Адкуль бярэцца кісларод, якім мы дыхаем?

Кароткі адказ

Акіяны даюць вельмі вялікую долю кіслароду на Зямлі. Яе часта апісваюць як прыкладна палову. Астатняе даюць лясы, травы і іншыя расліны. Гэта акругленыя апісанні, а не дакладны ўлік, але карціна ясная: кісларод, якім мы дыхаем, прыходзіць з акіянаў, лясоў і траў нашай уласнай планеты.

Калі вы спадзяваліся знайсці адно месца на карце, то такога няма. Гэты запас раскіданы па ўсёй Зямлі, і вялікая яго частка прыходзіць з акіянаў, якіх большасць з нас бачыць рэдка.

Варта проста сказаць, чым гэты артыкул не з’яўляецца. Гэта не навуковая табліца. Лічбы тут — штодзённыя ацэнкі: акіяны прыкладна палова, астатняе ад наземных раслін. Хто хоча дакладных лікаў, хай звернецца да працы навукоўцаў, якія вывучаюць Зямлю. Мы хочам падзяліцца карцінай, бо яе лёгка запомніць і лёгка быць за яе ўдзячным.

Дар, які прыходзіць здалёку

Натуральна ўяўляць, што кісларод, якім вы дыхаеце, прыходзіць ад дрэў за вашым акном. Гэтыя дрэвы важныя. Але атмасферу пастаянна перамешваюць вятры, таму паветра, якім вы дыхаеце сёння, нядаўна магло быць над іншым мацерыком. У кіслароду, які вы ўдыхаеце, няма адраса. Ён дастаецца ўсім з аднаго агульнага неба.

Тут варта спыніцца. Дзесьці ёсць акіян, які вы, магчыма, ніколі не ўбачыце, і лясы, у якіх вы ніколі не пабываеце. Ваш ранішні ўдых, магчыма, нечым ім абавязаны. Каля 8 мільярдаў людзей карыстаюцца аднымі і тымі ж крыніцамі ў адзін і той жа час. Ніхто не выстаўляе рахунку, і нікому не трэба прасіць.

Уявіце гэта як агульны дом. У доме многія людзі карыстаюцца тымі ж пакоямі, той жа вадой, тым жа цяплом, і ніхто не вядзе ўліку, хто чым скарыстаўся. Зямля ўладкавана крыху так жа. Гэта адзін дом з вельмі вялікай сям’ёй, у якой каля 8 мільярдаў людзей, і паветра — адзін з першых яго дароў.

Чаму мы рэдка гэта заўважаем

Мы заўважаем тое, чаго не хапае, а не тое, што ёсць заўсёды. Удых такі роўны і такі ціхі, што знікае на фоне, і многія людзі пражываюць цэлы дзень, ні разу пра яго не падумаўшы. А між тым гэта першы дар дня і апошні, і ён нічога ад нас не патрабуе. Зрабіце маленькую праверку. Калі вы ў наступны раз будзеце занятыя, спытайце сябе, калі апошні раз думалі пра сваё дыханне. Калі не памятаеце, гэта нармальна, і непакоіцца няма пра што.

Заўважыць — гэта і ёсць усё запрашэнне. Вам не трэба нічога вырашаць у гэты момант. Трэба толькі ўбачыць, што вам даюць нешта зноў і зноў, цягам усяго дня. Гэтага дастаткова, каб пачаць.

Што можа даць падзяка

Удзячнасць вывучалі. У працы Emmons і McCullough 2003 года, апублікаванай у Journal of Personality and Social Psychology, людзі, якія рэгулярна запісвалі тое, за што ўдзячныя, часцей паведамлялі, што адчуваюць сябе лепш, чым людзі ў кантрольных групах. Даследаванне было не пра дыханне. Але дыханне, мабыць, найпрасцейшае, за што можна быць удзячным: яно заўсёды побач, яно бясплатнае, і для яго не патрэбны асаблівы выпадак. Падзяцы не патрэбныя вялікія словы. Яны могуць быць кароткімі і ціхімі: дзякуй за гэты ўдых.

Павольнае дыханне — яшчэ адно, што вывучалі даследчыкі: некаторыя даследаванні звязваюць яго з пачуццём спакою. Мы згадваем пра гэта асцярожна і нічога не абяцаем. Калі вы спынецеся, будзеце дыхаць павольна і думаць пра акіяны і лясы, вы зробіце простую рэч, якая, як апісваюць многія людзі, супакойвае. Вось невялікі спосаб паспрабаваць:

• Спыніцеся на імгненне і зрабіце адзін павольны ўдых.
• Падумайце пра акіяны, лясы і травы, якія дапамаглі яму з’явіцца.
• Выдыхніце і скажыце дзякуй сваімі словамі і на сваёй мове.

Кожны ўдых — дар нашага агульнага дома. Каб яго заўважыць, хопіць адной хвіліны.