12. आन्तरिक संवाद (भाग दुई)

...जब मेक्सिकोका शमनहरूले आफ्नो मस्तिष्कमा «धूर्तबाट आउने» आन्तरिक संवादलाई रोक्छन्, तब उनीहरूका अगाडि संसारको त्यो दृश्य खुल्छ, जुन «पतन» भन्दा पहिले, असल र खराबको ज्ञानको रूखको फल खानु भन्दा पहिले मानिससँग थियो, अर्थात् मानिसको चेतनामा वास्तविकतालाई विपरीतहरूमा विभाजन गर्ने द्वैतवादी विश्वदृष्टिकोण प्रवेश गर्नु भन्दा पहिले: असल/खराब, कालो/सेतो, नराम्रो/राम्रो, ठूलो/सानो, पुरुष/स्त्री, पीडा/आनन्द, ईश्वर/सैतान… वास्तवमा, तिम्रो दिमागमा चल्ने «धूर्तबाट आउने» आन्तरिक संवाद हाम्रो लागि परिचित र निकै जटिल रूपमा संरचित द्वैतवादी विश्वदृष्टिकोणलाई कायम राख्ने एउटा उपाय हो। यो आन्तरिक संवाद रोकिँदा शमनहरूका अगाडि खुल्ने संसारको दृश्य एकदमै सरल हुन्छ – मानिसले आदिम ऊर्जाहरूलाई देख्छ र सबै कुरालाई अबोध बालकको निष्कलङ्क दृष्टिले ग्रहण गर्दछ: सबै कुरा केवल अस्तित्वमा छ र यत्ति नै – त्यहाँ नराम्रो वा राम्रो छैन, असल र खराब छैन, सबै कुरा केवल छ – केही कुरा खान सकिन्छ र तृप्त हुन सकिन्छ, केही कुरा चल्छ र ध्यान आकर्षित गर्छ, योसँग खेल्न र अन्वेषण गर्न सकिन्छ। संसारमा योभन्दा बढी केही अस्तित्वमै छैन। स्वर्गमा आदम यसरी नै बाँचेका थिए। प्रसंगवश, अमेजनको पिराहा जनजाति आजसम्म पनि यसरी नै बाँचिरहेको छ। असल र खराबको ज्ञानको रूखबाट द्वैतवादी विश्वदृष्टिकोण चाखेपछि, आदमले आफ्नो अनुभूतिमा आफूलाई ईश्वरबाट अलग गर्दछ। अब, मानिसको चेतनामा, ईश्वर – निरन्तर बढिरहेको महानता हुनुहुन्छ, र मानिस – (ईश्वर र सृष्टिको विशालताको अगाडि) आफ्नो क्षुद्रतालाई झन्‌झन् बढी महसुस गर्ने प्राणी बन्दछ। र यस्तो अनुभूतिले एकातिर अनिवार्य रूपमा भय, लाज, पीडा र कष्टतर्फ डोर्‍याउँछ,

भने अर्कोतिर यसबाट आफूलाई जोगाउने विभिन्न उपायहरूतर्फ। यसरी नै चेतनाको विकास हुन्छ, भाषागत विश्वदृष्टिकोण फराकिलो बन्दछ: शब्दभण्डार बढ्छ, र यसको अर्थ हुन्छ कि मानिसले महसुस गर्न र एकाकार हुन सक्ने घटनाहरूको सम्पन्नता पनि फराकिलो हुन्छ, जसले आदिम वास्तविकताको क्वान्टम सुपबाट आफ्नो विविधतामा फैलिँदै गएको भौतिक यथार्थलाई मात्र नभई, आफ्नो आत्माको समृद्ध भावनात्मक संसार र बहुस्तरीय आध्यात्मिक यथार्थलाई पनि आकार दिन्छ (छुट्ट्याउँछ)। अन्ततः चिन्तनशील मानिसले कष्ट र पीडाको प्रकृति पत्ता लगाउँछ र त्यो पीडालाई जित्ने, त्यसको सीमाभन्दा बाहिर निस्कने उपायहरू खोज्न थाल्छ, ताकि आनन्द र परमानन्दलाई बढाउन सकियोस्। यसरी नै शमनिझम, जादु, धर्म र विज्ञानको उदय हुन्छ। शमनहरू मानिसको मस्तिष्कबाट द्वैतवादी विश्वदृष्टिकोण हटाएर उसलाई सरलता र प्रकृतिसँगको एकत्वमा फर्काउन खोज्छन्; जादुगरहरू – यी प्राकृतिक शक्तिहरूसँग सम्झौता गर्न; विज्ञान – द्वैतलाई नत्यागी, बरु द्वैतवादी मनका उपलब्धिहरूलाई अधिकतम रूपमा विकास र प्रयोग गर्दै तिनीहरूलाई आफ्नो अधीनमा राख्न खोज्छ; धर्मले हामीलाई त्यो महानतासँग जोडिनका लागि विश्वासको पुल बनाइदिन्छ, जुन महानताबाट द्वैतवादी मनले हामीलाई अलग गरी त्यसलाई सर्वोच्च शक्ति, ईश्वर नाम दिएको थियो। मानवताको प्रारम्भिक निष्कलङ्क बाल्यकालमा फर्किँदै द्वैतवादी विश्वदृष्टिकोणलाई त्याग्ने, वा आफैँले सिर्जना गरेका डरहरूबाट बच्न द्वैतवादी मनको प्रयोग जारी राख्ने, अथवा चेतनाको अर्को छेउमा अवस्थित छुट्टै सर्वोच्च शक्तिमा आफ्नो विश्वासलाई बलियो बनाउने – निर्णय तिम्रो हातमा छ, मेरो मित्र। हामी भने द्वैतबाट त्रैतमा, स्रष्टाको एकत्व

चेतनामा जाने विकल्प प्रस्ताव गर्दछौँ, जहाँ द्वैत चेतनाका ध्रुवहरू – कालो र सेतो, अन्धकार र प्रकाश, क्षुद्रता र महानता तिमीभित्र संसारको एउटै इन्द्रेणीमा एकाकार हुन्छन्, र तिमीले आफूलाई यसको स्रष्टा, यसको सामूहिक स्रष्टाको रूपमा स्वीकार गर्दछौ। संसारको एउटै इन्द्रेणी। रादोमिर।

रादोमिर – यो चेतना हो। स्रष्टाको एकत्व चेतना।