17. आनन्द

आनन्द भनेको केही गलत, अनैतिक र लाजमर्दो कुरा हो भनी मान्ने चलन थियो। यदि हामी आध्यात्मिकता, प्रेम, पवित्रता र ईश्वरको बारेमा कुरा गर्छौं भने, त्यो निश्चय नै पीडा र महान् यातनाहरूसँग सम्बन्धित हुनुपर्छ भन्ने ठानिन्थ्यो।

ईश्वर भनेको सबैभन्दा पहिले, आनन्द हुनुहुन्छ। ख्रीष्टले हामीलाई १० आज्ञाहरू छोड्नुभयो। र यो «हत्या नगर र चोरी नगर» को बारेमा होइन—ती मोशाका आज्ञाहरू हुन्, पुरानो नियमका आज्ञाहरू। तर ख्रीष्टले नयाँ नियमका १० आज्ञाहरू छोड्नुभयो। तीमध्ये १ आज्ञा प्रेमको बारेमा छ, र ९ वटा—परमानन्दका आज्ञाहरू हुन्। अनि परमानन्द भनेको के हो त? परमानन्द भनेको आनन्दको सर्वोच्च रूप हो।

ख्रीष्टले हामीलाई केवल आनन्दतर्फको एक विशिष्ट मार्ग देखाउनुहुन्छ। त्यो होइन, जसको हामी बानी परेका छौँ। उहाँ भन्नुहुन्छ—आनन्द-आनन्दमा फरक हुन्छ, र जुन आनन्दद्वारा तिमीले बाह्य स्रोतहरूबाट आफ्नो शरीरलाई तृप्त पारेका थियौ: पेटूपना, कामवासना, व्यभिचार, मदिरा, लागुपदार्थ, मनोरञ्जन, अरूमाथि प्रभुत्व—त्यसले तिमीलाई नष्ट गरिरहेको थियो, तिम्रो ऊर्जालाई शाब्दिक रूपमै खाइरहेको थियो (जुन, म सम्झाउँछु, तिमीलाई १२० वर्षका लागि दिइएको थियो, तर तिमीले त्यसलाई—पूरै—सप्ताहान्तमै खर्च गर्न खोज्यौ))। अनि यसलाई आनन्द भन्न पनि गाह्रो थियो, बाह्य सुखहरूले सधैं असन्तुष्टिको आभास छोड्थे, तिमीलाई सधैं अपुग हुन्थ्यो, तिमी सधैं तीबाट अझ बढीको अपेक्षा गर्थ्यौ—प्रतीक्षामा, तर अन्ततः—निराश हुन्थ्यौ। अनि हरेक पटक यस्तो आनन्द

झन्-झन् कम आनन्ददायी, झन्-झन् फिक्का बन्दै, शून्यमा परिणत हुन्थ्यो। आनन्द लिने क्षमता नै समाप्त हुँदै जान्थ्यो। वास्तवमा, यो मीठो खोलभित्रको तितोपन थियो।

तर यस्तो आनन्द छ, ख्रीष्ट भन्नुहुन्छ, सर्वोच्च आनन्द, जुन तिम्रो स्वभावमै निहित छ—जुन कुनै पनि बाह्य कुरामा निर्भर हुँदैन, र जुन तिमीले जानेका सबै बाह्य सुखहरूभन्दा अझ शक्तिशाली मात्र होइन—यस्तो आनन्द, जुन साँचो आनन्द-परमानन्द हो, परमानन्दको चरम सीमाको आनन्द, र यसले पूर्ण सन्तुष्टि र पूर्णताको अनुभूति मात्र प्रदान गर्दैन, बरु हरेक पटक झन् शक्तिशाली र विविधतापूर्ण बन्दै जान्छ। यो सत्य—परम, निःशर्त, अनन्त—प्रेमको आनन्द हो, ईश्वरीय शक्तिको अनुभूति हो, स्वयं सत्यको साक्षात्कार हो—आफ्नो ईश्वरीय स्वरूपसँग, ईश्वरसँग, तिमीभित्रै रहेको आनन्दको मूल स्रोतसँग एकाकार हुनुको आनन्द।

यही परमानन्दको अवस्थालाई ख्रीष्टले परमेश्वरको राज्य भन्नुहुन्छ, र हामीले कुनै शङ्का नगरौँ भनेर विशेष रूपमा थप्नुहुन्छ कि यो आन्तरिक अवस्थाको बारेमा हो, कुनै बाह्य पौराणिक, स्वर्गीय देशको बारेमा होइन:

«किनकि हेर, परमेश्वरको राज्य तिमीभित्रै छ»।

हो, यो आनन्दले हाम्रो तर्फबाट केही प्रयास, इच्छाशक्तिको प्रकटीकरणको माग गर्दछ, त्यसैले पवित्र सन्तहरू यसका बारेमा भन्छन् कि यो तितो खोलमा बेरिएको मिठास हो। तर विचार गर, इच्छाशक्ति, आत्मसंयम, आफैमा एउटा यस्तो कुरा हो जुन

आनन्ददायी छ। अन्ततः हामीले एउटा आदर्श सूत्र पाउँछौँ: आनन्द, जसले आनन्दलाई बढाउँछ। इच्छाशक्ति भनेको आनन्द हो, त्यसैले त इच्छाशक्ति स्वतन्त्रताको पनि पर्यायवाची हो। इच्छाशक्ति आनन्द हो, किनकि कुनै पनि बाह्य प्रलोभनले तिमीमाथि शासन गर्दैन, तिमी आफैं आफ्नो ध्यान, आफ्ना शारीरिक आवेगहरूलाई नियन्त्रण गर्छौ र तिनलाई तिम्रो सूक्ष्मजीव र हर्मोनहरूलाई (अर्थात्, दुष्टात्माहरूलाई) होइन, बरु तिमीलाई जे चाहिन्छ त्यसतर्फ निर्देशित गर्न सक्षम छौ भनी महसुस गर्नु कति सुखद छ। साँचो रूपमा स्वतन्त्र हुनु, यो स्वतन्त्रता महसुस गर्नु, यस स्वतन्त्रताको आनन्द लिनु कति परमानन्दमय छ! पैसा र बाह्य सत्ताले दिने भ्रमको सट्टा वास्तविक स्वतन्त्रता। किनकि वास्तवमा, पैसा र बाह्य सत्ता त केवल दासत्वपूर्ण वासनाहरू तृप्त गर्ने माध्यम मात्र हुन्। वास्तविक स्वतन्त्रता र साँचो आनन्दका लागि यी दुवै—न त पैसा, न त सत्ता—चाहिँदैन; वास्तविक स्वतन्त्रता र साँचो आनन्दका लागि केवल आत्मसंयम चाहिन्छ।

अनि यही आनन्दका निम्ति सन्तहरू संसारबाट टाढा गए, तपस्यामा लागे, उपवास बसे, निरन्तर प्रार्थना, स्तम्भ-तपस्या र जागरणका महान् कार्यहरू गरे—आनन्दका खातिर, आफूभित्र ईश्वरसँग एकाकार हुनुको सर्वोच्च आनन्दका खातिर। र तिनीहरूको सेवाको कारण, जसले यस अनुग्रहलाई, यसको सम्पूर्ण ईश्वरीय पूर्णतामा रहेको यस परमानन्दलाई प्राप्त गर्‍यो, पुस्ताहरूको शृङ्खलामार्फत आत्माको भण्डारलाई भरेर, ठ्याक्कै यही समयका लागि, जसमा तिमी र म बाँच्ने सौभाग्य पाएका छौँ, त्यो समय जसलाई पवित्र सन्तहरू र स्वयं ख्रीष्टले «आउने युग» भन्नुभयो—सन्तहरूको सामूहिक

तपस्या र साधनाको कारण, हामीलाई—आज—यो आनन्द लगभग सित्तैमा प्राप्त भइरहेको छ।

तिमीबाट केवल आफ्नो इच्छाशक्तिलाई प्रकट गर्न, ख्रीष्टको प्रेमको संस्कार पार गर्न र आफूभित्रको ईश्वरसँग एकाकार भएर आफ्नो शरीर र आत्मालाई शुद्ध पार्न आवश्यक छ—बाह्य उपवास, बाह्य संयमद्वारा, तर भित्र—सत्य र आत्माको साँचो भोजद्वारा, तिमीभित्र ईश्वरीय उपस्थितिको जीवन्त वचनद्वारा, ईश्वरसँगको आन्तरिक संवादको जीवन्त वचनद्वारा, प्रेमको त्यो आनन्दद्वारा, जसको अनुभव गरिएको गहिराइ, शक्ति र भावहरूको विविधतामा कुनै समानता छैन—आत्मिक कम्पनदेखि परमानन्दमय हर्षोल्लास र सत्यको ईश्वरीय अनुग्रहसम्म, जसले एक मात्र «अहिले» को क्षणमा, सम्पूर्ण अस्तित्वसँगको एकताको कार्यमा, तिम्रो अगाडि अस्तित्वको सम्पूर्ण बहुआयामिक र बहुविश्वीय चित्र खोलिदिन्छ। ईश्वरको अस्तित्व, आत्माको अस्तित्व, सम्पूर्ण ब्रह्माण्डको अस्तित्व, जुन—यस क्षणमा तिमीले स्पष्ट रूपमा देख्छौ र आफ्नो सम्पूर्ण अस्तित्वले अनुभव गर्छौ—सबै, पूर्ण रूपमा, तिमीभित्रै समाहित छ। किनकि हामी एक हौँ।

ईश्वर आनन्द हुनुहुन्छ। र हाम्रो सामूहिक सर्वोच्च सम्भावनाको रूपमा ईश्वरले तिमीलाई तिम्रा व्यक्तिगत योग्यताका आधारमा होइन, तर ईश्वरीय अनुग्रहद्वारा यो आनन्द प्रदान गर्नुहुन्छ, तिम्रो आत्मा, शरीर र मनलाई सबै पीडा, डर र दुःखबाट, पापको यो सबै बन्धन र बाह्य निर्भरताहरूबाट, तिमीमाथि लादिएका र अन्जानमै स्वीकार गरिएका विश्वास तथा धारणाहरूको जेलबाट मुक्त गर्दै—आफ्नो ईश्वरीय चेतनाको सहभागी हुने सरल कार्यद्वारा, र तिम्रो तर्फबाट—

ख्रीष्टको, अर्थात् सामूहिक ख्रीष्टको यस प्रायश्चित्तको बलिदानको बोध र स्वीकारद्वारा, जो सम्पूर्ण मानवजातिको पापका निम्ति, मानिस आफ्नो साँचो स्वभावबाट विमुख भएका सबै अनुभवहरूका निम्ति मर्नुभयो, पुरानो मानिसको रूपमा मर्नुभयो र नयाँ मानिस, दिव्य र पवित्र बनेर पुनरुत्थान हुनुभयो—अनन्त जीवन र प्रेम, शक्ति, सत्यका ईश्वरीय गुणहरूको अनन्त आनन्दका निम्ति र आमाको अक्षय प्रचुरतामा पितासँगको अनन्त सह-सृजनाका निम्ति पुनरुत्थान हुनुभयो—तिमीभित्र पुनरुत्थान हुनुभयो, मेरा प्रिय मित्र।