12. अंतर्गत संवाद (भाग दोन)

...जेव्हा मेक्सिकोचे शमन आपल्या डोक्यात ‘दुष्ट प्रवृत्तीचा’ आंतरिक संवाद थांबवतात, तेव्हा त्यांच्यासमोर जगाचे ते चित्र प्रकट होते जे मानवाकडे ‘पापपतन’ होण्यापूर्वी होते, चांगल्या आणि वाईटाच्या ज्ञानाच्या वृक्षाचे फळ खाण्यापूर्वी होते, म्हणजेच मानवाच्या जाणीवेत जगाच्या द्वैतवादी चित्राचा प्रवेश होण्यापूर्वी होते, जे वास्तवतेला परस्परविरोधी घटकांमध्ये विभागते: चांगले/वाईट, काळे/पांढरे, वाईट/चांगले, मोठे/लहान, पुरुष/स्त्री, वेदना/आनंद, देव/सैतान… मुळात, तुझ्या डोक्यातील ‘दुष्ट प्रवृत्तीचा’ आंतरिक संवाद म्हणजे जगाच्या द्वैतवादी चित्राला टिकवून ठेवण्याचा एक मार्ग आहे, जे आपल्याला सवयीचे आणि बरेच गुंतागुंतीचे आहे. हा आंतरिक संवाद थांबवल्याने शमनांना जे जगाचे चित्र उलगडते, ते अतिशय साधे आहे – माणूस आदिम ऊर्जा पाहतो आणि सर्वकाही एका बालकाच्या निष्पाप दृष्टीने अनुभवतो: सर्वकाही फक्त अस्तित्वात आहे आणि इतकेच – काहीही वाईट किंवा चांगले नाही, काहीही चांगले आणि वाईट नाही, सर्वकाही केवळ अस्तित्वात आहे – काहीतरी खाऊन तृप्त होता येते, काहीतरी हलते आणि लक्ष वेधून घेते, त्याच्याशी खेळता येते आणि शोध घेता येतो. याहून अधिक जगात काही अस्तित्वातच नाही. ॲडम स्वर्गात असाच राहत होता. तसे पाहिले तर ॲमेझॉनमधील पिराहा जमात आजही अशीच जगते. चांगल्या आणि वाईटाच्या ज्ञानाच्या वृक्षावरून द्वैतवादी जगताचे चित्र चाखल्यानंतर, ॲडम आपल्या आकलनात स्वतःला देवापासून वेगळे करतो. आता, मानवाच्या जाणीवेत, देव म्हणजे सतत वाढत जाणारे महात्म्य आहे, आणि माणूस हा (देवापुढे आणि विश्वाच्या अथांगतेपुढे) आपल्या क्षुद्रतेची अधिकाधिक जाणीव होणारा जीव आहे. आणि अशा आकलनाचा अपरिहार्य परिणाम म्हणजे भीती, लज्जा, वेदना आणि दुःख, एका

बाजूला, आणि दुसऱ्या बाजूला यापासून स्वतःचे रक्षण करण्याचे विविध मार्ग. अशा प्रकारे जाणिवेची उत्क्रांती घडते, जगाचे भाषिक चित्र विस्तारते: शब्दसंग्रह वाढतो, आणि पर्यायाने अशा घटनांची समृद्धी वाढते ज्या मानव अनुभवू शकतो आणि त्यांच्याशी समरस होऊ शकतो, ज्यामुळे आदिम वास्तवाच्या क्वांटम सुपमधून केवळ विविधतेने विस्तारत जाणारे भौतिक वास्तवच नव्हे, तर आपल्या आत्म्याचे समृद्ध भावनात्मक विश्व आणि बहुस्तरीय आध्यात्मिक वास्तवही आकाराला येते. शेवटी, विचार करणारा माणूस दुःख आणि वेदनेचे स्वरूप शोधून काढतो आणि या वेदनेवर मात करण्याचे, तिच्या सीमांच्या पलीकडे पाऊल टाकण्याचे मार्ग शोधू लागतो, जेणेकरून सुख आणि आनंद वाढवता येईल. अशा प्रकारे शमनिझम, जादू, धर्म आणि विज्ञान यांचा उदय होतो. मानवाच्या डोक्यातील द्वैतवादी जगाचे चित्र नाहीसे करून त्याला साधेपणाकडे आणि निसर्गाशी एकरूपतेकडे परत नेण्याचा शमन प्रयत्न करतात; जादूगार – या नैसर्गिक शक्तींशी करार करण्याचा प्रयत्न करतात; विज्ञान – द्वैताचा त्याग न करता, उलट द्वैतवादी मनाच्या कर्तृत्वाचा जास्तीत जास्त विकास करून आणि वापर करून त्यांना आपल्या अधीन करण्याचा प्रयत्न करते; धर्म आपल्याला त्या महात्म्याशी जोडण्यासाठी श्रद्धेचे पूल बांधून देतो, ज्याच्यापासून द्वैतवादी मनाने आपल्याला वेगळे केले होते आणि त्याला सर्वोच्च शक्ती, देव असे नाव दिले होते. मानवतेच्या आदिम निष्पाप बालपणाकडे परत जाऊन द्वैतवादी जगाच्या चित्राचा त्याग करायचा, की स्वतःच निर्माण केलेल्या भीतीपासून रक्षण करण्यासाठी द्वैतवादी मनाचा वापर चालू ठेवायचा, की जाणिवेच्या दुसऱ्या टोकाला अस्तित्वात असलेल्या स्वतंत्र अशा सर्वोच्च शक्तीवरील आपली श्रद्धा बळकट करायची – हा निर्णय तुझा आहे, माझ्या मित्रा. आम्ही मात्र द्वैतातून त्रैतात, एकात्म

सृजनकर्त्याच्या जाणिवेत जाण्याचा पर्याय मांडतो, जिथे द्वैतवादी जाणिवेचे ध्रुव – काळे आणि पांढरे, अंधार आणि प्रकाश, क्षुद्रत्व आणि महात्म्य तुझ्यामध्ये जगाच्या एकात्म इंद्रधनुष्यात एकत्र येतात, आणि तू स्वतःला त्याचा सृजनकर्ता, त्याचा सामूहिक सृजनकर्ता म्हणून स्वीकारतोस. जगाचे एकात्म इंद्रधनुष्य. रादोमीर.

रादोमीर म्हणजे जाणीव. सृजनकर्त्याची एकात्म जाणीव.