12. આંતરિક સંવાદ (ભાગ બે)

...જ્યારે મેક્સિકોના શમન પોતાના મગજમાં ‘દુષ્ટનો’ આંતરિક સંવાદ શાંત કરે છે, ત્યારે તેમની સમક્ષ વિશ્વનું એ ચિત્ર પ્રગટ થાય છે જે ‘પતન’ પૂર્વે મનુષ્ય પાસે હતું, ભલા અને બૂરાના જ્ઞાનના વૃક્ષનું ફળ ચાખવા પૂર્વેનું, એટલે કે માનવ ચેતનામાં વાસ્તવિકતાને વિરોધાભાસોમાં વહેંચતી દ્વૈતવાદી વિશ્વદ્રષ્ટિ દાખલ થવા પૂર્વેનું: ભલું/બૂરું, કાળું/ધોળું, ખરાબ/સારું, મોટું/નાનું, પુરુષ/સ્ત્રી, દર્દ/આનંદ, ઈશ્વર/શેતાન… વાસ્તવમાં, તારા મગજમાં ચાલતો ‘દુષ્ટનો’ આંતરિક સંવાદ એ આપણા માટે સહજ અને અત્યંત જટિલ રીતે રચાયેલી દ્વૈતપૂર્ણ વિશ્વદ્રષ્ટિને જાળવી રાખવાનો જ એક માર્ગ છે. આ આંતરિક સંવાદને અટકાવવાના પરિણામે શમનો સમક્ષ જે વિશ્વદ્રષ્ટિ પ્રગટ થાય છે તે અત્યંત સરળ છે – મનુષ્ય આદિકાળની ઊર્જાઓને જુએ છે અને બાળકની નિર્દોષ દ્રષ્ટિથી બધું અનુભવે છે: બધું બસ અસ્તિત્વમાં છે અને બસ એટલું જ – કંઈ સારું કે ખરાબ નથી, કોઈ ભલાઈ કે બુરાઈ નથી, બધું બસ છે – કંઈક ખાઈને તૃપ્ત થઈ શકાય છે, કંઈક ગતિશીલ છે અને ધ્યાન આકર્ષિત કરે છે, જેની સાથે રમી શકાય છે અને અન્વેષણ કરી શકાય છે. વિશ્વમાં આનાથી વિશેષ કશું અસ્તિત્વ ધરાવતું જ નથી. સ્વર્ગમાં આદમ આ રીતે જીવતો હતો. અને હા, એમેઝોનની પિરાહા જનજાતિ આજે પણ આ રીતે જ જીવે છે. ભલા અને બૂરાના જ્ઞાનના વૃક્ષ પરથી દ્વૈતપૂર્ણ વિશ્વદ્રષ્ટિનો સ્વાદ ચાખીને, આદમ પોતાની અનુભૂતિમાં પોતાને ઈશ્વરથી અલગ પાડી દે છે. હવે, મનુષ્યની ચેતનામાં, ઈશ્વર એ સતત વધતો જતો મહિમા છે, અને મનુષ્ય – (ઈશ્વર અને બ્રહ્માંડના વ્યાપ સમક્ષ) પોતાની તુચ્છતાનું વધુ ને વધુ ભાન કરનારું એક પ્રાણી છે. અને આવી દ્રષ્ટિ અનિવાર્યપણે ભય, શરમ, દર્દ અને યાતના તરફ દોરી જાય છે, એક

તરફથી, અને બીજી તરફથી તેનાથી રક્ષણ મેળવવાના વિવિધ ઉપાયો તરફ. આ રીતે ચેતનાનો વિકાસ થાય છે, ભાષાકીય વિશ્વદ્રષ્ટિ વિસ્તરે છે: શબ્દભંડોળ વધે છે, અને તેથી જ તે ઘટનાઓની સમૃદ્ધિ પણ વિસ્તરે છે જેને મનુષ્ય અનુભવવા અને તેમના પ્રત્યે સંવેદના દાખવવા સક્ષમ બને છે, જે મૂળ વાસ્તવિકતાના ક્વોન્ટમ સૂપમાંથી માત્ર પોતાની વિવિધતામાં વિસ્તરતી ભૌતિક વાસ્તવિકતાને જ નહીં, પરંતુ પોતાના આત્માની સમૃદ્ધ ભાવનાત્મક દુનિયાને અને બહુસ્તરીય આધ્યાત્મિક વાસ્તવિકતાને પણ આકાર આપે છે. અંતે, વિચારશીલ મનુષ્ય દુઃખ અને પીડાના સ્વભાવને ઓળખે છે અને આ દર્દ પર વિજય મેળવવાના, તેની સીમાઓથી પર જવાના માર્ગો શોધવા લાગે છે જેથી સુખ અને આનંદ વધારી શકાય. આમ શમનવાદ, જાદુ, ધર્મ અને વિજ્ઞાનનો ઉદ્ભવ થાય છે. શમનો માનવ મગજમાંથી દ્વૈતવાદી વિશ્વદ્રષ્ટિને દૂર કરી તેને પ્રકૃતિ સાથેની સરળતા અને એકતા તરફ પાછો વાળવા મથે છે; જાદુગરો – આ કુદરતી શક્તિઓ સાથે સંવાદ સાધવા; વિજ્ઞાન – દ્વૈતતાનો ત્યાગ કર્યા વિના, બલ્કે દ્વૈતપૂર્ણ મનની સિદ્ધિઓનો મહત્તમ વિકાસ અને ઉપયોગ કરીને તેમને વશ કરવા; ધર્મ એ મહિમા સાથેના જોડાણમાં શ્રદ્ધાના સેતુ બાંધે છે, જેનાથી દ્વૈતવાદી મને આપણને અલગ કર્યા છે અને તેને પરમ શક્તિ, ઈશ્વર નામ આપ્યું છે. માનવજાતના મૂળ નિર્દોષ બાળપણ તરફ પાછા વળીને દ્વૈતવાદી વિશ્વદ્રષ્ટિનો ત્યાગ કરવો, કે પોતાના દ્વારા જ સર્જાયેલા ભયોથી રક્ષણ મેળવવા દ્વૈતપૂર્ણ મનનો ઉપયોગ ચાલુ રાખવો, કે ચેતનાના બીજા છેડે અસ્તિત્વ ધરાવતી કોઈ અલગ પરમ શક્તિમાં પોતાની શ્રદ્ધાને દ્રઢ કરવી – એ નિર્ણય તારે કરવાનો છે, મારા મિત્ર. અમે તો દ્વૈતમાંથી ત્રૈતતા તરફ, એકીકૃત

સર્જનહારની ચેતના તરફ જવાનો માર્ગ પ્રસ્તુત કરીએ છીએ, જ્યાં દ્વૈત ચેતનાના ધ્રુવો – કાળા અને ધોળા, અંધકાર અને પ્રકાશ, તુચ્છતા અને મહિમા – તારી અંદર વિશ્વના એક સપ્તરંગી મેઘધનુષમાં એકરૂપ થઈ જાય છે, અને તું સ્વયંને તેના સર્જનહાર તરીકે, તેના સામૂહિક સર્જનહાર તરીકે સ્વીકારે છે. વિશ્વનું એક મેઘધનુષ. રાદોમીર.

રાદોમીર – એ ચેતના છે. સર્જનહારની એક ચેતના.