Waar komt de zuurstof vandaan die we inademen?

Het korte antwoord

De oceanen leveren een heel groot deel van de zuurstof op aarde. Vaak wordt gezegd: ongeveer de helft. De rest komt van bossen, grassen en andere planten. Dit zijn afgeronde beschrijvingen en geen exacte boekhouding, maar het beeld is duidelijk: de zuurstof die we inademen komt van de oceanen, de bossen en de grassen van onze eigen planeet.

Als je hoopte op één plek op de kaart, die is er niet. Het aanbod is over de hele aarde verspreid, en een groot deel komt uit de oceanen, die de meesten van ons zelden zien.

Het is goed om eerlijk te zeggen wat dit artikel niet is. Het is geen wetenschappelijke tabel. De cijfers hier zijn schattingen voor dagelijks gebruik: de oceanen ongeveer de helft, de rest van landplanten. Wie exacte getallen wil, kijkt het best naar het werk van aardwetenschappers. Wat wij willen delen is het beeld, want het beeld is makkelijk te onthouden en makkelijk om dankbaar voor te zijn.

Een geschenk dat van ver komt

Het ligt voor de hand je voor te stellen dat de zuurstof die je inademt van de bomen voor je raam komt. Die bomen doen ertoe. Maar de atmosfeer wordt voortdurend door wind gemengd, dus de lucht die je vandaag inademt, kan kort geleden nog boven een ander continent zijn geweest. De zuurstof die je binnenkrijgt heeft geen adres. Ze wordt uitgedeeld vanuit één gemeenschappelijke hemel.

Daar mag je even bij stilstaan. Ergens is er een oceaan die je misschien nooit zult zien, en zijn er bossen die je misschien nooit zult bezoeken. Je ademhaling van vanochtend dankt er mogelijk iets aan. Ongeveer 8 miljard mensen putten op hetzelfde moment uit dezelfde bronnen. Niemand stuurt een rekening, en niemand hoeft te vragen.

Zie het als een gedeeld huishouden. In een huis gebruiken veel mensen dezelfde kamers, hetzelfde water, dezelfde warmte, en niemand houdt bij wie wat heeft gebruikt. De aarde werkt een beetje zo. Het is één huis met een heel groot gezin van ongeveer 8 miljard mensen, en de lucht is een van de eerste dingen die ze geeft.

Waarom we het zelden merken

We merken wat ontbreekt, niet wat er altijd is. Een ademteug is zo gelijkmatig en zo stil dat hij naar de achtergrond verdwijnt, en veel mensen beleven een hele dag zonder er één keer aan te denken. Toch is hij het eerste geschenk van de dag en het laatste, en hij vraagt niets van ons. Probeer een kleine test. Vraag jezelf de volgende keer dat je het druk hebt af wanneer je voor het laatst aan je adem dacht. Als het antwoord is dat je het niet meer weet, is dat normaal en geen reden tot zorg.

Opmerken is de hele uitnodiging. Je hoeft op dit moment niets op te lossen. Je hoeft alleen te zien dat je iets krijgt, steeds opnieuw, de hele dag door. Meer is er niet nodig om te beginnen.

Wat dankbaarheid voor je kan doen

Dankbaarheid is onderzocht. In een artikel van Emmons en McCullough uit 2003, verschenen in het Journal of Personality and Social Psychology, gaven mensen die regelmatig opschreven waar ze dankbaar voor waren vaker aan dat ze zich beter voelden dan mensen in controlegroepen. Het onderzoek ging niet over adem. Maar adem is misschien het eenvoudigste om dankbaar voor te zijn: hij is er altijd, hij is gratis en hij heeft geen speciale gelegenheid nodig. Dank hoeft geen grote woorden. Ze kan kort en stil zijn: dank je wel voor deze ademteug.

Langzaam ademhalen is iets anders waar onderzoekers naar hebben gekeken: sommige studies verbinden het met een gevoel van rust. We noemen het voorzichtig en beloven niets. Als je even pauzeert, langzaam ademt en aan de oceanen en bossen denkt, doe je iets eenvoudigs dat veel mensen als rustgevend omschrijven. Zo kun je het proberen:

• Sta even stil en adem één keer langzaam in.
• Denk aan de oceanen, bossen en grassen die eraan hebben meegewerkt.
• Adem uit en zeg dank je wel, in je eigen woorden en in je eigen taal.

Elke ademteug is een geschenk van ons gedeelde huis. Het opmerken kost één minuut.