8. विचार

विचार भनेको भवनको छाना हो – र हाम्रो चेतनाको आफ्नै वास्तुकलाको शिखर हो। विचारद्वारा हामी आफ्नो वास्तविकतामा घटिरहेका सबै कुराको कारण आफैंभित्र महसुस गर्न सक्छौं, चेतनाको सहयोगका लागि आफ्ना उच्च, दिव्य पक्षहरूतर्फ फर्कँदै, विश्लेषण गर्न र आवश्यकता पर्दा सच्याउन, चिन्तन गर्न र संवेदनशीलतालाई तीव्र बनाउन, प्रेमको प्रवाह सुरु गर्न र «हामीभित्रै रहेको» ईश्वरको राज्यको आन्तरिक अवस्था सिर्जना गर्न, जीवित सत्यतर्फ उन्मुख हुन र त्यसको कृतज्ञ माध्यम तथा सह-स्रष्टा बन्न, संसारमा जीवित वचन प्रकट गर्ने परम आनन्दको अनुभव गर्दै। विचारद्वारा हामी साना रूपान्तरणहरू र साना घटनाहरूको शृङ्खला सुरु गर्न सक्छौं, जसले अन्ततः हाम्रा विश्वास र धारणाहरू, हाम्रो बोधको ढाँचा र हाम्रो सम्पूर्ण जीवनलाई जरादेखि नै परिवर्तन गरिदिनेछ। विचारद्वारा हामी आफ्ना विरोधाभासी इच्छाहरूलाई पहिचान गर्न र तिनीहरूलाई सहमतिमा ल्याउन सक्छौं – सबै माछा, गँगटो र हाँसहरूलाई एकापसमा मित्र बनाएर। विचारको सहायताले हामी आफ्नो विकासको दिशा छान्दै भाग्य-निर्णायक फैसलाहरू गर्छौं। विचारद्वारा हामी आफ्ना भावनाहरू र आफ्ना अनुभवहरू, आफ्ना अवस्थाहरू र आफ्नो बाह्य वास्तविकतामाथि प्रभुत्व प्राप्त गर्छौं, घटनाहरूको गतिलाई आफूले चाहेको दिशामा मोड्दै। विचारको सहायताले हामी आफ्ना प्रतिभाहरू खोज्छौं र प्रकट गर्छौं, आफ्ना दिव्य वरदानहरू माग गर्छौं, बुझ्छौं र संसारसामु प्रस्तुत गर्छौं, आफ्नो संवाद व्यवस्थित गर्छौं र अन्य सह-स्रष्टाहरूसँग अन्तरक्रियामा प्रवेश गर्छौं, आफूलाई एक उत्कृष्ट कृतिको रूपमा सिर्जना गर्दै, उनीहरूलाई प्रकट हुन मद्दत गर्दै, र संयुक्त रूपमा हाम्रो साझा सामूहिक वास्तविकता, हाम्रो साझा स्वर्गको रचना गर्दै।

तर यो सबै तब मात्र सम्भव छ – यदि हामी आफूलाई स्रष्टाको रूपमा स्वीकार गर्छौं, «वस्तुगत वास्तविकता» सँग लड्ने योद्धाहरू (अर्थात्, त्यसका शिकारहरू) को रूपमा होइन। अन्यथा, हाम्रा विचारहरू डर, शंका, आत्म-अविश्वास, अस्तित्वको लागि संघर्ष र निष्फल प्रतिस्पर्धाका विचार-रूपहरूलाई पोषण दिने अचेतन «विचारहरूको भेल» मा परिणत हुन्छन् (र स्वतः त्यतै फर्किन्छन्)। चेत राख, हामी यहाँ «विचार भौतिक हुन्छ» र त्यसैले «सकारात्मक सोच» भन्ने कुरा गरिरहेका छैनौं। तिम्रा विचारहरू, तिम्रो सोचको ढाँचा त तल्ला तलाहरूको कार्यको परिणाम हो: विश्वास, इच्छाहरू र अभ्यस्त भावनाहरू। त्यसैले, यदि तिमी आफ्नो सोचको ढाँचा बदल्न चाहन्छौ भने – तिमीले पहिले आफ्नो चेतनाका तल्ला तलाहरूलाई सुल्झाउनुपर्नेछ, विश्वासको जगबाट सुरु गर्दै।

«सकारात्मक सोच केवल तिनीहरूकै लागि काम गर्छ, जसको सोच पहिल्यै सकारात्मक छ। आफ्ना अवचेतन (अचेतन) विश्वासहरू, धारणाहरू, इच्छाहरू र भावनाका ढाँचाहरूलाई नबुझीकन यसलाई परिवर्तन गर्न सकिँदैन»।

त्यसैले वास्तवमै सचेतता, अर्थात् आफ्नो भौतिक वास्तविकताको ऐना र आफ्ना अवस्थाहरू तथा तिनीहरूका वास्तविक कारणहरूको आत्मचिन्तन (चेतनामा प्रतिबिम्बन) मार्फत आफ्नो चेतनाको आन्तरिक तत्व (विश्वासहरू, इच्छाहरू, भावनाहरू) को आलोचनात्मक बोध – अर्थात् आफूभित्र, आफ्नै चेतनामा घटिरहेका सबै कुराको कारण स्वीकार गर्ने र खोज्ने सचेतता नै हाम्रो सोचको प्रकृतिलाई बदल्न समर्थ छ र

विवेकशील मानव र सृष्टिको मुकुटका रूपमा हाम्रो स्थितिलाई पुष्टि गर्न समर्थ छ।

सचेत सोचतर्फको प्रस्थान, मनको अनुशासन, जसले हाम्रो ध्यानको केन्द्रलाई निरन्तर मुख्य कुरामा फर्काइरहन्छ, मनलाई आन्तरिक सत्यको बोधतर्फ निर्देशित गर्छ – आफ्ना अवस्थाहरूको सत्य, प्रत्येक क्षणका भावनाहरू, परनिर्भरता र आन्तरिक पराधीनता, आत्म-नियन्त्रणको अभाव, पाशविक वृत्ति र डरहरू तथा अवचेतन विनाशकारी इच्छाहरूको प्रभावको सत्य – त्यो सत्य, जुन खासै प्रिय छैन, तर हामीभित्र गहन परिवर्तनहरूको प्रक्रिया सुरु गर्न सक्षम एक मात्र सत्य हो – यस सत्यबाट स्वाभाविक रूपमा उत्पन्न हुने पश्चात्ताप र नयाँ, पहिले नै सचेत भइसकेका इच्छाहरूको जन्मसँगै – र यी सबैबाट उत्तिकै स्वाभाविक रूपमा निस्कने विश्वासको सचेत छनोट, अनि त्यसपछि – स्रष्टाको चेतना र प्रेमको प्रविधिका सीप तथा औजारहरूको निरन्तर विस्तार हुँदै जाने भण्डारको विकास: आन्तरिक विरोधाभासहरूको समन्वय, भावनाका ढाँचाहरूको पुनर्संरचना, चेतनाको स्वच्छता, दृष्टिकोणको सचेत छनोट, स्रष्टाको इच्छाको उद्घोष, शब्दद्वारा अवस्थाको सिर्जना, चेतनाका उच्च रूपहरूसँग आन्तरिक संवाद: आत्मा, ज्येष्ठ मार्गदर्शकहरू, ख्रीष्ट चेतना, परमपिता परमेश्वर र ईश्वरीय माता; कुनै पनि परिस्थितिका वास्तविक कारणहरूको बोध, सचेत व्यवस्थापकीय निर्णयहरू लिनु, वास्तविकताबाट प्राप्त प्रतिक्रियाको विश्लेषण, इच्छाको संशोधन, अवचेतन तथा पुर्ख्यौली कार्यक्रमहरूको उपचार र सुधार, वास्तविकताको पुनःसृजन, सह-स्रष्टाहरूको आह्वान र अन्य

स्रष्टाहरूसँग साझा मूल्यहरूको आधारमा रचनात्मक गठबन्धन र एकताको निर्माण, आफ्नो दिव्य लीलाको छनोट र सक्रियता, एक अद्वितीय ईश्वरको महालीलामा सहभागिता आदि – यही कुराले हामीलाई हाम्रो सर्वोच्च सम्भावनातर्फ खोल्दछ – मानवको वास्तविक देवत्वकरणतर्फ, मानव-स्रष्टा बन्ने दिशातर्फ।

अगाडि पढ्नुअघि, एकछिन रोकिएर विचार गर – विश्लेषण गर: तिम्रो सोचको स्वरूप कस्तो छ? यो कत्तिको सचेत छ, र कत्तिको अचेतन «विचारहरूको भेल», «मनको बडबडाहट» को अधीनमा छ?

ल भन त? आफ्नो मनमाथि पुनः अधिकार पाउन मन लाग्यो? यसका लागि आफ्नो दृढ संकल्प घोषणा गर। अनि अभ्यास सुरु गर – भावनाहरूमा आफ्नो ध्यान केन्द्रित राख्नु, विश्वासको सचेत छनोट, चेतनाको स्वच्छता, स्रष्टाको उत्तरदायित्व पुनः प्राप्त गर्नु, शब्दद्वारा सचेत रूपमा अवस्था निर्माण गर्नु, निष्कपट प्रार्थना र ईश्वरसँग आन्तरिक संवाद (यी साधनहरूको प्रयोगका उदाहरणहरू तिमीले यस निर्देशिकाको अन्त्यमा पाउनेछौ)।

अनि जब तिमी मनको अनुशासन प्राप्त गर्छौ, भावनाहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्न सिक्छौ (अन्यथा तिमीले प्रेम, आनन्द, सत्यलाई कसरी चिन्नेछौ – कि यो साँच्चै नै प्रेम, आनन्द र सत्य हो?!), जब तिमीले सत्य फेला पार्छौ, त्यो अप्रिय सत्य, कि तिमी भावनाहरूप्रति बहिरा छौ, तिमीलाई न प्रेम थाहा छ, न हर्ष, न त ईश्वरको अनुग्रह नै, बरु यसको विपरीत, तिमी पूर्व-निर्धारित प्रतिक्रियाहरू – डर, अपराधबोध, चित्तदुखाइ, शंका र संघर्षले भरिएका छौ – तब तिमीभित्र आफूभित्रको यस पुरानो मनुष्यबाट मुक्त हुने इच्छा जाग्छ,

तिमीभित्रको पीडित-मानव र उसका तुच्छ तृष्णा तथा सांसारिक वासनाहरूबाट मुक्त भएर वास्तविक परमानन्दलाई जान्ने इच्छा – निःसर्त प्रेम, सत्य र ईश्वरीय अनुग्रहको परमानन्द, जुन तिम्रो साँचो प्रतिभामा, ईश्वरीय वरदानमा फुल्नेछ, जो तिमीमार्फत वरपरका मानिसहरूमा, नजिक र टाढाका सबैमा प्रेम, परमज्ञान, र समृद्धिका रूपमा प्रवाहित हुन थाल्नेछ।

अनि प्रकाश बन्नका लागि यो आन्तरिक अन्धकारबाट मुक्त हुने असङ्ख्य निष्फल प्रयासहरू पछि, तिमी अन्ततः ईश्वर हुनुहोस् भन्ने चाहना गर्नेछौ।

तिमी चाहनेछौ कि ईश्वर हुनुहोस्। उहाँ वस्तुगत रूपमा हुनुहुन्छ भनेर होइन। होइन। अन्य सबै कुरा जस्तै ईश्वर पनि विश्वास र इच्छाकै उत्पादन हुनुहुन्छ, तर तिमी ईश्वर हुनुहोस् भन्ने चाहना गर्नेछौ, र तिमी यो यति तीव्रताका साथ चाहनेछौ, किनकि आफ्नो बारेमा, आफ्नो तुच्छता बारेमा, आफ्नो आत्म-नियन्त्रणहीनता बारेमा यो सत्यले तिमीलाई अत्यन्तै पीडा दिनेछ… तिमी चाहनेछौ कि यो अनुग्रह, यो परम सत्य, यो वास्तविकता, यो प्रेम, जो स्वयं ईश्वर हुनुहुन्छ, तिमीभित्र प्रकट होस्, र तिमीभित्र साँचो ज्योति बनेर चम्कियोस्, «त्यो ज्योति, जुन अन्धकारमा चम्किन्थ्यो, र अन्धकारले त्यसलाई जित्न सकेन»।

तिमी सत्य चाहनेछौ, र सत्य तिमीभित्र प्रकट हुनेछ। तिमी प्रार्थना गर्नेछौ (कसलाई हो नजानेरै, शून्यतामा) – तर पहिलो पटक साँचो हृदयले, उत्कटताका साथ, खुला हृदय र एकाग्र मनले: