8. વિચારો

વિચાર એ ઇમારતની છત છે — અને સ્વયં આપણી ચેતનાના સ્થાપત્યનું શિખર છે. વિચાર દ્વારા આપણે આપણી વાસ્તવિકતામાં બનતી દરેક ઘટનાનું કારણ આપણી અંદર અનુભવી શકીએ છીએ, જાગૃતિમાં સહાય માટે આપણા ઉચ્ચતમ, દિવ્ય પાસાંઓ તરફ વળી શકીએ છીએ; પૃથક્કરણ કરી શકીએ છીએ અને આવશ્યકતા હોય ત્યારે સુધારી શકીએ છીએ; આત્મ-નિરીક્ષણ કરીને અનુભૂતિને તીવ્ર બનાવી શકીએ છીએ; પ્રેમના પ્રવાહને પ્રગટાવી શકીએ છીએ અને ઈશ્વરના રાજ્યની તે આંતરિક સ્થિતિનું સર્જન કરી શકીએ છીએ, જે «આપણી અંદર છે»; જીવંત સત્ય તરફ વળી શકીએ છીએ અને તેના કૃતજ્ઞ માધ્યમ તથા સહ-સર્જક બની શકીએ છીએ, સંસારમાં જીવંત શબ્દને પ્રગટ કરવાનો પરમ આનંદ અનુભવી શકીએ છીએ. વિચાર દ્વારા આપણે નાનાં રૂપાંતરણો અને સૂક્ષ્મ ઘટનાઓની એવી શૃંખલા શરૂ કરી શકીએ છીએ, જે અંતે આપણી માન્યતાઓ અને શ્રદ્ધાઓને, આપણા ગ્રહણના માળખાને અને આપણા સમગ્ર જીવનને મૂળમાંથી બદલી નાખશે. વિચાર દ્વારા આપણે આપણી પરસ્પર વિરોધી ઈચ્છાઓને ઓળખીને સુમેળમાં લાવી શકીએ છીએ — તમામ વિરોધાભાસો વચ્ચે એકતા સ્થાપીને. વિચારની સહાયથી આપણે આપણા વિકાસની દિશા પસંદ કરીને ભાગ્ય-નિર્ણાયક નિર્ણયો લઈએ છીએ. વિચાર દ્વારા આપણે આપણી ભાવનાઓ અને અનુભવો પર, આપણી સ્થિતિઓ અને બાહ્ય વાસ્તવિકતા પર પ્રભુત્વ મેળવીએ છીએ, ઘટનાઓના પ્રવાહને આપણને જોઈતી દિશામાં વાળી શકીએ છીએ. વિચારની સહાયથી આપણે આપણી પ્રતિભાઓને શોધીએ છીએ અને ઉજાગર કરીએ છીએ, આપણી દિવ્ય ભેટોનો દાવો કરીએ છીએ, તેમને ઓળખીને સંસાર સમક્ષ પ્રસ્તુત કરીએ છીએ, આપણો સંવાદ ગોઠવીએ છીએ અને અન્ય સહ-સર્જકો સાથે આદાનપ્રદાનમાં જોડાઈએ છીએ; પોતાની જાતને એક શ્રેષ્ઠ કૃતિ તરીકે ઘડીએ છીએ, તેમને સાકાર થવામાં સહાય કરીએ છીએ અને સાથે મળીને આપણી સંયુક્ત સામૂહિક વાસ્તવિકતાનું, આપણા સહિયારા સ્વર્ગનું સર્જન કરીએ છીએ.

પરંતુ આ બધું ત્યારે જ શક્ય છે — જો આપણે પોતાની જાતને સર્જક તરીકે ઓળખીએ, નહીં કે «વાસ્તવિકતા» સામે લડનારા લડવૈયા (અર્થાત્ તેના ભોગ બનેલા). અન્યથા, આપણા વિચારો એક અજાગ્રત "વિચારોના વમળ"માં ફેરવાઈ જાય છે (અને મૂળભૂત રીતે તેમાં જ પાછા ફરે છે), જે ભય, શંકા, આત્મ-અવિશ્વાસ, અસ્તિત્વ માટેના સંઘર્ષ અને નિરર્થક સ્પર્ધાના વિચાર-સ્વરૂપોને પોષે છે. સમજી લે, આપણે અહીં એ વાત નથી કરી રહ્યા કે «વિચાર ભૌતિક છે» અને તેથી «સકારાત્મક વિચારો». તારા વિચારો, તારી વિચારવાની શૈલી — એ નીચેના સ્તરોનું પરિણામ છે: શ્રદ્ધા, ઈચ્છાઓ અને ટેવાયેલી લાગણીઓ. તેથી, જો તું તારી વિચારધારાના માળખાને બદલવા માંગતો હોય — તો તારે પહેલાં તારી ચેતનાના નીચેના સ્તરોને ઉકેલવા પડશે, શ્રદ્ધાના પાયાથી શરૂઆત કરીને.

«સકારાત્મક વિચારસરણી ફક્ત તેમના માટે જ કામ કરે છે, જેમનામાં પહેલેથી સકારાત્મક વિચારસરણી છે. પોતાની અર્ધજાગ્રત (અજ્ઞાત) માન્યતાઓ, શ્રદ્ધાઓ, ઈચ્છાઓ અને લાગણીઓના ઢાંચાઓને ઉકેલ્યા વિના તેને બદલી શકાતી નથી».

તેથી જ આ જાગૃતિ, એટલે કે પોતાની ભૌતિક વાસ્તવિકતાના દર્પણ દ્વારા અને પોતાની સ્થિતિઓ તથા તેનાં સાચાં કારણોના આત્મ-ચિંતન (ચેતનામાં પ્રતિબિંબ) દ્વારા પોતાની ચેતનાની આંતરિક સામગ્રી (શ્રદ્ધાઓ, ઈચ્છાઓ, લાગણીઓ)નું વિવેચનાત્મક મનન — આ જાગૃતિ જ, જે બનતી દરેક ઘટનાનું કારણ પોતાની અંદર, પોતાની ચેતનામાં સ્વીકારે છે અને શોધે છે, તે જ આપણી વિચારસરણીના સ્વભાવને બદલવા માટે સક્ષમ છે અને

વિવેકશીલ માનવ અને સમગ્ર સૃષ્ટિના મુગટ તરીકે આપણી પ્રતિષ્ઠાને પુષ્ટિ આપવા સમર્થ છે.

જાગ્રત વિચારસરણી તરફનું પ્રયાણ, મનની એવી શિસ્ત, જે આપણા ધ્યાનના કેન્દ્રને સતત મુખ્ય બાબત પર પાછું લાવે છે, મનને આંતરિક સત્યની અનુભૂતિ તરફ લક્ષિત કરે છે — દરેક ક્ષણે પોતાની સ્થિતિઓ અને લાગણીઓનું સત્ય, પરાધીનતાઓ અને આંતરિક બંધનોનું, આત્મ-નિયંત્રણના અભાવનું, સહજવૃત્તિઓ, ભયો અને અર્ધજાગ્રત વિનાશક ઈચ્છાઓને આધીન હોવાનું સત્ય — એવું સત્ય, જે બહુ સુખદ નથી, પણ આપણામાં ઊંડા પરિવર્તનની પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે એકમાત્ર સક્ષમ છે — આ સત્યમાંથી સહજ રીતે ઉદ્ભવતા પશ્ચાત્તાપ અને નવી, હવે સભાન બનેલી ઈચ્છાઓના જન્મ સાથે — અને આ બધામાંથી તેટલી જ સહજતાથી પ્રગટ થતી શ્રદ્ધાની જાગ્રત પસંદગી, અને ત્યાર બાદ — સર્જકની ચેતના અને પ્રેમની તકનીકના કૌશલ્યો તથા સાધનોના સતત વિસ્તરતા ભંડારનો વિકાસ: આંતરિક વિરોધાભાસોનો સુમેળ, લાગણીઓના માળખાનું પુનર્ગઠન, ચેતનાની શુદ્ધિ, દૃષ્ટિકોણની સભાન પસંદગી, સર્જકની ઈચ્છાની ઘોષણા, શબ્દ દ્વારા સ્થિતિનું સર્જન, ચેતનાના ઉચ્ચતમ સ્વરૂપો સાથે આંતરિક સંવાદ: આત્મા, જ્યેષ્ઠ માર્ગદર્શકો, ખ્રિસ્ત ચેતના, પરમ પિતા અને જગતજનની સાથે; ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓનાં વાસ્તવિક કારણોની જાગૃતિ, સભાન સંચાલકીય નિર્ણયો લેવા, વાસ્તવિકતાના પ્રતિભાવનું વિશ્લેષણ, સંકલ્પનું શુદ્ધિકરણ, અર્ધજાગ્રત અને વંશપરંપરાગત પ્રોગ્રામ્સનું નિવારણ અને સુધારો, વાસ્તવિકતાનું પુનઃસર્જન, સહ-સર્જકોને આમંત્રણ અને અન્ય

સર્જકો સાથે સમાન મૂલ્યોના આધારે સર્જનાત્મક સંગઠનો અને સંઘોનું નિર્માણ, પોતાની દિવ્ય લીલાની પસંદગી અને સક્રિયતા, એકમેવ ઈશ્વરની મહાન લીલામાં સહભાગિતા વગેરે — આ જ બાબત આપણને આપણી સર્વોચ્ચ સંભાવના તરફ ખોલે છે — મનુષ્યના સાચા દિવ્યીકરણ તરફ, માનવ-સર્જકના નિર્માણ તરફ.

આગળ વાંચતા પહેલાં, થોડો વિરામ લે — વિશ્લેષણ કર: તારી વિચારસરણીનું સ્વરૂપ કેવું છે? તે કેટલી હદે સભાન છે, અને કેટલી હદે અજાગ્રત «વિચારોના વમળ» અને «મનની બકબક»ને આધીન છે?

કેવું લાગ્યું? શું તારા મન પર પોતાનું પ્રભુત્વ પાછું મેળવવાની ઈચ્છા થઈ? આ માટે તારા સંકલ્પની ઘોષણા કર. અને અભ્યાસ શરૂ કર — તારા ધ્યાનને લાગણીઓ પર કેન્દ્રિત રાખવું, શ્રદ્ધાની સભાન પસંદગી, ચેતનાની શુદ્ધિ, સર્જકની જવાબદારી પોતાની પાસે પાછી લાવવી, શબ્દ દ્વારા સ્થિતિનું જાગ્રત સર્જન, નિખાલસ પ્રાર્થના અને ઈશ્વર સાથે આંતરિક સંવાદ (આ સાધનોના ઉપયોગના ઉદાહરણો તને આ માર્ગદર્શિકાના અંતમાં મળશે).

અને જ્યારે તું મનની શિસ્ત પ્રાપ્ત કરે છે, લાગણીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત રાખતાં શીખે છે (નહીં તો તું પ્રેમ, સુખ, સત્યને કેવી રીતે જાણી શકીશ — કે આ ખરેખર પ્રેમ, સુખ અને સત્ય જ છે?!), જ્યારે તું તે સત્યને પામે છે, તે અપ્રિય સત્યને, કે તું લાગણીઓ પ્રત્યે બહેરો છે, તું નથી જાણતો પ્રેમને, નથી જાણતો આનંદને, અને ઈશ્વરની કૃપાને તો બિલકુલ નહીં, પરંતુ તેનાથી વિપરીત, પ્રોગ્રામ થયેલી પ્રતિક્રિયાઓથી ભરેલો છે — ભય, અપરાધભાવ, કડવાશ, શંકાઓ અને સંઘર્ષ — ત્યારે તારામાં પોતાની અંદરના આ પુરાણા મનુષ્યથી મુક્ત થવાની ઈચ્છા જાગે છે,

તારી અંદરના ભોગ બનેલા મનુષ્યથી અને તેના ક્ષુદ્ર આવેગો તથા સાંસારિક વાસનાઓથી મુક્ત થવાની, અને પરમ આનંદને જાણવાની — બિનશરતી પ્રેમ, સત્ય અને દિવ્ય કૃપાના આનંદને, જે તારી સાચી પ્રતિભામાં, ઈશ્વરીય દાનમાં પ્રગટ થાય છે, જે તારા દ્વારા પ્રેમ, પરમ જ્ઞાન અને સમૃદ્ધિ બનીને આસપાસના લોકો પર, નિકટના અને દૂરના લોકો પર વહેવા લાગશે.

અને આ આંતરિક અંધકારમાંથી મુક્ત થઈને પ્રકાશ બનવાના અસંખ્ય નિષ્ફળ પ્રયાસો પછી, છેવટે તું ઈચ્છીશ કે ઈશ્વર હોય.

તું ઈચ્છીશ કે ઈશ્વર હોય. એટલા માટે નહીં કે તે વાસ્તવિક રીતે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. ના. અન્ય બધું જ જેમ છે તેમ ઈશ્વર પણ શ્રદ્ધા અને ઈચ્છાનું જ પરિણામ છે, પરંતુ તું ઈચ્છીશ કે ઈશ્વર હોય, અને તું આ એટલી તીવ્રતાથી ઈચ્છીશ, કારણ કે તારા પોતાના વિશેના આ સત્યથી, પોતાની ક્ષુદ્રતાથી, પોતાના પરના નિયંત્રણના અભાવથી તું અત્યંત વ્યથિત થઈ જઈશ… તું ઈચ્છીશ કે આ કૃપા, આ પરમ સત્ય, આ ઋત, આ પ્રેમ, જે પોતે જ ઈશ્વર છે, તે તારી અંદર પ્રગટ થાય, અને તારી ભીતર સાચા પ્રકાશ રૂપે ઝળહળી ઊઠે, «તે પ્રકાશ, જે અંધકારમાં ચમકતો હતો, અને અંધકાર તેને આંબી શક્યો નહીં».

તું સત્યને ઈચ્છીશ, અને સત્ય તારી અંદર પ્રગટ થશે. તું પ્રાર્થના કરીશ (કોને કરી રહ્યો છે તે જાણ્યા વગર, શૂન્યાવકાશમાં) — પરંતુ પ્રથમ વાર સાચા હૃદયથી, ઉત્કટતાથી, ખુલ્લા હૃદય અને લક્ષ્યબદ્ધ મન સાથે: