɔ: ondimi likambo moko na lisolo mpe oyebi nsima ete olingaki yango te.

Kotia motema na basusu esalemi mingi na eloko moko na kotia motema na yo moko. Mibale ekolaka ntango oyoki, ntango ozali na solo mpe ntango obateli liloba na yo.

Koyoka yo moko esengi kotelema moke

Mokɔlɔ mingi tozali kopesa eyano. Mesaje ekoyaka, ntango ya kosilisa mosala ezali kopusana, balabala ezali na makelele. Makanisi ezali kokima na mbangu koleka oyo tokoki kokabola, boye tozali kosala na oyo eleki makelele. Kokabola ebandaka na kotelema moke.

Mpema nde ezali kotelema moke ya mpasi te koleka. Esengi mbongo te, biloko te mpe bobongisi te. Boyekoli mosusu esangisi mpema ya malembe na mayoki ya kimia, mpe bato mingi balobaka bongo. Tolaki mbuma moko te. Tolobi bobele ete mpema ya malembe ezali esika moko ya moke mpo na kotelema mpe kotuna: nazali boni, mpenza?

Kotelema moke epesaka mpe nzela ya komona bilembo ya moke: kokangama ya nzoto, ndenge mpema na yo ezali kotambola, likanisi oyo ozali kopusa mosika. Ntango tozali na mbangu, nyonso wana ezali komonana te.

Na monuti moko ya kimia okoki:

• komona oyo omiyoki, kozanga kokende noki mpo na kosembola yango
• koloba likambo moko oyo ozali na matondi mpo na yango
• kosala ekateli moko ya moke oyo ezali ya yo mpenza
• kozonga na mokɔlɔ na yo na mayoki polele mwa moke, ndenge bato mingi balimboli yango

Matondi esalisaka yo kotia motema na oyo ozali na yango

Na boyekoli moko eyebani ya 2003, bato ya bolukiluki Emmons na McCullough batalaki bato oyo bakomaki mbala na mbala oyo bazalaki na matondi mpo na yango. Bato yango bamilobelaki mbala mingi ete bamiyokaki malamu koleka bato ya bituluku ya kokokanisa. Mosala yango ebimisamaki na Journal of Personality and Social Psychology.

Matondi ezongisaka likebi na yo na oyo ezali makasi nanu na bomoi na yo, mpe ezali mpasi te kotia motema na oyo ezali makasi. Yango ezali moko ya ndenge kotia motema na yo moko ekoki kokola: omonaka ete bapesi yo koleka oyo obandaki kotanga.

Uta na kotia motema na yo moko kino na kotia motema na basusu

Ntango omiyoki makasi, basusu bamonanaka na ndenge mosusu. Ozali koyoka mingi mpe kobatela yo moko moke. Yango ezali na ntina, mpo kotia motema kati na bato ezali mbala mingi moke mpe bato mingi bazali bobele bango moko. Engebene Komisyo ya WHO mpo na Bomoko ya Bato (WHO Commission on Social Connection, 2025), moto moko kati na bato motoba na mokili amiyokaka bobele ye moko.

Ezali mpe na mabele makasi mpo na kotongela. Bato mibale nyonso bakabolanaka pene na 99,9 pasenti ya ADN na bango, maloba oyo bisika ya bolukiluki oyo bayekolaka jene elobaka mingi. Mabele ezali na bato pene na bamiliare 8, mpe tokokani mingi koleka oyo tomonaka ntango tozali kokesana makanisi.

Kosala makambo na ritme moko na basusu emonani mpe kosalisa. Na boyekoli ya Wiltermuth na Heath (Psychological Science, 2009), bato oyo basalaki makambo na ritme moko, na ndakisa na kotambola to koyemba, nsima bazalaki na mposa mingi ya kosala elongo, na bapaya mpe. Monuti ya 11:11 ezali komeka te, kasi ezali na likanisi moko yango ya mpasi te: bato mingi bazali kosala likambo moko ya kimia na ntango moko.