12. Bosololi ya kati (eteni ya mibale) .

...Tango bashamane ya Mexique batíkisi na motó na bango masolo ya kati-kati «oyo euti na moto mabe», elilingi ya mokili oyo moto azalaki na yango liboso ya «kokwea na lisumu» efungwamaka epai na bango, liboso ya kolya mbuma ya nzete ya boyebi ya malamu mpe mabe, elingi koloba liboso ete elilingi ya mokili ya boyangeli-mabale ekɔta na mayele ya moto, kokabolaka solosolo na makambo mibale ekeseni: malamu/mabe, moindo/mpɛmbɛ, mabe/malamu, monene/moke, mobali/mwasi, mpasi/bisengo, Nzambe/satana… Ya solo, lisolo ya kati-kati «oyo euti na moto mabe» na motó na Yo ezali lolenge ya kobatela elilingi oyo ya mabale ya mokili, oyo tomeseni na yango mpe ebongisami na ndenge ya mindɔndɔ. Elilingi ya mokili oyo efungwamaka epai ya bashamane mpo na botiki ya lisolo yango ya kati-kati ezali petee mpenza – moto amonaka makasi ya ebandeli mpe atalaka nyonso na miso ya pɛto lokola mwana moke: biloko nyonso bizali kaka mpe kaka bongo – mabe to malamu ezali te, bolamu to mabe ezali te, nyonso ezali kaka – eloko moko ekoki koliama mpo na kotonda, mosusu ezali kotambola mpe kobenda likebi, ekoki kosakana na yango mpe kotalatala yango. Koleka wana ezali lisusu te na mokili. Bongo nde Adama azalaki kofanda na paladiso. Bongo mpe, na ndakisa, tii lelo libota ya Pirahã na Amazone bazali kofanda. Na kolya elilingi ya mokili ya mabale longwa na nzete ya boyebi ya malamu mpe mabe, Adama akaboli na boyebi na ye Yo moko longwa na Nzambe. Sikawa, na makanisi ya moto, Nzambe azali Bonene oyo ezali kaka kobakisama, mpe moto azali ekelamu oyo ezali komiyeba mingi mpenza bozangi-ntina na yango (liboso ya Nzambe mpe bonene ya molɔ́ngɔ́). Mpe boyebi ya ndenge wana ememaka kaka na bobangi, nsɔ́ni, mpasi mpe konyokwama, na

ngambo moko, mpe na balolenge ndenge na ndenge ya komibatela na yango, na ngambo mosusu. Boye nde bokoli ya mayele esalemaka, elilingi ya mokili na monɔkɔ epanzanaka: maloba ebakisamaka, mpe yango elingi koloba ete bozwi ya makambo oyo moto akoki koyeba mpe koyoka elongo na yango epanzanaka, kobimisaka longwa na supu ya quantique ya solosolo ya ebandeli kaka te bomoi ya biloko ya mokili oyo ezali kokola na ndenge na ndenge, kasi mpe mokili ya bozwi ya mayoki ya molimo na ye, mpe lisusu solosolo ya elimo ya nivo mingi. Na suka, moto oyo akanisaka afungolaka ntina ya konyokwama, ya mpasi, mpe abandaka koluka balolenge ya kolonga mpasi yango, kobima libanda na yango mpo na kobakisa bisengo, bolamu. Boye nde bishamane, maji, lingomba ya losambo, sianse ebimaka. Bashamane balukaka kolongola elilingi ya mabale ya mokili na motó ya moto, kozongisaka ye na bopɛtɛ mpe bomoko na biloko ya mokili; banganga-maji – koyokana na makasi yango ya biloko ya mokili; sianse – kokonza yango, kozanga kotika boyangeli-mabale, kasi na bokeseni, kokolisa mpe kosalela mingi mpenza makoki ya mayele ya mabale; lingomba ya losambo etongelaka biso bagbagba ya Kondima mpo na kosangana na Bonene wana oyo mayele ya mabale ekabolaki biso na Yango, kobengaka Yango Nguya ya Likolo, Nzambe. Kotika elilingi ya mokili ya mabale, kozonga na bomwana ya peto ya ebandeli ya bato, to kokoba kosalela mayele ya mabale mpo na komibatela na bobangi oyo yango moko ebiangisi, to kokolisa Kondima na Yo na Nguya ya Likolo oyo ezali kofanda pembeni, na ngambo mosusu ya mayele – ezali mokano na Yo, Moninga na ngai. Biso nde tozali kopesa nzela ya kobima na boyangeli-mabale mpo na kokɔta na boyangeli-misato, na Mayele ya Mokeli ya

Bomoko, esika wapi bansonso ya mayele ya mabale – ya moindo mpe mpɛmbɛ, ya molili mpe pole, ya bozangi-ntina mpe Bonene esangani kati na Yo na Monama ya Bomoko ya mokili, mpe Yo okondima Yo moko lokola Mokeli na yango, Mokeli na yango ya Lisanga. Monama ya Bomoko ya Mokili. RadoMir.

Radomir – ezali mayele. Mayele ya Bomoko ya Mokeli.